Кіріспе

2002 жылы Хироюки Морита режиссерлік еткен жапон анимациялық фильмі.

Бұл «Жүректің сыры» фильмінің жеке тармағы. Жапонияда 20 шілдеде 2002 жылы «Toho» компаниясы арқылы, ал АҚШ-та 2005 жылы «Walt Disney Home Entertainment» арқылы көрсетілді. Фильмге қатысты пікірлер көбінесе жағымды болды.

Сюжет

Хару Йошиока – ұялшақ, бірақ мысықтармен сөйлесу қабілеті бар жоғары сынып оқушысы. Күндердің бірінде ол қарбалаң жолда жүретін мысықты көлік қағып кетпеуіне араша түседі. Ол құтқарған мысық – Мысық Патшалығының ханзадасы Лун екені белгілі болады. Алғыс айту ретінде мысықтар Харуға мысықот пен тышқан сияқты қажетсіз сыйлықтар сыйлайды, тіпті ханзаданың қолына үйленуге шақырады. Оның шарлап айтқан жауабы «иә» деп түсіндіріледі. Мұның ешқайсысын қаламай, Хару мейірімді әйел дауысын естиді, ол оған үлкен ақ мысық Мутаны іздеп табуды және Мысық бюросына бару жолын одан сұрауды кеңес береді. Мута оны барон Гумберт фон Геккингенмен (Жүрек сыбырынан таныс барон) таныстырады, ол суретшісінің еңбегімен тірілген мысық мүсіні, сондай-ақ барон сияқты тірілген тас қарға Тотомен таныстырады. Оларды кездестіргеннен кейін Хару мен Мута күшпен Мысық Патшалығына әкелінеді, ал Тото мен Барон адам әлемінде қалып, топты әуеден қадағалайды. Олар Жердегі Мысық Патшалығының кіреберісін табады: бес көл мысықтың табанының пішінін құрайды. Харуды Мысық патшасының сарайында тойға шақырады. Ол баяу-баяу тістері, мұрттары, қоңыр құйрығы мен табандары, құлақтары мен мұрны мысыққа айнала бастайды, бірақ көбінесе адам кейпінде қалады. Патша оның ханзадаға лайықты жар болатынына үміттеніп отыр. Той кешінде Барон (жасырын күйде) Харумен би билейді. Ол оған патшалықта өзін жоғалтқан сайын мысыққа ұқсай түсетінін және өзіне сену керектігін айтады. Баронды тауып, күзетшілермен күресуге мәжбүр болғанда, Юки атты сарайдағы ақ мысық қыз оларға көмектеседі, ол бұрын Харуға Мысық Патшалығынан кетуге кеңес берген еді. Юки оларға қашуға арналған туннельді көрсеткеннен кейін Хару, Барон және Мута лабиринт арқылы Харудың әлеміне портал ашылатын мұнараға жетеді. Патша оларды патшалықта ұзақ уақыт ұстап тұруға тырысады, сонда Хару мысық түрінде қалып қояды; оның соңғы жоспары – оны өзінің келіні болуға мәжбүрлеу. Принц Лун мен оның күзетшілері Мысық Патшалығына оралып, корольдің оның атынан әрекет етпегенін және Юкиге ұсыныс жасауды жоспарлап отырғанын мәлімдейді. Мұтаның Ренальдо Мун екені белгілі болады, ол Патшалықтағы бүкіл балық көлін бір отырыста жеп қойған жаман әйгілі қылмыскер. Харуға Мысық бюросына баруға кеңес берген дауыс Юкиге тиесілі екенін біледі. Бала кезінде Хару Юкиді аштықтан құтқарып, жеп жатқан балық кәмпитін берген, сондықтан Юки оған жасаған жақсылығын қайтарып береді. Патшаның үйлену ұсынысын тікелей қабылдамағаннан кейін Мута Харуға: «Өзін қорғай білетін әйелге құрмет етемін», – дейді және оған патшаның сарбаздарынан қашуға көмектеседі. Ақырында Барон, Хару және Мута Принц Лун мен Тотоның көмегімен Мысық Патшалығынан қашып құтылады, ал Хару өзінің нағыз бейнесін қабылдайды. Ол Баронға оны қаншалықты жақсы көретінін айтады. Барон оған қажет болған жағдайда Мысық бюросының есігі қайтадан ашық болатынын жеткізеді. Хару адам әлеміне көбірек сеніммен оралады; досы Хиромиден бұрынғы ғашығының қарындасымен ажырасқанын естіп, ол жай ғана: «Енді бұл маңызды емес», – деп жауап береді.

