Германияның Гельнхаузен қаласы тарихы

Кіріспе

Гелнхаузен – Германияның Гессен жеріндегі қала және Майн-Кинциг округінің орталығы. Ол Франкфурт-на-Майндан шамамен 40 шақырым шығысқа қарай, Фогельсберг таулары мен Шпессарт таулары арасында, Кинциг өзені бойында орналасқан. Бұл округтың он бір қаласының (қалалық муниципалитеттердің) бірі. Гельнхаузенде 22 мыңға жуық тұрғын тұрады.

Орналасқан жері

Institut Géographique National мәліметтері бойынша 2007 жылдың 1 қаңтарынан 2013 жылдың шілдесіне дейін Еуропалық Одақтың географиялық орталығы қаланың сыртындағы бидай егістігінде орналасқан. Гелнхаузен неміс ертегі жолы деп аталатын туристік маршруттың бойында жатыр.

Тарих

Гелнхаузен 1170 жылы император Фредерик Барбаросса құрылысын салған, сол себепті оны «Барбаросса қаласы» деп атайды. Бұл жер Франкфурт пен Лейпциг арасындағы Via Regia императорлық жолының, сондай-ақ бірнеше маңызды сауда жолдарының тоғысқан жерінде орналасқандықтан таңдалды. Фредерик үш ауылды көшелермен байланыстырып, қабырғамен қоршады. Сонымен қатар Гелнхаузен қала құқығын алды және Кинциг өзенінің аралында Кайзерпфальц салынды. Император сонымен қатар, саяхатшы саудагерлерді қалада үш күн бойы тауарларын ұсынуға міндеттейтін, басты сауда құқығы сияқты сауда жеңілдіктерін берді. Осылайша Гелнхаузен бастапқыда дамыған сауда қаласы және Веттерау аймағындағы 16 қаладан тұратын лиганың орталығы болды. Бірақ 1326 жылы император Людовик IV қаланы Ханау графтарына аманатқа берді, бірақ олар оны көп ұзамай қайтарды. 1349 жылы граф Гюнтер фон Шварцбург, Рим патшасы сайлау құқығынан бас тартқандығы үшін император Карл IV-тен Гелнхаузенді алды, ол 1431 жылы өз үлесін Шварцбургке сатқан Хонштейн графтарымен бірлесіп биледі. Шварцбург 1435 жылы Пфальц сайлаушысы Людовик III және графтық мәртебе алған Ханауға тиесілі болды. Оттыз жылдық соғыста Ханс Якоб Кристоффель фон Гриммельхаузеннің «Симплициус Симплициссимус» романында бейнеленген қайталама тонаулар қаланы жарамсыз ете жаздады. 1736 жылы Ханау графтарының әулетінің тоқырауы кондоминиум үлесінің Гессен-Кассель ландграфтығына мұрагерлікке өтуіне әкелді, ол он жылдан кейін Пфальц үлесін сатып алды. Әртүрлі билеушілер Гелнхаузеннің императорлық тікелей бағыныстылығына үнемі қарсылық көрсетуге тырысты, бірақ ол формальды түрде Рейхштадт мәртебесін сақтап қалды. 1803 жылғы неміс медиациясы кезінде қала Гессен-Кассель ландграфтығының құрамына кірді, ол сайлаушылыққа көтерілді және 1866 жылғы австрия-пруссия соғысынан кейін Пруссияға қосылды. Осы кезде Гелнхаузен толыққанды қалпына келді және Gründerzeit экономикалық өрлеуімен неміс резеңке өнеркәсібінің орталығына айналды.

Gelnhausen was founded by Emperor Frederick Barbarossa in 1170, it is therefore nicknamed "Barbarossastadt". The place was chosen because it was at the intersection of the Via Regia imperial road between Frankfurt and Leipzig and several other major trade routes. Frederick had three villages connected by streets and surrounded by a wall. At the same time, Gelnhausen received town privileges and a Kaiserpfalz was erected on an island of the Kinzig river. The emperor also granted trade privileges like the staple right which forced traveling merchants to offer their goods in the town for three days. Hence Gelnhausen initially was a thriving trade town and head of a league of 16 towns of the Wetterau region. However prosperity came to an end already in 1326 when Emperor Louis IV gave the town in pawn to the counts of Hanau, redeemed shortly afterwards. In 1349 Count Günther von Schwarzburg received Gelnhausen from Emperor Charles IV for renouncing his claims as elected King of the Romans, in condominium with the counts of Hohnstein, who sold their share to Schwarzburg in 1431. Schwarzburg was acquired in 1435 by Elector Palatine Louis III and the Hanau, since raised to a county. Repeated plundering in the Thirty Years' War as depicted by Hans Jakob Christoffel von Grimmelshausen in his novel Simplicius Simplicissimus made it nearly uninhabitable. In 1736, the extinction of the comital line of Hanau meant the condominium share was inherited by the Landgraviate of Hesse Kassel, who acquired the Palatinate's share ten years later. The varying lords made continued attempts to challenge Gelnhausen's imperial immediacy, it however formally remained a Reichsstadt. During the German Mediatisation of 1803 the city became a part of the Landgraviate of Hesse Kassel, which was raised to an electorate and, after the Austro Prussian War of 1866, was annexed by Prussia. At this time Gelnhausen had completely recovered, and with the Gründerzeit economic boom it became a centre of the German rubber industry.

Холокост

Нацистік дәуірде Гельнхаузен қаласының синагогасы жабылғаннан және қалған жергілікті еврейлер қаладан кетуге мәжбүр болғаннан кейін, 1938 жылдың 1 қарашасында Kinzigwacht үгіт-насихат газетінде «judenfrei» деп хабарланды. 1930 жылдардан бастап Гельнхаузен Германияның Вермахтының, ал Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ армиясының гарнизондық қаласы болды. АҚШ әскері 2007 жылы Кольман Казерне базасын жапты. 1996 жылы қалада Хессентагтың 36-шы мемлекеттік фестивалі өткізілді.

Көлік

Гельнхаузен тікелей A66 автобанының бойында орналасқан. Гелнхаузен станциясы Франкфурт пен Фулда арасындағы маңызды Кинциг аңғары теміржолында орналасқан. Франкфурттан Фулдаға немесе Вахтерсбахқа қатынайтын аймақтық пойыздар Гельнхаузенде тоқтайды.