Генри Холидей: Англиялық суретші және Пре-Рафаэлиттер әсері

Кіріспе

Британдық суретші (1839–1927)

Генри Холидей (17 маусым 1839 – 15 сәуір 1927) – ағылшын Виктория дәуірінің тарихи жанр мен пейзаж суретшісі, сондай-ақ витраж дизайнымен айналысқан, иллюстратор және мүсінші. Ол Прерафаэлиттер бауырластығының ықпалында болды және олардың көпшілігімен таныс еді.

Ерте жылдары және тәрбие

Холидей Лондонда дүниеге келген. Ол өнерге ертеден бейімділігін көрсетті және Уильям Кейв Томастан сабақ алды. Ол Лидің өнер академиясына (онда оның құрбысы Фредерик Уокер оқыды) түсті және 1855 жылы, 15 жасында Корольдік академия мектебіне қабылданды. Альберт Мур және Симеон Соломонмен достығы арқылы ол Пре-Рафаэлит ағайындығының суретшілері – Данте Габриэль Россетти, Эдвард Берн-Джонс және Вильям Морриспен танысты. Бұл қозғалыс оның болашақ өнер және саяси өмірінде шешуші рөл атқарды. Сол 1855 жылы Холидей көлдер аймағына саяхат жасады. Бұл аймаққа жасаған көптеген сапарларының алғашқысы болды, ол онда ұзақ уақыт демалыспен болады. Сол жерде ол көп уақытын түрлі төбелер мен таулардан көрінетін көріністерді суреттеумен өткізді. Ол былай деп жазды: "Вестморленд, Камберленд және Ланкаширдің көлдері мен тауларымен теңесе алатын табиғаттың сұлулығын мен білмеймін".

Суреттер

Ол майлы және акварель бояуларында жұмыс істеді. 1858 жылы оның алғашқы суреті, пейзаж, Корольдік академияда көрмеге қойылып, бірден сатылды; сол жылдан бастап оның туындылары Академияда және басқа да жерлерде жиі көрсетілді. Басқа суреттері: Кале буржуы (1859). «Күйеу және Иерусалим қыздары» (1861–63). «Еске алуларында» Холидей картинаның «бұған дейін қолға алған ешбір жұмысымнан да маңыздырақ болғанын» айтады. Ол Иерусалим қыздарының Келіннен жарының қайда кеткенін сұрағандағы көрінісін бейнелеген (Саламаттық туралы ән 6:1 қараңыз), суреттің биіктігі 4 фут 6 дюйм, ені 3 фут болатын, жеті тұлға (оның ішінде кішкентай қыз) және толық жапырақтар фоны бар. Ол 1861 жылы Солтүстік Уэльстің табиғатында жұмысын бастады, бірақ 1863 жылы Корольдік академияның іріктеу комиссиясы оның бұрынғы екі фигуралық картинасынан өзгеше, оны қабылдамады. Холидей бұл оқиғаны «ауыр соққы» деп сипаттады, бірақ «осы жылы бас тартулар өте ерекше болды және көрмедегі жұмыстардың сапасы нашар болғандықтан, жалпы наразылық туды» («Еске алулар», 95-бет). Холман Ханттың ұсынысымен қабылданбаған бірнеше картина Космополитан клубында көрмеге қойылды, бұл Уильям Мейкпис Такерейді (96-бет) қоса алғанда, көптеген келушілердің назарын аударды және олардың ризашылығын тудырды. Джеймс МакНилл Уистлер Холидейдің суретіне тоқталып: «Оны қабылдамағанын айтасыздар ма?» деді. Ричард Редгрейв, өзі Корольдік академияның мүшесі, Корольдік академияның іріктеуі үшін кешірім сұрап, түсіндіруге тырысты: «Сіз білесіз, олар келгеннің бәрін ретсіз іліп қоя алмайды», ал Уистлер оған: «Ал сіздердің қазіргі көрмені қалай атайсыз, ол ретсіз емес пе, тіпті өте ретсіз?» (96-бет) деп жауап берді. Суретті суретші Томас Милвард Кичин сатып алды, кейіннен ол Суррейдегі Сил қаласындағы Грейт Даунға көшті, бірақ қазіргі уақытта оның орны белгісіз. Дегенмен, «Еске алулардың» 96–97-беттерінде оның толық беттік суреті бар. Рейн қыздары (1879). Суреттің тақырыбы Вагнердің «Рейн алтыны» операсынан алынған. Суретті дұрыс бейнелеу үшін Холидей Рейннің үш қызын саз балшықтан жасап, көк-жасыл түсті сумен толтырылған резервуарға саз «тастармен» бірге орналастырды. Данте мен Беатрис, 1883 жылы Гросвенор галереясында көрмеге қойылған. 1881 жылы Холидей Флоренцияға сапар шегіп, сурет үшін эскиздер жасады және дұрыс ғимараттар мен сәулеттік ерекшеліктерді қамтамасыз ету үшін жан-жақты зерттеулер жүргізді. Ол сондай-ақ көріністі жасау үшін кейбір ғимараттардың дөрекі балшық үлгілерін жасады. Суреттегі қазды Джон Триветт Неттлшип салған. Мейірімділік, витражға арналған эскиз (1887, Корольдік академия), Терпсихора, Клеопатра, Ұйқы, Лютші, Фила ғибадатханасы, Хоус суы (1918, акварель) және тағы да көптеген туындылар. Холидей көп уақытын сэр Эдвард Берн-Джонстың шеберханасында өткізді, онда суретшілер пікір алмасып, идеяларын бөлісіп, біріктіретін. Берн-Джонстың ықпалы Холидейдің туындыларында көрінеді.