Өндіріс

1995 жылы Studio Ghibli Aoi Hiiragi-дің фэнтези роман жазатын қыз туралы мангаға негізделген Whisper of the Heart атты фильм шығарды. Қыздың өмірінде сиқырлы элементтер болмаса да, фильмде қыздың Барон кейіпкерін жазатын қысқа фантастикалық көріністер болды. "Мысықтардың қайтысы" жобасы 1999 жылы "Мысық жобасы" ретінде басталды. Studio Ghibli Жапонияның ойын-сауық паркінен мысықтарды бейнелейтін 20 минуттық қысқа фильм түсіруді сұрады. Хаяо Миядзаки қысқа фильмде үш негізгі элементті көрсетуді қалаған – бұл Барон, Мута (Жүректің шыбырында Ай ретінде пайда болады) және құпия антикварлық дүкен. Хирагиге қысқа фильмнің манга нұсқасын жасау тапсырылды. Кейіннен ойын-сауық паркі жобаны тоқтатты. Миядзаки "Мысық жобасының" жұмысын алды және оны болашақ Studio Ghibli режиссерлері үшін сынақ ретінде пайдаланды – қысқа фильм 45 минуттық болатын. 1999 жылы "Маған көршілерім – Ямадалар" фильмінде аниматор болып жұмыс істеген Морита Хироюкиге жауапкершілік берілді. Тоғыз ай ішінде ол Хирагидің Барон әңгімесін 525 беттік раскадровкаға (storyboard) аударды, ол "Мысықтардың қайтысы" деп аталды. Миядзаки мен Тосио Судзуки Моританың раскадровкасы негізінде толық метражды фильм түсіруді шешті; бұл ішінара басты кейіпкер Харудың "сенімді сезіміне" байланысты болды. Бұл Миядзаки немесе Исао Такахатадан басқа режиссердің түсірген екінші театрлық (жалпы алғанда үшінші) Studio Ghibli фильмі болды. Telecom Animation Film, Production I. G және DR Movie фильмді анимациялауға көмектесті.

Кассалық жинақ

Фильм 2002 жылғы 20 шілдеде шықты. Ол 2002 жылы Жапондық прокатта ең көп табыс әкелген отандық фильм және жыл ішіндегі жалпы есеп бойынша 7-ші орынды иеленді. 2015 жылғы 5 қаңтарға дейін Жапониядағы барлық фильмдердің арасындағы кассалық табысы бойынша 86-шы орында тұр, кірісі 6,46 миллиард иенді құрайды. Фильмнің жалпы кассалық түсімі 65 миллион долларға жетті.

