Инари, Финляндиядағы Саами халықтарының дәстүрі мен өмірі. Сиида – бұл көшпелі мал шаруашылығы, қайыршылық және экономикалық бірлестік. Саами мұрасы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Финляндияның Инари қаласындағы музей
the museum in Inari, Finland
Сиида – ежелден келе жатқан саами жергілікті қауымы. Сиида ( ; ; ; ; ; ), немесе "көшпелі мал өсіру ауданы" – саамилердің сусақтардың азық іздейтін аймағы, сусақ шаруашылығымен айналысатын топ және мүшелерінің экономикалық мүддесі үшін жұмыс істейтін корпорация. Сусақ шаруашылығымен айналысатын сиида, ежелгі сиида қағидаларының ірі масштабтағы көшпелі сусақ шаруашылығына бейімделуі ретінде қалыптасқан.
The siida is a Sámi local community that has existed from time immemorial. A siida (; ; ; ; ; ; ), or 'reindeer pastoralistic district,' is a Sámi reindeer foraging area, a group for reindeer herding and a corporation working for the economic benefit of its members. The reindeer herding siida has formed as an adaptation of ancient siida principles to large scale nomadic reindeer herding.
Норвегия
Норвегияда мал шаруашылығы қызметі үшін омартаға сәйкес келетін бірлікке (driftsenhet) мүше болу қажет. Мал шаруашылығын жүргізу құқығы уақыт өтуімен байланысты және тек саам тегінен шыққан адамдарға ғана беріледі. Дегенмен, саамдық сиидалар Норвегия билігі тарапынан 2007 жылға дейін заңды түрде мойындалған жоқ. Оның орнына, билік омарталық аудандардың өз анықтамаларын сақтап келді, бұл жерлердің бөліп-бөліп дамитылуына және сатылуына алып келді, нәтижесінде дәстүрлі жайылымдық жерлер үзіліп қалды. Осы себепті, сиида мен дәстүрлі мал шаруашылығы білімі ресми ережелермен қатар өмір сүрді және көбінесе олармен қайшылықта болды. 2007 жылғы «Көктемгі мал шаруашылығы туралы» заң ресми омарталық округтік жүйені қайта қарастырып, дәстүрлі сиида бірліктерін мойындап, енгізді. Бұл саамдықтардың жер құқықтарын жақсартуға және жергілікті мәдениет пен дәстүрге негізделген экологиялық және экономикалық тұрақты ресурстарды пайдалану арқылы көктемгі мал жаю қызметін орталықтандыруға мүмкіндік берді.
In Norway, pastoralist activity requires membership in a unit (driftsenhet), corresponding to a reindeer herd. The rights to conduct pastoralism are based on statute of limitations and limited to individuals of Sámi descent. Still, it was not until 2007 that Sámi siidas were legally acknowledged by Norwegian authorities. Instead, the authorities maintained their own definitions of reindeer herding districts, leading to piecemeal development and sales of land, disconnecting traditional pasture areas. Because of this, the siida and traditional herding knowledge existed alongside, and often in conflict with, official regulations. The 2007 Reindeer Husbandry Act revised the official reindeer district system to acknowledge and incorporate traditional siida units, improving recognition of Sámi land rights and centering reindeer grazing activities on ecologically and economically sustainable resource use based on local culture and tradition.
Финляндия мен Ресей
Финляндия мен Ресейде көшпенді мал шаруашылығы тек саам этносымен ғана шектелмейді. Финляндияда бұғы шаруашылығын саам емес финдер де жүзеге асырады. 56 палискунта бар, олардың 13-і Лапландияның ең солтүстігіндегі Саам аймағын құрайды. Дегенмен, солтүстіктегі жергілікті қауымдастықтар үшін бұғы шаруашылығының экономикалық рөлі маңыздырақ. Сиидалар акционерлік қоғамдар сияқты басқарылады, онда бұғы иелері әр үш жыл сайын директорлар кеңесі мен бас атқарушы директорды (пороиссанта, 'бұғы шаруасы') сайлайды, әрбір бұғысы үшін бір дауыс береді. Ресейде 1927-1940 жылдар аралығында Арктика халықтары мемлекет тарапынан колхоздарға (ұжымдық шаруашылықтарға) күштеп көшірілді, оның ішінде Кола түбегіндегі саамдар да болды. Саамдар Каменский, Иокангский, Кильдинский, Ловозерский және Вороненск погосталарындағы колхоздарға көшірілді, соңында Мурманск облысындағы екі район (әкімшілік аудан) – Ловозерский ауданы мен Саамский ауданы саам аудандары ретінде белгіленді.
In Finland and Russia, pastoralist activity is not limited to ethnic Sámi. In Finland, reindeer herding is also practiced by non Sámi Finns. There are 56 paliskuntas, of which 13 in the extreme north of Lapland constitute the Sámi area. However, reindeer herding has a more prominent economic role in the local communities of the north. Siidas are governed like stock companies, where the reindeer holders elect a board of directors and a chief executive officer (poroisäntä, 'reindeer master') every three years, voting with as many votes as they have reindeer. In Russia, Arctic peoples were forcibly relocated to kolchozes (collective communities) by the state between 1927 and 1940, including the Sámi of the Kola Peninsula. The Sámi were moved to kolchozes in the pogosts of Kamensky, Iokangsky, Kildinsky, Lovozersky, and Voronensk, and eventually two raion (administrative district) in Murmansk Oblast were designated as Sámi districts, Lovozersky District and Saamsky District.