Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Блэкфриарс театры – Ренессанс дәуірінде Лондон қаласындағы бұрынғы Блэкфриарс доминикандық монастыры орнындағы екі бөлек театрға берілген атау. Алғашқы театр Корольдік капелланың балалары – патшайымның капелла хорларымен байланысты бала актерлерге арналған орын ретінде пайда болды. Олар 1576 жылдан 1584 жылға дейін бұрынғы монастырьдің үлкен залында пьесалар қойды. Екінші театр 1596 жылы Джеймс Бербидждің монастырьдың жоғарғы бөлігі мен басқа ғимаратты сатып алуынан кейін ашылды, сондағы жоғарғы қабаттағы Парламент палатасы театрға айналдырылды. Капелла балалары 1600 жылдың күзінен бастап 1608 жылы Патшаның труппасы (адамдары) келіп алмағанша осы театрда өнер көрсетті. Олар Англия азамат соғысы басталғанда барлық театрлар жабылғанға дейін 1642 жылға дейін оны қысқы театр ретінде табысты пайдаланды. 1666 жылы Лондонның Ұлы өрті кезінде бүкіл аймақ қирады.
Blackfriars Theatre was the name given to two separate theatres located in the former Blackfriars Dominican priory in the City of London during the Renaissance. The first theatre began as a venue for the Children of the Chapel Royal, child actors associated with the Queen's chapel choirs, and who from 1576 to 1584 staged plays in the vast hall of the former monastery. The second theatre dates from the purchase of the upper part of the priory and another building by James Burbage in 1596, which included the Parliament Chamber on the upper floor that was converted into the playhouse. The Children of the Chapel played in the theatre beginning in the autumn of 1600 until the King's Men took over in 1608. They successfully used it as their winter playhouse until all the theatres were closed in 1642 when the English Civil War began. In 1666, the entire area was destroyed in the Great Fire of London.
Бірінші театр
Блэкфриарс театры бұрынғы доминикандық монастырьдің жерінде салынған. Монастырь Лондонның өзінде Темза мен Лудгейт төбесінің арасында орналасқан. Бұл орденнің мүшелері киген қара шапандар аймаққа және театрларға аттарын берді. Реформацияға дейінгі Тюдор дәуірінде бұл орын діни ғана емес, саяси функцияларға да қолданылды, мысалы, Арагондық Екатерина мен VIII Генрихтің ажырасу ісі, сегіз он жылдан кейін Шекспир труппасы сол бөлмеде қайта ойнады. VIII Генрих монастырь мүлігін тартып алғаннан кейін, монастырь коронаның меншігіне өтті; мүлікті басқару Сер Томас Каварденге, «Revels» шеберіне берілді. Каварден монастырьдың бір бөлігін «Revels» кеңсесі ретінде пайдаланды, ал қалған бөліктерін көршінің бай тұрғындарына, соның ішінде Лорд Кобхам мен Джон Чекке сатты немесе жалға берді. 1559 жылы Каварден қайтыс болғаннан кейін, оның әйелі Каварден бұл мүлікті сэр Уильям Морға сатты. 1576 жылы Ричард Фаррант, сол кездегі Виндзор капелласының шебері, пьесаларды қою үшін Мордан бұрынғы кладовканың бір бөлігін жалға алды. Сол кездегі театр практикасында жиі болғандай, бұл коммерциялық кәсіпорын патшалық қажеттілік туралы ыңғайлы оймен ақталады; Фаррант өзінің хор ұлдарына королева үшін пьесаларды жаттығуға орын керек деп мәлімдеді, бірақ ол ақы төлейтін көрермендер үшін де пьесалар қойды. Театр шағын болды, шамамен 14 метр (46 фут) ұзындығы және 8 метр (25 фут) ені, ал бағасы, қоғамдық театрларға қарағанда қымбат болды (галереяда алты пенни, сахнаға жақын қораптағы орын үшін үш шиллингке дейін); бұл екі фактор да театрға қатысуды белгілі бір шектеулі, жақсы жағдайға ие адамдар мен ақсүйектер тобымен шектеді. Өзінің труппасы үшін Фаррант өзінің Виндзор ұлдарымен сол кезде Уильям Хуннис басқарған Корольдік капелланың ұлдарымен біріктірді. 1580 жылы Фаррант қайтыс болғаннан кейін, Хуннис Джон Ньюманды серіктес етіп алды және олар Фарранттың жесігінен мүлікті жалға алды, жалға алу ақысын уақтылы төлеуге және қажетті жөндеу жұмыстарын жасауға 100 фунт стерлинг кепілдік берді. Бірақ кәсіпорын қаржылық жағынан жақсы болмады, бұл Фарранттың жесігін Морға жалға төлемеу қаупіне ұшыратты. 1583 жылдың қарашасында Фаррант Хуннис пен Ньюманға кепілдік бойынша төлемді тоқтатуы үшін сотқа шақырды. Ол немесе Мордың сотынан қашу үшін Хуннис пен Ньюман өздерінің қосалқы жалға алуын Уэльстік хатшы және театрға құштар Генри Эвансқа берді. Бұл рұқсатсыз субаренда Морға мүлікті қайта иеленуге сот ісін қозғауға мүмкіндік берді, бірақ Эванс заңдық кешіктірулерді пайдаланды және ақыры, 1583 жылғы Майклмас сессиясынан (қараша) кейін субаренданы Оксфордтың 17-ші графы Эдвард де Вереге сатты, ол оны өз хатшысы Джон Лайлиге берді. Ойын үйдің иесі ретінде Лайли Эвансты «Оксфорд ұлдары» атты жаңа труппаның менеджері етіп тағайындады, ол Капелла ұлдары мен Пол ұлдарынан құралды және өзінің талантын пьеса жазуға бұрды. Лайлидің «Кампасп» пьесасы Блэкфриарсте, содан кейін 1584 жылғы Жаңа жыл күні сарайда қойылды; сондай-ақ, оның «Сафо» және «Фао» пьесасы Блэкфриарсте «Шроув сейсенбі» күні алғаш рет қойылды.