Сыни қабылдау

Rotten Tomatoes шолу агрегаторында 25 сыншы пікірінің 88%-ы «Мысық қайтып оралады» фильміне оң, ал IMDb рейтингі 7,1/10. Rotten Tomatoes сыншыларының консенсусы былай деді: «Жағымды, әдемі анимацияланған «Мысық қайтып оралады» өте кішкентайларға және жас жүрекке иелерге арналған аниме-қиялы ұсынады». 11 сыншыдан 100 балдың 70 балын алған Metacritic фильмге «жалпы алғанда жақсы пікірлер» берді. Variety журналының Лиза Несселсон фильмді «балалар мен ересектерге арналған тартымды ойын-сауық» деп сипаттап, «керемет қиялға толы» финалды атап өтті. The Denver Post журналының Майкл Бут режиссер Моританың «Миядзакиге қарағанда әлемді және оның ессіздігін сәл қарапайым, шынайырақ сезінетінін және «Мысық қайтып оралады» фильмінің басқа бағытта дамуын, тіпті Жапонияның қазіргі анимация шеберіне құрмет көрсеткенін байқауға болады» деп жазды. BBC-дің Нил Смит фильмнің «2003 жылғы «Оскар» жүлдесіне ие болған «Рухтар әлемі» фильмінің жаңалықтарымен толыққандықтан теңесе алмайтынын, бірақ «Мысық қайтып оралады» бұрмаланған сюрреализммен толы, әдемі және сиқырлы ертегі болып қала береді» деп атап өтті.

Үй медиасы

Фильмді ағылшын тілінде дубляждаған «Уолт Дисней Пикчерз» компаниясы, Энн Хэтэуэй, Кэри Элвес, Питер Бойл, Эллиотт Гулд, Тим Карри, Джуди Грир және Кристен Белл дауыстарын пайдаланып, 2005 жылдың 22 ақпанында «Nausicaä of the Valley of the Wind» және «Porco Rosso» фильмдерімен бірге DVD форматында шығарды. «Walt Disney Studios Home Entertainment» компаниясы фильмді АҚШ-та 2015 жылдың 16 маусымында Blu-ray форматында жарыққа шығарды. «GKIDS» компаниясы фильмді 2018 жылдың 16 қаңтарында DVD және Blu-ray нұсқаларында қайта шығарды.

Манга

Барон: Мысық қайтып келеді (バロン 猫の男爵) – 2002 жылы Аой Хираги жазған және Токума Шотен баспасынан шыққан манга. Мангадағы оқиға фильмдегі оқиғамен көбінесе бірдей, бірақ бірнеше ұсақ айырмашылықтар бар, соның ішінде Натору мысығы Харудың бөлмесіне келіп, оны мазалайтын комедиялық соңы. Манга сонымен қатар Харудың бала кезіндегі досы Юки туралы сәл қараңғы жайтты қамтиды. Бұл нұсқада Юки көлікке шалынып қайтыс болады. Мысық патшалығы – мысықтардың жұмағы, ал Юки Харуға кішкентай кезінде балық печеньесімен тамақтандырғаны үшін алғыс айтып көмектеседі. Фильмде Мысық патшалығы Харудың туған қаласына параллель, физикалық жағынан нақты өлшем ретінде бейнеленеді. Манга мен фильм арасында кейіпкерлерге қатысты да бірнеше айырмашылықтарды көруге болады. Баронның визуалды дизайны, Хираги мангада алғашқы суреттегендей, үлкен көк көздері мен ұзын тік құлақтары бар қара сұр мысық ретінде бейнеленген, ал Studio Ghibli нұсқасында Барон кішкентай жасыл көздері мен қысқа құлақтары бар қызғылт сары түсті. Бұл дизайн өзгерісі Баронның бейнесі фильмге бейімделген «Жүректің шыбыры» фильмінен алынған. Харудың шашы Хирагидің суреттерінде визуалды түрде ұзын және қараңғы болған, бірақ Мута кейіпкері фильмдегі бейімделуде мангадан жалпы сыртқы түрін сақтап қалды. Мута Хирагидің мангасында да, фильмдегі бейімделуде де маңызды кейіпкер, ал «Жүректің шыбыры» фильмінде ол «Ай» деп аталатын жамандықпен күресетін кейіпкер. Хираги бұған мангада қысқаша сілтеме жасады, ол фильмде де аздап айтылды; фильмдегі Мута патшалықтағы барлық балықты жеген, өте семіз мысық екені айтылды, ол «Ренальдо Мун» деген атпен Мысық патшалығын Харуды жалғыз қалдырып, қашуына мүмкіндік беру үшін қорқытады.