Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Күшті наразылық немесе қатал сынның білдірілуі.
Expression of strong disapproval or harsh criticism
Кенсура – бұл күшті наразылықты немесе қатал сынды білдірудің бір жолы. Парламенттік процедурада ол көпшілік дауыспен қабылдануы мүмкін талқыланатын негізгі ұсыныс болып табылады. Оның түрлеріне заң шығарушы органның қатаң сөгісі, шіркеудің салған рухани жазасы немесе теологиялық тұжырымға қатысты жарияланған теріс пікір жатады. Әдетте, ол міндетті емес (кенсураға ұшыраған тараптан мәжбүрлі шаралар талап етілмейді), сенімсіздік дауысынан өзгеше (ол аталған тараптың отставкаға кетуін талап етуі мүмкін).
A censure is an expression of strong disapproval or harsh criticism. In parliamentary procedure, it is a debatable main motion that could be adopted by a majority vote. Among the forms that it can take are a stern rebuke by a legislature, a spiritual penalty imposed by a church, or a negative judgment pronounced on a theological proposition. It is usually non binding (requiring no compulsory action from the censured party), unlike a motion of no confidence (which may require the referenced party to resign).
Түсіндіру және қолдану
Сенбеушілік білдіру туралы ұсыныс – жиналыста талқыланып, көпшілік дауыспен қабылдануы мүмкін, қатты наразылықты білдіретін негізгі ұсыныс. Роберт ережелеріне сәйкес (Жаңадан қарастырылған) (RONR), бұл «ұсыныс мүшелердің мінез-құлқына немесе сипаттамасына қатысты тіл қолданбауы керек, сондай-ақ олардың әдепсіз, артық қатал немесе талқылауға рұқсат етілмеген тілді пайдалануына жол бермейді» деген жалпы ереженің ерекшелігі болып табылады. Деметер нұсқаулығында: «Бұл адамды өзін түзетуге және одан әрі бұзылықтар жасауын болдырмауға бағытталған айып», – делінген. Төрағалық етушілерге (президенттерге, төрағаларға және т.б.) қарсы сенбеушілік білдірудің негізгі себептері, әдетте: төрағалық етушінің заңмен берілмеген диктаторлық билікті өзіне тартуы немесе қабылдауы, оның арқасында мүшелерді мазалауы, ұятқа қалдыруы және кемсіртуі; немесе нақтырақ айтқанда: 1) сөзге құқығы бар мүшелерді мойындаудан бас тартуы; 2) канондық ұсыныстарды қабылдаудан және дауысқа салудан бас тартуы; 3) өзінің шешімінен тиісті шағымдарды қараудан бас тартуы; 4) тәртіп ережелерін елемеуі; 5) жарғы мен тәртіп ережелерін бұзуы; 6) жиналыстың еркіне бағынбауы және оны өзінің еркімен алмастыруы; 7) мүшелерге конституциялық немесе парламенттік құқықтарын пайдаланудан бас тартуы. Одан да қатаң тәртіптік шараларға айыппұл салу, қызметтен шеттету немесе шығарып жіберу кіруі мүмкін. Кейбір жағдайларда жиналыс төрағалық лауазымын бос деп жариялап, жиналысқа жаңа төраға сайлауға құқылы; немесе лауазымды тұлғаны толығымен қызметтен босату туралы ұсыныс енгізілуі мүмкін (жиналыстың қағидаларына байланысты).
The motion to censure is a main motion expressing a strong opinion of disapproval that could be debated by the assembly and adopted by a majority vote. According to Robert's Rules of Order (Newly Revised) (RONR), it is an exception to the general rule that "a motion must not use language that reflects on a member's conduct or character, or is discourteous, unnecessarily harsh, or not allowed in debate." Demeter's Manual notes, "It is a reprimand, aimed at reformation of the person and prevention of further offending acts." Serious grounds for censure against presiding officers (presidents, chairmen, etc.) are, in general: arrogation or assumption by the presiding officer of dictatorial powers – powers not conferred upon him by law – by which he harasses, embarrasses and humiliates members; or, specifically: (1) he refuses to recognize members entitled to the floor; (2) he refuses to accept and to put canonical motions to vote; (3) he refuses to entertain appropriate appeals from his decision; (4) he ignores proper points of order; (5) he disobeys the bylaws and the rules of order; (6) he disobeys the assembly's will and substitutes his own; (7) he denies to members the proper exercise of their constitutional or parliamentary rights. More serious disciplinary procedures may involve fine, suspension, or expulsion. In some cases, the assembly may declare the chair vacant and elect a new chairman for the meeting; or a motion can be made to permanently remove an officer (depending on the rules of the assembly).
