Кіріспе

Жобалау конкурсының түрі

Архитектуралық жобалау конкурсы – жаңа ғимарат салуға ниеттенген ұйымның архитекторларды жобалық ұсыныстар ұсынуға шақыру арқылы өткізілетін жобалау конкурсының бір түрі. Жеңімпаз жобаны әдетте тәуелсіз сарапшылар тобы мен мүдделі тараптар (мысалы, үкімет және жергілікті өкілдер) таңдайды. Бұл процедура көбінесе ғимарат дизайны үшін жаңа идеяларды дамыту, қоғамдық талқылауды ынталандыру, жобаға жариялылық беру және жас дизайнерлерге өзіндік көрсету мүмкіндігін ұсыну үшін қолданылады. Архитектуралық конкурстар жиі мемлекеттік ғимараттарға тапсырыс беру үшін пайдаланылады: кейбір елдерде мемлекеттік құрылыс келісімшарттарын жүзеге асыру ережелерінде міндетті түрде ашық архитектуралық конкурс өткізу талап етіледі. Конкурста бірінші орын алған жобаның іске асырылатынына кепілдік жоқ. Тапсырыс берушінің жеңімпаз жобаға вето құқығы болуы мүмкін, сондай-ақ талаптар мен қаржыландыру өзгеруіне байланысты бастапқы мақсатқа қол жеткізбеу де мүмкін. 2002 жылғы Әлемдік сауда орталығының жобалау конкурсы – Даниель Либескиндтің жеңімпаз жобасының негізгі элементтері ғана аяқталған жобада қолданылған, кеңінен танымал болған конкурсқа бір мысал.

Тарих

Архитектуралық конкурстардың тарихы 2500 жылдан астам. Афиныдағы Акрополь 448 жылға дейінгі архитектуралық конкурс нәтижесінде салынған, сондай-ақ орта ғасырлардағы бірнеше кафедральдар да осылай пайда болған. Ренессанс кезеңінде, шіркеу бастаған көптеген жобалар дизайн-конкурс арқылы шешілді. Мысалы, Римдегі Испан сатысы немесе 1419 жылы Флоренция соборының күмбезін жобалау бойынша конкурс өткізілді, оны Филиппо Брунелески жеңіп алды. Ашық конкурстар 18-шы ғасырдың соңында АҚШ, Ұлыбритания, Ирландия, Франция және Швеция сияқты бірнеше елде өткізілді. 19-шы ғасырда Англия мен Ирландияда бес онжылдықта 2500-ден астам конкурс өткізілді, оның 362-сі Лондонда ғана болды. Британдық сәулетшілердің Корольдік институты 1839 жылы алғашқы ережелерді, ал 1872 жылы ресми ережелерді жасады. Германиялық ережелер 1867 жылы енгізілді. Сол кезеңде Нидерландыда сәулет өнерін дамыту қоғамы (Maatschappij tot Bevordering van de Bouwkunst) сәулетшілердің шығармашылығын көтеру мақсатында идеялық конкурстар ұйымдастыра бастады.

Ережелер мен нұсқаулар

Әр конкурстың ережелерін ұйымдастырушы белгілейді, бірақ олар көбінесе Халықаралық сәулетшілер одағының, тиісінше, қатысты ұлттық немесе аймақтық сәулет ұйымының ұсынымдарымен жүзеге асырылады. Конкурс ережелері конкурстың рөлдерін, жауапкершіліктерін, процестерін және процедураларын анықтайды, сондай-ақ конкурстың мүмкін түрлері, қатысуға жарамдылық шарттары, қазылар алқасының құрамы, қатысу талаптары, төлемдер, сыйлықтар, нәтижелерді жариялау және басқа да мәселелер бойынша нұсқаулар береді. Франция мен Германияда белгілі бір сомадан асатын барлық мемлекеттік ғимараттарды жобалау үшін конкурс өткізу міндетті.

Үлкен халықаралық сәулет жобалары байқаулары

Архитектуралық конкурстардың ішіндегі ең маңыздылары – халықаралық деңгейде ашық, көптеген дизайн ұсынылымдарын тартатын және жеңімпаз дизайны салынған конкурстар.