Blackfriars Theatre was built on the grounds of the former Dominican monastery. The monastery was located between the Thames and Ludgate Hill within London proper. The black robes worn by members of this order lent the neighbourhood, and theatres, their name. In the pre Reformation Tudor years, the site was used not only for religious but also for political functions, such as the annulment trial of Catherine of Aragon and Henry VIII which, some eight decades later, would be reenacted in the same room by Shakespeare's company. After Henry's expropriation of monastic property, the monastery became the property of the crown; control of the property was granted to Sir Thomas Cawarden, Master of the Revels. Cawarden used part of the monastery as Revels offices; other parts he sold or leased to the neighbourhood's wealthy residents, including Lord Cobham and John Cheke. After Cawarden's death in 1559, the property was sold by Lady Cawarden to Sir William More. In 1576, Richard Farrant, then Master of Windsor Chapel leased part of the former buttery from More in order to stage plays. As often in the theatrical practice of the time, this commercial enterprise was justified by the convenient fiction of royal necessity; Farrant claimed to need the space for his child choristers to practice plays for the Queen, but he also staged plays for paying audiences. The theatre was small, perhaps 46 feet (14 m) long and 25 feet (8 m) wide, and admission, compared to public theatres, expensive (six pence in the gallery, rising in stages to three shillings for a seat in a box close to the stage); both these factors limited attendance at the theatre to a fairly select group of well to do gentry and nobles. For his playing company, Farrant combined his Windsor children with the Children of the Chapel Royal, then directed by William Hunnis. On Farrant's death in 1580, Hunnis took on John Newman as a partner and they subleased the property from Farrant's widow, putting up a £100 bond on the promise to promptly pay the rent and to make needed repairs. But the venture did not go well financially, which put Farrant's widow in jeopardy of defaulting on the rent to More. In November 1583, Farrant brought suit against Hunnis and Newman for default on the bond. To escape a suit by her or More, Hunnis and Newman transferred their sublease to Henry Evans, a Welsh scrivener and theatrical affectionado. This unauthorised assignment of the sublease gave More an excuse to bring suit to retake possession of the property, but Evans used legal delays and finally escaped legal action by selling the sublease to Edward de Vere, 17th Earl of Oxford, sometime after Michaelmas Term (November) of 1583, who then gave it to his secretary, the writer John Lyly. As proprietor of the playhouse, Lyly installed Evans as the manager of the new company of Oxford's Boys, composed of the Children of the Chapel and the Children of Paul's, and turned his talents to play writing. Lyly's Campaspe was performed at Blackfriars and subsequently at Court on New Year's Day 1584; likewise, his Sapho and Phao was produced first at Blackfriars on Shrove Tuesday
Екінші театр
Екінші Блэкфриарс – бұл үй ішінде салынған театр, ол Жеймс Бербидждің, Ричард Бербиджтің әкесі және Лорд Чемберленнің адамының бастамасымен мүліктің басқа бөлігінде салынған. 1596 жылы Бербидж бұрынғы монастырьдің фратерін және төменгі бөлмелерді 600 фунт стерлингке сатып алды. Бұл үлкен кеңістік, шамамен 100 фут (30 м) ұзындығы және 50 фут (15 м) ені, биік төбелерімен, Бербиджге екі галерея салуға мүмкіндік берді, бұл көрермендердің сыйымдылығын едәуір арттырды. Бербидждің сатып алған жеріне енгізген өзгерістерінің мәні нақты емес, сондай-ақ театрға қатысты көптеген заманауи сілтемелер оның дизайны туралы толыққанды сурет бере алмайды. Ойын қоюға дайын болғаннан кейін, кеңістік шамамен 69 фут (21 м) ұзындығы және 46 фут (14 м) ені (20 x 14 метр) болған, оның ішінде гримерлік бөлмелер де болған. Кем дегенде екі, мүмкін үш галерея және сахнаға жақын бірнеше ложалар болған. Сыйымдылығы 600-ден 1000-ға дейін, галереялар мен ложалардың санына байланысты бағаланған. Сахнада онға дейін көрермен болуы мүмкін еді. Алайда, Бербидж құрылыс салғанда, бай аудан тұрғындарының, леди