Процедура
Егер төрағалық етушіге айыптау ұсынысы жасалса, онда ол ұсыныс қаралысқанға дейін төрағалық етуші орынбасарына орынды беріп қоюы керек. Бірақ осы уақыт аралығында вице-президент дебаттарда "Вице-президент мырза" немесе "Вице-президент ханым" деп аталады, себебі айыптау – бұл тек ескерту, ал президентті орыннан алу процедурасы емес. Айыпталып отырған лауазым иесінің аты-жөні ұсыныста көрсетілмейді, тек "президент", "қазынашы" сияқты лауазымымен ғана аталады. Айыптау ұсынысы қабылданғаннан кейін, төраға (немесе төрағалық етуші айыпталса, вице-президент) айыпталған мүшеге атымен сөйлейді. Ол мынадай сөздер айтуы мүмкін: "Ф бауырлас, сіз жиналыс дауысымен айыпталдыңыз. Айыптау – сіздің әрекетіңізге жиналыстың наразылығын білдіреді". (Мәжілістерде.) Бұл сөз тіркесі енгізілмеуі керек, себебі айыптау себебі мәжілістерден тыс жерде болған болуы мүмкін.) "Айыптау – бұл ескерту. Бұл – шеттету немесе шығару туралы ескерту. Осыны ескеріп, тиісінше өмір сүріңіздер". Немесе, егер төраға айыпталса, вице-президент мынадай деуі мүмкін: "Х мырза, сіз қаулыда көрсетілген себептер бойынша жиналыс тарапынан айыпталдыңыз. Мен енді сізге президенттік қызметті қайтарамын".
If the motion is made to censure the presiding officer, then he must relinquish the chair to the vice president until the motion is disposed. But during this time, the vice president is still referred to as "Mr. Vice President" or "Ms. Vice President" in debate, since a censure is merely a warning and not a proceeding that removes the president from the chair. An officer being censured is not referred to by name in the motion, but simply as "the president", "the treasurer", etc. After a motion to censure is passed, the chair (or the vice president, if the presiding officer is being censured) addresses the censured member by name. He may say something to the effect of, "Brother F, you have been censured by vote of the assembly. A censure indicates the assembly's disapproval of your conduct". ([at meetings.] This phrase should not be included as the cause for censure may have occurred outside of meetings.) "A censure is a warning. It is the warning voice of suspension or expulsion. Please take due notice thereof and govern yourself accordingly." Or, if the chair is being censured, the vice president may say, "Mr. X, you have been censured by the assembly for the reasons contained in the resolution. I now return to you the presidency."
Саясат
Саясатта сөкпе – бұл жарақатты қылықтарға немесе қызметтік міндеттерді орындамауға қарсы қабылданатын қатаң шаралардың орнына қолданылатын амал.
In politics, a censure is an alternative to more serious measures against misconduct or dereliction of duty.
Канада
Сын – бұл Қауымдар палатасының немесе Сенаттың жеке тұлғаның іс-әрекеттерін немесе мінез-құлқын айыптау амалы. Канаданың конституциялық мәтіндерінде сынға салу өкілеттігі тікелей көрсетілмеген, бірақ ол 1867 жылғы Конституциялық актінің 18-тармағы арқылы екі палатаға берілген өкілеттіктерден туындайды. Сын туралы ұсынысты кез келген Парламент мүшесі немесе сенатор енгізе алады және қарапайым көпшілік дауыспен қабылданады, осылайша сын ресми түрде жарияланған болып есептеледі. Сонымен қатар, егер сын Палатаның құқықтарына қатысты болса, онда тиісті тұлға Палатаның немесе Сенаттың алдына (немесе, егер ол Парламент мүшесі болса, палатадағы өз орнына) шақырылып, айыпталып, сондай-ақ палата тарапынан басқа да санкцияларға, оның ішінде бас бостандығынан айыруға да ұшырауы мүмкін. Көбінесе, сын – бұл тек ресми айыптау ғана, ол үкіметке сенімсіздік білдірумен тең емес, және премьер-министр сынға ұшыраған жағдайда да лауазымында қала бере алады. Луи Риел Қызыл өзен көтерілісіндегі рөлі үшін Парламент тарапынан сынға ұшырап, 1874 жылдың 16 сәуірінде Парламенттен қуылды.