Holiday worked in both oils and watercolours. In 1858, his first picture, a landscape painting, was exhibited at the Royal Academy and immediately sold; from that year his work was frequently shown at the Academy and elsewhere. Other pictures include:

The Burgess of Calais (1859). The Bride and the Daughters of Jerusalem (1861–63). In his Reminiscences, Holiday explains that the painting was 'more ambitious than anything I had hitherto undertaken'. It showed the daughters of Jerusalem asking the Bride where her Beloved had gone (see Song of Solomon 6:1) and stood at 4 feet 6 inches by 3 feet, containing seven figures (including a little girl) and a full background of foliage. He began work on it among the scenery of North Wales in 1861 but in 1863 it was rejected by the Royal Academy selection committee, unlike his two previous figure paintings. Holiday described this as 'a heavy blow' but 'the rejections this year were of so extraordinary a character, and the show of the work on the walls was so poor, that there was a general storm of indignation' (Reminiscences p 95). At the suggestion of Holman Hunt, a number of rejected paintings were exhibited instead at the Cosmopolitan Club, which attracted attention and acclaim from visitors including William Makepeace Thackeray (p. 96). James McNeill Whistler singled out Holiday's painting and said "Do you mean to say they rejected that!". Richard Redgrave, himself a member of the Royal Academy, attempted to apologise for and explain the Royal Academy's selection, saying 'You know they can't hang everything that comes in higgledy piggledy'; to which Whistler replied 'Why, what do you call your present exhibition, isn't that higgledy – and particularly piggledy?' (p. 96). The painting was bought from the artist by Thomas Milward Kitchin, later of Great Down in Seale, Surrey, but has now disappeared. There is, however, a full page illustration of it between pp 96–97 of the Reminiscences. The Rhine Maidens (1879). The subject matter was taken from Wagner's opera Das Rheingold. In order to properly visualise the picture, Holiday modelled the three Rhine maidens in clay and placed them in a tank of blue green tinted water together with clay "rocks". Dante and Beatrice, exhibited at the Grosvenor Gallery in 1883. In 1881, Holiday had travelled to Florence in order to make studies for this picture, and carried out meticulous research to ensure that the correct buildings and architectural features were present. He also created rough clay models of some of the buildings to set the scene. The pigeons in the picture were painted by John Trivett Nettleship. Charity, a stained glass window design (1887, Royal Academy), Terpsichore, Cleopatra, Sleep, The Lute player, The Temple of Philae, Hawes Water (1918, watercolour) and many others. Holiday spent much time at the studios of Sir Edward Burne Jones, where groups of artists would meet to discuss, exchange and pool ideas. The influence of Burne Jones can be seen in Holiday's work.