Элизабет Рассел басшылығымен жасаған петициясы, Тайлық кеңесін сол жерде ойын қоюға тыйым салуға көндірді. Компанияға сол жерде өнер көрсетуге толығымен тыйым салынды. Үш жылдан кейін Ричард Бербидж мүлікті Генри Эвансқа жалға берді, ол он бес жыл бұрын шығарылғандардың бірі болған. Эванс Хуннис орнына Патшалық капелласындағы Натаниел Джайлзбен серіктестік құрды. Олар театрда "Капелла балалары" деп аталатын топпен коммерциялық қызмет атқарды, ол капелланың хор ұлдары мен басқа ұлдарды біріктірді, олардың көпшілігі Джайлздің рұқсатымен жергілікті грамматикалық мектептерден алынып, патшайымға ойын-сауық ұсыну үшін келді. Осы драмалық шақырулардың күмәнді заңдылығы 1600 жылы бір әкеден наразылық тудырды; алайда, осы әдіс компанияға Натаниел Филд және Салмон Пави сияқты ең танымал актерлерді әкелді. Тұрғындар бұл пайдалануға қарсылық көрсетпеді, мүмкін, ересектер мен балалар компаниялары арасындағы әлеуметтік айырмашылықтар болғандықтан. Осы компания орналасқан кезде Блэкфриарс инновациялық драма мен сахналаудың ортасы болды. Блэкфриарс компаниясы өзінің бәсекелесі Полдың балаларымен бірге Якобин әдебиетінің ең талантты жас драматургтарының пьесаларын қойды, олардың арасында Томас Миддлтон, Бен Джонсон, Джордж Чапман және Джон Марстон болды. Чапман мен Джонсон осы кезеңде Блэкфриарс үшін ғана жазды, ал Марстон Полдан бастап, 1605 жылға қарай Блэкфриарске ауысты, онда ол үлескер болған көрінеді. Онжылдықтың соңғы жартысында Блэкфриарс компаниясы Фрэнсис Бомонттың ("The Knight of the Burning Pestle") және Джон Флетчердің ("The Faithful Shepherdess") пьесаларын қойды, олар алғашқы қойылымдарында сәтсіз болғанымен, осы екі драматургтың жұмысының маңызды бастауы болды, олардың шығармалары ерте Стюарт драмасына терең әсер етті. Осы драматургтардың жаңа пьесалары жеке және әлеуметтік сатираның, сахнадағы зорлық-зомбылықтың және жыныстық ашықтықтың қабылданған шекараларын әдейі кеңейтті. Бұл пьесалар Банксайд пен Шордич театрларындағыдан жоғары әлеуметтік топтың мүшелерін тартқан сияқты, ал кіру ақысы (арзан орын үшін алты пенс) амфитеатрлардың кедей меценаттарын шығарған болуы мүмкін. Алдын ала сөздер мен ішкі сілтемелер галанттар мен хан сарайларының адамдары туралы айтады, олар тек пьесаны көру үшін ғана емес, сонымен қатар көріну үшін келді; жеке театрлар сахнаның өзінде орындықтарды сатты. Блэкфриарс театр залы ағылшын коммерциялық сахналау сипатын түбегейлі өзгертетін басқа да жаңалықтардың ортасы болды: ол жасанды жарыққа сүйенетін алғашқы коммерциялық театр кәсіпорындарының бірі болды және актілер арасында музыканы пайдаланды, бұл практика Марстонның "Малодовольство" (1604) пьесасының кіріспесінде сол кездегі қоғамдық театрларда кең таралмағанын көрсетеді. ХХ ғасырдың басында балалар компаниялары бір құбылысқа айналды; Гамлеттегі "кішкентай көздер" деген тіркес тіпті ересектер компанияларының да оларға қауіп төндіретінін көрсетеді. Сол онжылдықтың соңғы жартысында мода біршама өзгерді. 1608 жылы Бербидж компаниясы (осы кезде Корольдің адамы) театрда иелік құқығын алды, олар әлі де иеленеді, бұл жолы аудан тұрғындарынан қарсылық болмады. Қайта ұйымдастырылған театрда бастапқыда жеті үлескер болды: Ричард Бербидж, Уильям Шекспир, Генри Конделл, Джон Хемингес және Уильям Слай, барлығы Корольдің адамы, сонымен қатар Катберт Бербидж және Генри Эванс, театр менеджері Генри Эванстың өкілі. Акционерлердің (немесе "үй басқарушылардың") бұл құрылымы Глоб театрының жұмыс істеу тәсіліне ұқсас болды. I Чарльз патшаның тұсында тіпті королева Генриетта Мария да Блэкфриарс көрермендерінің қатарында болды. 1634 жылдың 13 мамырында ол және оның сүйіктілері Филипп Массингердің пьесасын көрді; 1635 жылдың соңында немесе 1636 жылдың басында олар Лодовик Карлеллдің "Арвирагус пен Филиция" пьесасының 2-бөлімін көрді; және 1636 жылдың мамырында үшінші қойылымға қатысты. Театр Англия азаматтық соғысы басталғанда жабылды және 1655 жылдың 6 тамызында бұзылды.