Censure is an action by the House of Commons or the Senate rebuking the actions or conduct of an individual. The power to censure is not directly mentioned in the constitutional texts of Canada but is derived from the powers bestowed upon both Chambers through section 18 of the Constitution Act, 1867. A motion of censure can be introduced by any Member of Parliament or Senator and passed by a simple majority for censure to be deemed to have been delivered. In addition, if the censure is related to the privileges of the Chamber, the individual in question could be summoned to the bar of the House or Senate (or, in the case of a sitting member, to that member's place in the chamber) to be censured, and could also face other sanctions from the house, including imprisonment. Normally, censure is exclusively an on the record rebuke — it is not equivalent to a motion of no confidence, and a prime minister can continue in office even if censured. Louis Riel faced Parliamentary censure for his role in the Red River Rebellion, and was expelled from Parliament 16 April 1874.
Жапония
Жапонияда сөкпе ұсынысы – Ұлттық диетаның жоғарғы палатасы, Кеңесшілер палатасы қабылдай алатын ұсыныс. Сенімсіздік дауысы Өкілдер палатасында қабылданады, бірақ бұл, әдетте, болмайды, себебі бұл палатаны биліктегі партия бақылайды. Ал, 2009 жылдан бастап Жапонияның Демократиялық партиясы (ЖДП) үкімет құрған кезде оппозициялық партиялар бірнеше рет сөкпе ұсынысын қабылдады. Бұл ұсыныстар оппозицияның белгілі бір шара қолдану талабымен және егер шаралар қабылданбаса, маңызды мәселелер бойынша билік партиясымен ынтымақтастықтан бас тартумен үйлесім тапты. Мысалы, 2012 жылдың 20 сәуірінде оппозициялық Либералды-демократиялық партия (ЛДП), «Сіздің партияңыз» және «Жаңа жаңару партиясы» премьер-министр Ёсихико Ноданың ЖДП басқаратын кабинетінің министрлеріне қарсы сөкпе ұсынысын ұсынды. Олар Қорғаныс министрі Наоки Танака мен Жер министрі Такеши Маэданы сөкпеледі және Жапонияның тұтыну салығын 5%-дан 10%-ға көтеру туралы үкіметпен ынтымақтастықтан бас тартты. Нода тұтыну салығын көтеруді қабылдауда «өз саяси өмірін тәуекелге тікті», сондықтан 2012 жылдың 4 маусымында Нода кабинетін қайта құрастырып, Танака мен Маэданы алмастырды. 2012 жылдың 28 тамызында ЛДП және «Жаңа Комейто» партиясы премьер-министр Ноданың өзіне қарсы сөкпе ұсынысын қабылдады. Оппозициялық партиялар палатадағы пікірсайыстарды бойкоттап, яғни ЖДП бақылауындағы Өкілдер палатасында қабылданған заң жобаларының күшіне енуіне кедергі келтірді.
In Japan, a censure motion is a motion that can be passed by the House of Councillors, the upper house of the National Diet. No confidence motions are passed in the House of Representatives, and this generally does not happen as this house is controlled by the ruling party. On the other hand, censure motions have been passed by opposition parties several times during the Democratic Party of Japan (DPJ) administrations from 2009. The motions were combined with a demand from the opposition to take a certain action, and a refusal to cooperate with the ruling party on key issues unless some actions were taken. For example, on 20 April 2012 the opposition Liberal Democratic Party (LDP), Your Party and New Renaissance Party submitted censure motions against ministers of Prime Minister Yoshihiko Noda's Democratic Party of Japan controlled cabinet. They censured Minister of Defense Naoki Tanaka and Minister of Land Takeshi Maeda, and refused to cooperate with the government on passing an increase to Japan's consumption tax from 5% to 10%. Noda had "staked his political life" on passing the consumption tax increase, so on 4 June 2012, Noda reshuffled his cabinet and replaced Tanaka and Maeda. On 28 August 2012, a censure motion was passed by the LDP and the New Komeito Party against Prime Minister Noda himself. The opposition parties were to boycott debate in the chamber, it means that bills passed in the DPJ controlled House of Representatives cannot be enacted.
