Кіріспе
Арс-нова (лат. *ars nova* – «жаңа өнер») – Франция Корольдігінде және оның айналасындағы аймақтарда соңғы орта ғасырларда гүлденген музыкалық стиль. Бұл термин ең алдымен «Роман де Фаувель» (1310-жылдар) дайындалған кезден бастап, композитор Гийом де Машоның 1377 жылы қайтыс болуына дейінгі кезеңді қамтиды. Кейде бұл термин 14-шы ғасырдың барлық еуропалық полифониялық музыкасын білдіру үшін қолданылады. Мысалы, «Италиялық арс-нова» термині Франческо Ландини және оның замандастарының музыкасын атау үшін қолданылуы мүмкін, бірақ Италиядағы 14-шы ғасыр музыкасы үшін «Треченто» термині көбірек таралған. «Арс-нова» терминіндегі «арс» сөзі «техника» немесе «стиль» ретінде түсіндіріледі. Бұл термин алғаш рет Иоганн де Муристің «Ars novae musicae» («Музыканың жаңа техникасы», шамамен 1320 жыл) және Филипп де Витриге жатқызылатын музыкалық трактаттар жинағында (шамамен 1322 жыл) қолданылды. Музыктанушы Иоганн Вольф 1904 жылы бұл терминді тұтас дәуірді сипаттау үшін алғаш рет қолданды. Дегенмен, қазіргі тарихнамалық тұрғыдан алғанда, ол жоғарыда аталған кезеңмен ғана шектеледі. Шындығында, музыкалық экспрессияның күрт өзгеруі мен жаңа деңгейі, сурет салудағы перспективаның енгізілуімен салыстырылады, ал арс-нова дәуіріндегі музыкадағы өзгерістердің ерте Ренессанс кезеңіндегі сурет және әдебиеттегі революциялармен бір мезгілде болғанын ескеру пайдалы. Бұл жаңа музыкалық стильдің ең белгілі өкілі – Гийом де Машо, ол сонымен қатар Реймс соборының канонігі және ақын ретінде танымал болды. Арс-нова стилі оның мотеттер, лейлер, вирелейлер, рондолар және балладалар жинағында айқын көрінеді. 14-шы ғасырдың соңына қарай, Оңтүстік Франциядағы Авиньон қаласында композиторлар мен ақындардың жаңа стильдік мектебі қалыптасты; бұл кезеңнің ерекше стильдік ерекшелігі «арс субтилиор» деп аталады, бірақ кейбір ғалымдар оны жеке мектеп ретінде қарастырудың орнына арс-нованың кешкі дамуы деп санайды. Географиялық таралуы шектеулі (Оңтүстік Франция, Арагон және кейінірек Кипр) және мамандар мен білушілер үшін орындалуға арналған бұл ерекше және қызықты музыкалық репертуар – бүкіл орта ғасырдың «соңғы нотасы» сияқты.
Ars nova (Latin for new art) refers to a musical style which flourished in the Kingdom of France and its surroundings during the Late Middle Ages. More particularly, it refers to the period between the preparation of the Roman de Fauvel (1310s) and the death of composer Guillaume de Machaut in 1377. The term is sometimes used more generally to refer to all European polyphonic music of the fourteenth century. For instance, the term "Italian ars nova" is sometimes used to denote the music of Francesco Landini and his compatriots, although Trecento music is the more common term for the contemporary 14th century music in Italy. The "ars" in "ars nova" can be read as "technique", or "style". The term was first used in two musical treatises, titled Ars novae musicae (New Technique of Music) (c. 1320) by Johannes de Muris, and a collection of writings (c. 1322) attributed to Philippe de Vitry often simply called "Ars nova" today. Musicologist Johannes Wolf first applied to the term as description of an entire era (as opposed to merely specific persons) in 1904. however, in modern historiographical usage, it is restricted entirely to the period described above. Indeed, the sudden historical change which occurred, with its startling new degree of musical expressiveness, can be likened to the introduction of perspective in painting, and it is useful to consider that the changes to music in the period of the ars nova were contemporary with the great early Renaissance revolutions in painting and literature. The most famous practitioner of the new musical style was Guillaume de Machaut, who also had a distinguished career as a canon at Reims Cathedral and as a poet. The ars nova style is evident in his considerable body of motets, lais, virelais, rondeaux and ballades. Towards the end of the fourteenth century, a new stylistic school of composers and poets centered in Avignon in southern France developed; the highly mannered style of this period is often called the ars subtilior, although some scholars have chosen to consider it a late development of the ars nova rather than separating it into a separate school. This strange but interesting repertory of music, limited in geographical distribution (southern France, Aragon and later Cyprus), and clearly intended for performance by specialists for an audience of connoisseurs, is like an "end note" to the entire Middle Ages.