The second Blackfriars was an indoor theatre built elsewhere on the property at the instigation of James Burbage, father of Richard Burbage, and impresario of the Lord Chamberlain's Men. In 1596, Burbage purchased, for £600, the frater of the former priory and rooms below. This large space, perhaps 100 feet (30 m) long and 50 wide (15 metres), with high ceilings allowed Burbage to construct two galleries, substantially increasing potential attendance. The nature of Burbage's modifications to his purchase is not clear, and the many contemporary references to the theatre do not offer a precise picture of its design. Once fitted for playing, the space may have been about 69 feet (21 m) long and 46 feet (14 m) wide (20 by 14 metres), including tiring areas. There were at least two and possibly three galleries, and perhaps a number of stage boxes adjacent to the stage. Estimates of its capacity have varied from below 600 to almost 1000, depending on the number of galleries and boxes. Perhaps as many as ten spectators would have encumbered the stage. As Burbage built, however, a petition from the residents of the wealthy neighbourhood and led by Lady Elizabeth Russell, persuaded the Privy Council to forbid playing there. The company was absolutely forbidden to perform there. Three years later, Richard Burbage was able to lease the property to Henry Evans, who had been among those ejected more than fifteen years earlier. Evans entered a partnership with Nathaniel Giles, Hunnis's successor at the Chapel Royal. They used the theatre for a commercial enterprise with a group called the Children of the Chapel, which combined the choristers of the chapel with other boys, many taken up from local grammar schools under colour of Giles's warrant to provide entertainment for the Queen. The dubious legality of these dramatic impressments led to a challenge from a father in 1600; however, this method brought the company some of its most famous actors, including Nathaniel Field and Salmon Pavy. The residents did not protest at this use, probably because of perceived social differences between the adult and child companies. While it housed this company, Blackfriars was the site of an explosion of innovative drama and staging. Together with its competitor, Paul's Children, the Blackfriars company produced plays by a number of the most talented young dramatists of Jacobean literature, among them Thomas Middleton, Ben Jonson, George Chapman, and John Marston. Chapman and Jonson wrote almost exclusively for Blackfriars in this period, while Marston began with Paul's but switched to Blackfriars, in which he appears to have been a sharer, by around 1605. In the latter half of the decade, the company at Blackfriars premiered plays by Francis Beaumont (The Knight of the Burning Pestle) and John Fletcher (The Faithful Shepherdess) that, although failures in their first production, marked the first significant appearance of these two dramatists, whose work would profoundly affect early Stuart drama. The new plays of all these playwrights deliberately pushed the accepted boundaries of personal and social satire, of violence on stage, and of sexual frankness. These plays appear to have attracted members of a higher social class than was the norm at the Bankside and Shoreditch theatres, and the admission price (sixpence for a cheap seat) probably excluded the poorer patrons of the amphitheatres. Prefaces and internal references speak of gallants and Inns of Court men, who came not only to see a play but also, of course, to be seen; the private theatres sold seats on the stage itself. The Blackfriars playhouse was also the source of other innovations which would profoundly change the nature of English commercial staging: it was among the first commercial theatrical enterprises to rely on artificial lighting, and it featured music between acts, a practice which the induction to Marston's The Malcontent (1604) indicates was not common in the public theatres at that time. In the years around the turn of the century, the children's companies were something of a phenomenon; a reference in Hamlet to "little eyasses" suggests that even the adult companies felt threatened by them. By the later half of that decade, the fashion had changed somewhat. In 1608, Burbage's company (by this time, the King's Men) took possession of the theatre, which they still owned, this time without objections from the neighbourhood. There were originally seven sharers in the reorganised theatre: Richard Burbage, William Shakespeare, Henry Condell, John Heminges, and William Sly, all members of the King's Men, plus Cuthbert Burbage and Thomas Evans, agent for the theatre manager Henry Evans. This arrangement of shareholders (or "housekeepers) was similar to how the Globe Theatre was operated. In the reign of Charles I, even Queen Henrietta Maria was in the Blackfriars audience. On 13 May 1634 she and her attendants saw a play by Philip Massinger; in late 1635 or early 1636 they saw Lodowick Carlell's Arviragus and Philicia, part 2; and they attended a third performance in May 1636. The theatre closed at the onset of the English Civil War, and was demolished on 6 August 1655.