Боялған шыны

1861 жылы Холидей Берн-Джонс Morris & Co компаниясында жұмыс істеуге кеткеннен кейін Пауэллдің шыны зауытында витраж дизайнымен айналысатын лауазымды қабылдады. Сол кезде ол 300-ден астам тапсырысты орындады, олардың көп бөлігі АҚШ-тағы клиенттерге арналған. 1891 жылы ол Хэмпстедте жеке шыны шеберханасын ашып, витраждар, мозаика, эмаль және діни мақсаттағы заттар жасады. Холидейдің витраж туындыларын бүкіл Ұлыбританияда кездестіруге болады. Оның ең танымал жұмыстарының кейбіреулері: Оксфордтағы Вурчестер колледжінің капелласы (шамамен 1865 жыл); Вестминстер аббаттығы (Исамбард Кингдом Брунелге арналған ескерткіш терезесі, 1868 жыл); Кентиш Таундағы Сент-Люк шіркеуі; Паддингтондағы Сент-Мария Магдалина шіркеуі (1869 жыл); және Мургейттегі Чартерлік есепшілер залы. 2018 жылы оның төрт витраж терезесі 1970 жылы кеңейту жұмыстары үшін алынып тасталғаннан кейін шамамен 50 жылға жоғалғаннан соң Чартерлік есепшілер залына қайта орнатылды. Холидейдің АҚШ-тағы жұмыстарының мысалдары Гротон мектебіндегі (Гротон, Массачусетс) Сент-Джонс капелласының сакрариясында (мектептің алғашқы капелласынан қайта қолданылған Холидейдің панельдері) және Нью-Йорктегі Грейс шіркеуінде көрілуге болады.

Басқа жұмыс және жеке өмір

Холидей сонымен қатар 1861 жылы «Sleep» (Ұйқы) деп аталатын мүсіндік туындысын жасады, ол жағымды сын пиғылдарын тудырды. Холидей бір кезеңде архитектор Уильям Бурджес үшін жұмыс істеді, оның ішінде Оксфордтағы Вурчестер колледжінің қабырғалары мен төбелерін (1863–64) және жиһазға сурет салу, соның ішінде Бурджестің Лондондағы үйі, «Тауэр Хаус»-тағы жатын бөлмесінің басына «Ұйықтап жатқан сұлу» суретін салды. «Ұйықтап жатқан сұлу» төсегі қазір Бедфордтағы Хиггинс өнер галереясы мен мұражайының қорында сақталуда. Холидейдің британдық ұлттық қоғамдық коллекцияларда төрт майлы суреті бар. 1864 жылдың қазан айында Холидей Кэтрин Рейвенге (1866–1949) үйленді және олар Лондонның Бейсуотерге көшіп барды. Оның әйелі «Моррис» компаниясында жұмыс істеген дарынды кестеші болды. Олардың бір қызы болды – Виннифред (1866–1949). 1867 жылы Холидей алғаш рет Италияға сапар шекті және ондағы Ренессанс суретшілерінің ерекшелігіне тәнті болды. 1871 жылы ол «Ақ тұтылу экспедициясы» құрамында Цейлонға барды. Оның астрономиялық суреттері ұлттық баспасөзде жарияланып, үлкен қызығушылық тудырды. 1872 жылы Англияға оралғаннан кейін ол архитектор Базиль Шампнейге Хэмпстедтегі Бранч Хиллде «Ок ағаш үйі» деп аталатын жаңа отбасылық үйді жобалауды тапсырды. 1888 жылы Уильям Гладстон оларға қонаққа келді. 1875 жылдың шілдесінде Льюис Кэрролл Холидейге «Снарк аулау» суретін салуды тапсырды. Ол автормен өмір бойы достық қарым-қатынаста болды. Кэрролл 1898 жылы қайтыс болды. 1899 жылдан бастап Холидей Джесси Мадерсольмен студиялық ассистент ретінде жұмыс істеді және ол Холидейдің өліміне дейін отбасымен тығыз байланыста болды. 1906 жылы Холидей Мадерсольге қызы Виннифредтің суретін сыйға берді, кейіннен оны Британ мұражайы сатып алды. 1907 жылы Холидей Мысырға барып, ежелгі Мысыр тақырыбында суреттер мен иллюстрациялар жасады. Олар 1908 жылдың наурыз айында Лондонның Уокер галереясында көрсетілді, ал Мадерсоль 1903/04 жылдан бері египеттік археологиялық суреттер мен акварельдермен айналысып жатқан еді. 1907–08 жылдары ол өзінің сүйікті аймағында «Бетти Фолд» демалыс үйін салуды тапсырды. 1912–1919 жылдары ол Бирмингемдегі Смолл-Хиттегі Сент-Бенедикт шіркеуінің шығыс жағындағы апсидін Мәсіхтің періштелермен бірге даңқтап тұрған және төменде аркадада әулиелер бейнеленген византиялық стильде суреттеді. Холидей өмір бойы социалист болды және әйелі Кейт пен қызы Виннифредпен бірге суфражисткалар қозғалысын қолдады. Отбасы Майра Садд Браун мен Эммелин Панкхерст және олардың қызымен жақын таныс болды, сондай-ақ көлдер аймағында жергілікті суфражистердің кездесулерін ұйымдастырды. Холидей 1927 жылдың 15 сәуірінде Лондонда, әйелі Кейттің қайтысынан екі жыл өткен соң дүние салды. Оның жүрегіндегі туысы Гилберт Холидей (1879–1937), сэр Фредерик Холидейдің ұлы, сонымен қатар британдық коллекцияларда суреттері бар суретші болды.