Австралия
Австралия парламентінің Жоғарғы палатасы – Сенат соңғы онжылдықта екі премьер-министрді – Пол Китингті және Джон Говардты айыптады. Австралияның бас прокуроры Джордж Брандис 2015 жылдың 2 наурызында Адам құқықтары жөніндегі комиссия төрағасы Джиллиан Триггске қатысты әрекеттері үшін айыпталып, сынға алынды. Квинсленд штатының сенаторы Фрейзер Аннинг Крайстчерч мешітіндегі оқ ату оқиғасы туралы жасаған мәлімдемелері үшін айыпталып, сынға түсті. Бұрынғы премьер-министр Скотт Моррисон 2022 жылдың 30 қарашасында қосымша министрліктердің өкілеттіктерін құпия түрде өзіне алғандығы үшін Австралия Өкілдер палатасы тарапынан айыпталып, сынға алынды. Австралияның бұрынғы «Жасылдар» партиясының сенаторы Лидия Торп 2023 жылдың басында бір мотоклуб басшысымен болған жасырын қарым-қатынасы үшін сенімсіздік білдіру туралы ұсынысқа тап болуы мүмкін. Бұл ұсынысты Коалиция және «Бір Ұлт» партиясы қолдады, ал Еңбек партиясы ұсынысты қолдауды қарастырып жатыр. Австралияның «Жасылдар» партиясының сенаторы Джанет Райс Филиппин президенті Бонгбонг Маркостың Австралия парламентіне арналған арнайы сөзі кезінде наразылық білдіргені үшін Австралия Сенаты тарапынан айыпталып, сынға алынды.
The Senate, the upper house of the Australian Parliament, has censured two Prime Ministers in recent decades that of Paul Keating and John Howard. The Australian Attorney General George Brandis was censured on 2 March 2015 for his treatment of Human Rights Commission President Gillian Triggs. Senator for Queensland Fraser Anning was censured for remarks he made about the Christchurch mosque shootings. Former Prime Minister Scott Morrison was censured by the Australian House of Representatives on 30 November 2022 for secretly taking on the powers of additional ministries. Former Australian Greens Senator Lidia Thorpe was threatened to face a censure motion in early 2023 over her undisclosed relationship with a bikie boss. The motion was backed by the Coalition and One Nation, with the Labor Party considering backing the motion. Australian Greens Senator Janet Rice was censured by the Australian Senate over protesting during a special address to the Australian Parliament by Philippine President Bongbong Marcos.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда Корольдік заң бұзушылықтар үшін қудаланбауы мүмкін, тіпті егер оған ешқандай жеңілдік болмаса да, мысалы, Жұмыстағы денсаулық және қауіпсіздік және т.б. заңынан. Денсаулық және қауіпсіздік жөніндегі басқарушы орган Корольдік иммунитеті болмаған жағдайда, Корольдікке қарсы H&S сот үкімі шығару үшін жеткілікті дәлелдер бар екенін тіркеу үшін Корольдік сөгісін қолданады.
In the UK the Crown cannot be prosecuted for breaches of the law even where it has no exemption, such as from the Health and Safety at Work etc. Act. A Crown Censure is the method by which the Health and Safety Executive records, but for Crown immunity, there would be sufficient evidence to secure a H&S conviction against the Crown.
Америка Құрама Штаттары
Сенімсіздік білдіру – мемлекеттік лауазымдағы адамды немесе саяси партия өкілін тиісті емес мінез-құлық немесе дауыс беруі үшін жария түрде сөкпеу. Президентке сенімсіздік білдірілгенде, ол тек айыптау болып табылады және президенттің өкілеттігіне тікелей әсер етпейді, сондай-ақ ешқандай нақты құқықтық салдары болмайды. Импичменттен айырмасы, сенімсіздік білдіру Конституцияда немесе Сенат пен Өкілдер палатасы ережелерінде негізделмеген. Бұл Конгресс немесе саяси партияның өз мүшесіне ресми айыптауын білдіреді.
Censure is the public reprimanding of a public official or political party representative for inappropriate conduct or voting behavior. When the president is censured, it serves only as a condemnation and has no direct effect on the validity of presidency, nor are there any other particular legal consequences. Unlike impeachment, censure has no basis in the Constitution or in the rules of the Senate and House of Representatives. It expresses the formal condemnation of either congressional body, or of a political party, of one of their own members.
Қасиетті кітаптар
Католик канондық құқығында, жаза – бұл, ең алдымен, мойынбұрушылықты тоқтату және құқысбұзушыны қоғамға қайта қосу мақсатымен салынатын жаза. Шіркеу жазалары – шіркеудің кез келген мүшесіне қолданылуы мүмкін экскоммуникация және интердикт, сондай-ақ дін қызметкерлеріне ғана тиетін тоқтату.
In Catholic canon law, a censure is a penalty imposed primarily for the purpose of breaking contumacy and reintegrating the offender in the community. The ecclesiastical censures are excommunication and interdict, which can be imposed on any member of the Church, and suspension, which only affects clerics.
Теологиялық айыптау
Католик теологиясында теологиялық айыптама – бұл шіркеудің сенімге немесе моральға зиянды доктриналық тұжырымдамаларды айыптау арқылы жамалдайтын доктриналық үкімі.
In Catholic theology, a theological censure is a doctrinal judgment by which the church stigmatizes certain teachings detrimental to faith or morals.