Блэкфрайрс ойын үйі
Вирджиния штатының Стаунтон қаласындағы Американдық Шекспир орталығының Blackfriars Playhouse театры – түпнұсқа Blackfriars театры туралы мәліметтерге сүйене отырып, Жакоб дәуіріндегі театрдың қайта құрастырылған нұсқасы. 3,7 миллион долларға салынған, 300 орындық бұл театр 2001 жылдың қыркүйегінде ашылды. Театрдың жарығы түпнұсқа Blackfriars театрындағы жарықтан үлгі алынған.
The American Shakespeare Center's Blackfriars Playhouse in Staunton, Virginia, is a re creation of a Jacobean theatre based on what is known of the original Blackfriars. Completed at a cost of $3.7 million, the 300 seat theatre opened in September 2001. The lighting imitates that of the original Blackfriars.
Сэм Ванамейкер ойын үйі
1990 жылдары Лондондағы Шекспир глобусы салынып жатқанда, Blackfriars театрының "көшірмесін" орналастыру үшін жабық театрдың қабырғасы іргелес салынды. Blackfriars театрының нақты жоспарлары белгілі болмағандықтан, жаңа театрдың жоспары 1960 жылдары Оксфордтағы Вурчестер колледжінде табылған суреттерге негізделді. Алғашқыда бұл суреттер 17 ғасырдың басында жасалған және Иниго Джонстың еңбегі деп есептелген. Қабырға суреттерде көрсетілгендей театрды орналастыру үшін салынды, ал жоспарланған аты – Иниго Джонс театры. 2005 жылы суреттер 1660 жылға жатсатыны анықталды және олар Джон Веббке тиесілі екені белгілі болды. Джон Гринфилд пен Allies және Моррисон бірлесіп жобалаған бұл театр ғимараттың кірпіш қабырғасының ішінде салынған еменнен жасалған құрылыс. Сахнаның үстінде музыканттар галереясы орналасқан, ал театрдың төбесі әсем суреттермен безендірілген. Театрдың сыйымдылығы 340 орындық, онда ордадағы орындықтар мен екі жартылай дөңгелек галерея бар. Бірінші галереяның айналасындағы жалюзилер арқылы күн сәулесі кіреді. Жалюзилер жабық болғанда, театр балдан жасалған шамдармен, сондай-ақ биіктігі реттелетін алты шамшырақпен және тіпті актерлер ұстаған шамдармен жарықтандырылады.
During the construction of Shakespeare's Globe, London, in the 1990s, the shell for an indoor theatre was built next door, to house a "simulacrum" of the Blackfriars Theatre. As no reliable plans of the Blackfriars are known, the plan for the new theatre was based on drawings found in the 1960s at Worcester College, Oxford, at first thought to date from the early 17th century, and to be the work of Inigo Jones. The shell was built to accommodate a theatre as specified by the drawings, and the planned name was the Inigo Jones Theatre. In 2005, the drawings were dated to 1660 and attributed to John Webb. Designed by Jon Greenfield, in collaboration with Allies and Morrison, it is an oak structure built inside the building's brick shell. The thrust stage is surmounted by a musicians' gallery, and the theatre has an ornately painted ceiling. The seating capacity is 340, with benches in a pit and two horse shoe galleries, Shutters around the first gallery admit artificial daylight. When the shutters are closed, lighting is provided by beeswax candles mounted in sconces, as well as on six height adjustable chandeliers and even held by the actors.