Holiday also created some sculpture, in 1861 producing a piece called Sleep which attracted favourable critical interest. Holiday worked for architect William Burges for a period, including providing wall and ceiling paintings for Worcester College, Oxford (1863–64) and furniture paintings – including Sleeping Beauty for the headboard in the bedroom – at Burges's London home, The Tower House. The Sleeping Beauty bed is now in the collection of the Higgins Art Gallery & Museum, Bedford. Holiday has four oil paintings in British national public collections. In October 1864, Holiday married Catherine Raven (1866 1949) and they moved to Bayswater, London. His wife was a talented embroiderer who worked for Morris & Co. They had one daughter, Winifred (1866–1949). In 1867, Holiday visited Italy for the first time and was inspired by the originality of the Renaissance artists he saw on display there. In 1871 he went to Ceylon as part of the "Eclipse Expedition". His astronomical drawings were subsequently published in the national press and attracted great interest. On his return to England in 1872, he commissioned architect Basil Champneys to design a new family home in Branch Hill, Hampstead, which was named "Oak Tree House". In 1888, William Gladstone was a visitor. In July 1875, Holiday was commissioned by Lewis Carroll to illustrate The Hunting of the Snark. He remained a friend of the author throughout his life. Carroll died in 1898. From 1899, Holiday worked with Jessie Mothersole as studio assistant and she remained closely associated with the family until Holiday's death. In 1906 Holiday gave Mothersole a drawing of his daughter Winifred, which later was acquired by the British Museum. In 1907, Holiday went to Egypt, painting a series of watercolours and illustrations on ancient Egyptian themes. These were exhibited at Walker's Gallery, London, in March 1908 jointly with Mothersole who had been working on Egyptian archaeological drawings and watercolours since 1903/4. In 1907–08, he commissioned the building of a holiday home, Betty Fold, in his favourite part of the Lake District. Between 1912 and 1919 he painted the apse of the east end of St Benedict's Church at Small Heath, Birmingham, depicting Christ in Glory with angels, and saints in arcading, below, in Byzantine style. Holiday had been a socialist throughout his life and, together with his wife Kate and daughter Winifred, supported the Suffragette movement. The family were close acquaintances of Myra Sadd Brown and Emmeline Pankhurst and her daughter, and had organised local suffragette meetings in the Lake District. Holiday died on 15 April 1927 in London, two years after his wife, Kate. His nephew, Gilbert Holiday (1879–1937), son of Sir Frederick Holiday, was also an artist who also has paintings in British collections.