Дискография
XIV ғасыр жырлары. Mora Vocis Ensemble. Франция: Mandala, 1999 жыл. CD-дискідегі MAN 4946 жазуы. Codex Reina (14./15 ғ.) Syntagma Musicum (Kees Otten, дирижер). Das Alte Werk. [Орын көрсетілмеген]: Telefunken, 1979 жыл. LP жазуы 6.42357. Domna. Esther Lamandier, дауыс, арфа және портатив орган. Париж: Alienor, 1987 жыл. CD жазуы AL 1019. La fontaine amoureuse: Гийом де Машоның поэзиясы мен музыкасы. Music for a While, Том Клунис баяндамасымен. Беркли: 1750 Arch Records, 1977 жыл. LP жазуы 1773. Гийом де Машо. Je, Guillaumes Dessus Nommez. Ensemble Gilles Binchois (Dominique Vellard, дирижер). [Орын көрсетілмеген]: Cantus, 2003 жыл. CD жазуы 9804. Гийом де Машо. La Messe de Nostre Dame және мотеттер. James Bowman, Tom Sutcliffe, контратенорлар; Capella Antiqua München (Konrad Ruhland, дирижер). Das Alte Werk. Гамбург: Telefunken, 1970 жыл. LP жазуы 6.41125 AS. Гийом де Машо. La messe de Nostre Dame; Le voir dit. Oxford Camerata (Jeremy Summerly, дирижер). Гонконг: Naxos, 2004 жыл. CD жазуы 8553833. Гийом де Машо. Messe de Notre Dame. Ensemble Organum (Marcel Pérès, дирижер). Арль: Harmonia Mundi, 1997 жыл. CD жазуы 901590. Гийом де Машо. Messe de Notre Dame; Le lai de la fonteinne; Ma fin est mon commencement. Hilliard Ensemble (Paul Hillier, дирижер). Лондон: Hyperion, 1989 жыл. Гийом де Машо. Мотеттер. Hilliard Ensemble. Мюнхен: ECM Records, 2004 жыл. Philippe De Vitry және Ars Nova – мотеттер. Orlando Consort. Wotton Under Edge, Glos., Англия: Amon Ra, 1990 жыл. CD жазуы CD SAR 49. Philippe de Vitry. Мотеттер & Шансон. Sequentia (Benjamin Bagby және Barbara Thornton, дирижерлер). Фрайбург: Deutsche Harmonia Mundi, 1991 жыл. CD жазуы 77095 2 RC. Roman de Fauvel. Jean Bollery (баяндаушы), Studio der Frühen Musik (Thomas Binkley, дирижер). Reflexe: Stationen europäischer Musik. Кёльн: EMI, 1972 жыл. LP жазуы 1C 063 30 103. Le roman de Fauvel. Anne Azéma (сопрано, баяндама), Dominique Visse (контртенор, баяндама), Boston Camerata және Ensemble Project Ars Nova (Joel Cohen, дирижер). Франция: Erato, 1995 жыл. CD жазуы 4509 96392 2. Венера мен Марстың қызметі: Гартер рыцарларына арналған музыка, 1340–1440. Gothic Voices (Christopher Page, дирижер). Лондон: Hyperion, 1987 жыл. CD жазуы CDA 66238. Англия мен Франция рухы I: Кеш орта ғасырдың сот және шіркеу музыкасы. Gothic Voices (Christopher Page, дирижер). Лондон: Hyperion Records, 1994 жыл. CD жазуы CDA66739. Махаббатты зерттеу: XIV ғасыр француз әндері мен мотеттері. Gothic Voices (Christopher Page, дирижер). Лондон: Hyperion Records, 1992 жыл. CD жазуы CDA66619.