Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Финляндияда 2023 жылдың 1 қыркүйегінен бастап жүктіліктің алғашқы 12 аптасында аборт сұраныс бойынша заңды және тегін. 1970 және 2023 жылдар аралығында түрлі себептермен (әлеуметтік-экономикалық факторларды қоса алғанда) аборт іс жүзінде кеңінен қолжетімді болды, бірақ бұл ретте, заң жүкті әйелдің себептерін жазба бойынша көрсетуін және бір немесе екі дәрігердің келісімін алуын талап етті. Халықаралық стандарттармен салыстырғанда, Финляндияда аборт мәселесі бойынша саяси пікір қақтығыстары шамалы, ал аборт жасау көрсеткіші төмен. Финляндияда 1960 жылдан бері аборттар азайып келеді. 2021 жылы шамамен 7 600 аборт жасалды.
Abortion is legal and free of charge upon request in Finland in the first 12 weeks of pregnancy since 1 September 2023. Between 1970 and 2023, abortion was widely accessible in practice for a variety of reasons (including socioeconomic factors), but nevertheless, the law required the pregnant woman to state her motivations and get approval from one or two doctors. By international standards, political controversy in Finland regarding abortion has been mild, and incidence is low. Abortions in Finland have been decreasing since the 1960s. In 2021, around 7,600 abortions were performed.
Құқықтық база
2022 жылдың 26 қазанында Финляндия Парламенті 1970 жылғы аборт туралы заңды реформалауға қатысты 125–41 дауыспен шешім қабылдады. Бұл реформа 2020 жылы заң шығарушылар тарапынан қаралуы тиіс мәселе үшін қажетті 50 000 қол жинаған азаматтардың бастамасымен іске қосылды. Заң өзгертілді, соның салдарынан жүктіліктің 12-ші аптасының соңына дейін кез келген шектеусіз, талап бойынша аборт жасау мүмкіндігі туды. Бірінші 12 аптадан кейін, егер жүктілікті жалғастыру немесе босану ананың денсаулығына немесе өміріне қауіп келтірсе, мысалы, ауру немесе мүгедектік салдарынан, жүктілікті тоқтатуға рұқсат етіледі. Республика Президенті 2022 жылдың 20 желтоқсанында заңға қол қойды. Заң 2022 жылдың 28 желтоқсанында ресми жарияланды және 2023 жылдың 1 қыркүйегінен күшіне енді. Бұрын Финляндиядағы аборт заңдары Еуропалық Одақтағы ең қатаң заңдардың қатарына жатқан еді. Аборт жасау үшін пациенттің жағдайына қарай, бір немесе екі дәрігердің қолы керек болды, ал кейбір жағдайларда Ұлттық әлеуметтік қамсыздандыру және денсаулық сақтау басқармасының (Valvira) қосымша рұқсаты талап етілді. Сонымен қатар, егер әйел зорлау нәтижесінде жүкті болса, күдікті зорлаушыға қарсы қылмыстық іс қозғалмаса, жүктілікті тоқтатуға болмайтын еді. Демек, ресми түрде талап бойынша аборт заңды емес еді, бірақ шындығында жүктіліктің 12-ші аптасына дейін кез келген жүкті әйел аборт жасауға мүмкіндік алды, себебі аборт жасауға көптеген негіздер болды.
On 26 October 2022, the Finnish Parliament voted by 125–41 to reform the 1970 abortion law. The reform was initiated by a citizens' initiative which collected the required 50,000 signatures in 2020 for the issue to be dealt with by lawmakers. The law was modified, so that abortion is available upon request, with no restrictions, up until the end of the 12th week of pregnancy. After the gestational limit of the first 12 weeks, the bill allows pregnancy to be terminated at the pregnant woman's request if continuing the pregnancy or giving birth would endanger her health or life, for example, because of illness or disability. The President of the Republic signed the bill into law on 20 December 2022. The law was officially published on 28 December 2022, and went into effect from 1 September 2023. Prior to this, abortion laws in Finland were among the strictest in the European Union. Approval for an abortion required signatures by one or two physicians, depending on the specifics of the patient's case, and in some cases, additional permission from the National Supervisory Authority for Welfare and Health (Valvira). Additionally, if a woman was impregnated as a result of rape, the pregnancy could not be terminated if charges had not been prosecuted against the alleged rapist. Therefore, officially, abortion was not legal upon request, though in reality, any pregnant woman got an abortion if it was requested before the 12th week of pregnancy, as the grounds for abortion were numerous.