Байқау атауы | Орналасу | Жыл | Жеңімпаз(дар) | Дизайн жазбалары
---|---|---|---|---
Ақ үй | Вашингтон, Колумбия округі | 1792 | Джеймс Хобан | 9
Вальхалла ескерткіші | Донаустауф | 1816 | Лео фон Кленце |
Парламент үйлері | Лондон | 1835 | Чарльз Барри | 98
Вена айналма жолы | Вена | 1858 | Людвиг Фёрстер, Фридрих Август фон Сташе, Эдуард ван дер Нюль және Август Сикард фон Сикардсбург | 85
Вена операсы | Вена | 1860 | Эдуард ван дер Нюль және Август Сикард фон Сикардсбург |
Париж операсы | Париж | 1860 | Чарльз Гарнье | 171
Риксмузей | Амстердам | 1863 | П.Ж.Х. Куперс |
Заң соттары | Лондон | 1866 | Джордж Эдмунд Стрит | 11
Рейхстаг | Берлин | 1872 | Пол Валлот |
Бёрс | Амстердам | 1884 | Хендрик Петрус Берлаге |
Дүниежүзілік көрме мұнарасы | Париж | 1889 | Густав Эйфель |
Австриялық почталық жинақ банкі | Вена | 1903 | Отто Вагнер |
Стокгольм қалалық үйі | Стокгольм | 1903 | Рагнар Эстберг |
Хельсинки орталық теміржол станциясы | Хельсинки | 1903 | Элиэль Сааринен | 21
Бейбітшілік сарайы | Гаага | 1905 | Луи Мари Кордоннье және Ж.А.Г. ван дер Стур |
Трибьюн мұнарасы | Чикаго | 1922 | Джон Мид Хауэллс және Реймонд Худ | 260
Ұлттар лигасы ғимараты | Женева | 1926 | Анри Поль Нено, Жюльен Флегенхаймер, Карло Броги, Камиль Лефевр, Джузеппе Ваго | 377
Ленин кітапханасы | Мәскеу | 1928 | Владимир Щуко |
ANZAC соғыс ескерткіші | Сидней | 1929 | Чарльз Брюс Делит | 117
Термини станциясы | Рим | 1947 | Лео Калини, Эудженио Монтуори, Массимо Кастеллацци, Васко Фадигати, Ахилл Пинтонелло және Аннибале Вителлоцци |
Қалалық үй және шіркеу | Сейняйоки | 1950 | Альвар Аалто |
Сидней опера үйі | Сидней | 1955 | Йорн Утзон | 233
Торонто қалалық үйі | Торонто | 1956 | Вилжо Ревелл | 500
Амстердам қалалық үйі | Амстердам | 1967 | Вильгельм Холзбауэр, Цес Дам, Б. Бийвоет және Г.Х.М. Холт | 804
Жоғарғы сот | Токио | 1968 | Шин Ичи Окада | 217
Жорж Помпиду орталығы | Париж | 1971 | Ренцо Пьяно және Ричард Роджерс | 681
Сан-Катальдо зираты | Модена | 1971 | Альдо Росси және Джанни Брагиери |
Гонконг және Шанхай банкі | Гонконг | 1979 | Foster Associates |
Австралия Парламент үйі | Канберра | 1979 | Ромальдо Джургола | 329
Ғылым және өнер қалашығы | Париж | 1980 | Адриен Фенсильбер және Сильвен Мерсье |
La Grande Arche de la Défense | Париж | 1982 | Йохан Отто фон Спрекельсен | 420
Парк де ла Виллет | Париж | 1982 | Бернар Чуми | 471
Opéra Bastille | Париж | 1983 | Карлос Отт | 750
Carré d'Art | Ним | 1984 | Норман Фостер | 12
Shonandai мәдени орталығы | Фудзисава | 1985 | Ицуко Хасегава | 215
Жаңа Ұлттық театр | Токио | 1984 | Такахико Янагисава және Tak Associates | 228
Токио Халықаралық форумы | Токио | 1987 | Рафаэль Виньоли | 395
Кансай әуежайы | Осака | 1988 | Renzo Piano Building Workshop | 48
Еврей музейі | Берлин | 1989 | Даниэль Либескинд | 165
Bibliotheca Alexandrina | Александрия | 1989 | Snøhetta | 523
Франция Ұлттық кітапханасы | Париж | 1989 | Доминик Перро | 244
Жапон мәдениеті орталығы | Париж | 1989–1990 | Масаюки Яманака, Кеннет Армстронг және Дженнифер Смит | 453
Гуггенхайм музейі Бильбао | Бильбао | 1991 | Фрэнк Гери |
Kiasma заманауи өнер музейі | Хельсинки | 1992 | Стивен Холл | 516
Австрия мәдени форумы | Нью-Йорк | 1992 | Раймунд Абрахам | 226
Король Дания кітапханасы | Копенгаген | 1993 | Schmidt Hammer Lassen | 179
Osanbashi Йокогама халықаралық жолаушылар терминалы | Йокогама | 1995 | Foreign Office Architects | 660
Феликс Нуссбаум музейі | Оснабрюк | 1995 | Даниэль Либескинд | 296
Милениум көпірі | Лондон | 1996 | Норман Фостер, Сэр Энтони Каро және Ове Аруп | 200
Federation Square | Мельбурн | 1997 | Lab Architecture Studio | 177
GeoCenter Møns Klint | Мён аралы | 2002 | PLH Architects | 292
Philharmonie de Paris | Париж | 2011 | Жан Нувель | 98