Тарих
Финляндияда аборт 1950 жылға дейін заңсыз болды, содан кейін Финляндия Парламенті әйелдің физикалық немесе психикалық денсаулығын сақтау үшін, әйел 16 жасқа толмаған жағдайда, ұрықта кемістік болу мүмкіндігі болса немесе әйел зорланған жағдайда аборт жасауға рұқсат берді. Әйелдер бостандық қозғалысының қысымымен және көптеген ұлттық газеттердің қолдау білдірген редакциялық мақалаларының нәтижесінде фин заңдары 1970 жылы одан әрі жеңілдетілді. 1970 жылғы заң жүктіліктің 16 аптасына дейін аборт жасауға мүмкіндік берді, егер әйел 17 жастан кіші болса, 40 жастан асқан болса, әйелдің төрт баласы болса немесе кем дегенде бір ата-анасы ауру немесе психикалық денсаулығының нашарлауына байланысты баланы тәрбиелей алмаса. 1979 жылы бұл мерзім 16 аптадан 12 аптаға дейін қысқартылды. 1970 жылғы заң сонымен қатар ұрықта кемістік анықталған немесе әйелдің денсаулығына қауіп төнген жағдайда жүктіліктің 20 аптасына дейін аборт жасауға рұқсат берді. 1985 жылғы заң жас қыздарға жүктіліктің 20 аптасына дейін, ал амниоцентез немесе ультрадыбыс ұрықта ауыр кемшіліктерді көрсеткен жағдайда 24 аптаға дейін аборт жасауға рұқсат берді. 2008 жылы Финляндияда 10 423 аборт тіркелді. Уақыт өте келе аборттардың саны бірте-бірте азайды, бұл негізінен 20 жасқа дейінгі әйелдердің санының төмендеуіне байланысты. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, 15-44 жас аралығындағы 1000 әйелге 10,4 аборт жасалды. Аборттар мемлекеттік ауруханаларда тегін жүргізіледі. Жеке клиникаларда аборт жасау заңсыз, бірақ дәрігерлер шұғыл жағдайларда ауруханадан тыс аборт жасауға құқылы. Заңда көрсетілген шарттардың кеңдігіне байланысты, заңсыз аборттар өте сирек кездеседі, себебі іс жүзінде әйел кез келген жағдайда аборт жасай алады. 1970 жылғы заңнан бері саяси пікір қақтығыстары тыныш болды. Оңшыл партиялардың парламент мүшелері, әсіресе «Финдер» партиясы, абортты «әдепсіздік» деп айыптайтын мәлімдемелер жасап отырады. Алайда, абортты заңдастырғаннан бері оны шектеуге бағытталған нақты саяси науқандар жүргізілген жоқ. 2020 жылы Феминистік қауымдастық бастаған азаматтардың ұсынысы, заңды жаңарту және жүктіліктің алғашқы 12 аптасында қалау бойынша аборт жасауға рұқсат беру мақсатында 50 000-нан астам қол жинады, бұл Парламентті ұсынысты қарастыруға міндеттейтін қажетті шек.
In Finland, abortion was illegal until 1950, when the Parliament of Finland legalized abortions to preserve the physical or mental health of the woman, if the woman was under 16, if the fetus might be deformed, or if the woman had been raped. Under pressure from the women's liberation movement and supportive editorials from most national newspapers, Finnish law was further liberalized in 1970. The 1970 law allowed abortion up to 16 weeks of pregnancy for broad socio economic reasons, if the woman was younger than 17, if the woman was older than 40, if the woman had already had four children, or if at least one parent would be unable to raise the child owing to disease or mental disturbance. The time limit was lowered from 16 to 12 weeks in 1979. The 1970 law also allowed abortion up to 20 weeks of pregnancy in the event of fetal deformity or a physical threat to the woman's health. A 1985 bill allowed abortion up to 20 weeks of pregnancy for under aged girls, and up to the 24th week if an amniocentesis or ultrasound found serious impairment in the fetus. In 2008, there were 10,423 abortions in Finland. There has been a gradual decrease in abortions over time, largely attributable to a decrease in the under 20 age group as of 2010, the abortion rate was 10.4 abortions per 1000 women aged 15 44 years. Abortions are provided free of charge in public hospitals. It is illegal to perform abortions in private clinics, though doctors are empowered to provide abortions outside of hospitals in emergency circumstances. Illegal abortions remain very rare because, due to the generality of the conditions specified in the law, in practice, a woman can get an abortion under almost any circumstance. Political controversy since the 1970 law has been mild. Members of parliament from rightist parties, notably the Finns Party, periodically make statements decrying abortion as "immoral". Still, there has been no focused political campaign to significantly restrict abortion since legalization. In 2020, a citizens' initiative led by the Feminist Association, with the aim of updating the law and allowing elective abortion in the first 12 weeks of pregnancy, has gathered over 50,000 signatures, the necessary threshold to compel the Parliament to consider the proposal.