Ловгот Фридрих Константин Тишендорф: Ежелгі кітаптарды ашқан ғалым

Кіріспе

Неміс теологы және Киелі кітап зерттеушісі (1815–1874)

Лобегот Фридрих Константин (вон) Тишендорф (18 қаңтар 1815 – 7 желтоқсан 1874) – неміс Киелі кітап зерттеушісі. 1844 жылы ол әлемдегі ең көне және ең толық Киелі кітапты тапты, ол шамамен 4 ғасырдың ортасында жазылған және Синай тауындағы Әйя Екатерина монастырының құрметіне Синай кодексі деп аталды. Тишендорф 1865 жылғы 16 наурызда Оксфорд университеті және 1865 жылғы 9 наурызда Кембридж университетінің құрметті докторы атанды. 1840 жылдары академиялық дәреже алу кезінде ол Жаңа өсиеттің 5 ғасырдағы грек қолжазбасы – Codex Ephraemi Rescriptus-ті түсіріп, халықаралық деңгейде танымал болды.

Ерте өмір және білім

Тишендорф Саксонияның Ленгенфельд қаласында сот медицинасының дәрігерінің ұлы болып дүниеге келді. Ленгенфельдтегі бастауыш мектепті бітіргеннен кейін, жақын орналасқан Плауэндегі гимназияға оқуға түсті. 1835 жылы әкесі қайтыс болса да, бір жылдан кейін анасы да дүниеден озды, бәрібір ол 1838 жылы докторлық диссертациясын қорғай алды.

Осы еңбектің үлкен табысы – Ефраем Сириннің қайта жазылған «Codex Ephraemi Syri Rescriptus» палимпсестінің түсірілуі болды. Оның Жаңа өсиет бөлігі Парижді тастап кеткенге дейін басылып шықты, ал Ескі өсиет 1845 жылы жарық көрді. Ефрем Сириннің басқа да еңбектерімен жазылған және бұрынғы зерттеушілер үшін оқылмайтын қолжазбамен жұмыс істеудегі жетістігі оны танымал етті және одан әрі зерттеу экспедицияларына қолдау табуға көмектесті. Ол 1845 жылы Лейпцигте үйленді. Сондай-ақ ол шығысқа жасаған саяхаттары туралы «Reise in den Orient» еңбегін жариялай бастады (2 томдық, 1845–46 жж., 1847 жылы «Шығысқа саяхаттар» деп аударылды). Палимпсест мәтінін оқуда саршен болғанымен (бұл түпнұсқа жазу жойылған және жаңа жазу қосылған құжат), ол Архимед палимпсестінің құндылығын немесе мағынасын анықтай алмады, оның бір парағы оның қолында болды және ол қайтыс болғаннан кейін Кембридж университетінің кітапханасына сатылды. Тишендорф 1841 жылы Нидерландыға, ал 1842 жылы Англияға қысқа сапар жасады. 1843 жылы ол он үш ай бойы Италияда болып, содан кейін Мысырға, Синайға және Левантқа жол тартты, Вена мен Мюнхен арқылы қайтып келді.

Синай кодексі қолжазбаларының ашылуы

1844 жылы Тишендорф алғаш рет Мысырдағы Синай тауының етегіндегі Киелі Екатерина монастырына сапар шекті. Ол көптеген беттерді тапты, олар ескі жидек себетте (монастырь қонақтарына қауіпсіз емес аймақтарда әдеттегідей алып жүретін) сақталған. Оған 43 бет берілді. Ол бұл 43 бетті Саксония королі Фридрих Август II-ге (1836-1854 жылдары билік құрған) сыйлады, оның құрметіне және Тишендорфтың сапарына қаржылай қолдау көрсеткені үшін алғыс айту ретінде. (Тишендорф Лейпциг университетінде теология профессоры болды, сондай-ақ Фридрих Август II-нің де қамқорлығында болды.) 2011 жылы Лейпциг университеті екі жапырақты көрмеге шығарды. Тишендорф өзінің 1865 жылы жарық көрген «Wann Wurden Unsere Evangelen Verfasst» кітабындағы «Синай қолжазбасының табылуы» деген бөлімінде, қоқыс себетінен грек тіліндегі Ескі Келісімнің көне көшірмесінің қырық үш парағын тапқанын, монахтардың от жағу үшін қоқысты пайдаланғанын айтты. Тишендорф қорқып, оларды өзіне алуға рұхсат сұрады. Ол оларды Лейпциг университетіне «Фридерик Августанус кодексі» деген атпен тапсырды, бұл атау оның меценаты Фридрих Август II-нің құрметіне берілген. Тишендорф бұл фрагменттерді 1846 жылы жариялады, бірақ олардың табылған жерін құпия сақтап қалды. Көптеген адамдар 1500 жылдық парқшаны өрттен сақтап қалу туралы осы хабарламаның тарихи дұрыстығына күмән келтірді. Дж. Рендел Харрис бұл оқиғаны аңыз деп атады. Тишендорфтың «Лезебух» кітабында Кириллдың Тишендорфқа себеттің мазмұны екі рет өртеліп кеткенін айтқандығы жазылған. Салынып жатқан жазбалардың бұзылған бөліктері үшінші толығу болған, оны Тишендорф өзі келтірген. [Тишендорфтың «Лезебух» кітабына және Тишендорфтың өзінің есебіне қараңыз]. 1853 жылы Тишендорф Сириядағы монастырға екінші рет сапар шекті, бірақ жаңа ештеңе таппады. Ол 1859 жылдың қаңтарында Ресей патшасы Александр II-нің қолдауымен және Ресей үкіметінің белсенді көмегімен үшінші рет оралды, «Фредерик Августанус кодексін» немесе оған ұқсас ежелгі Киелі кітап мәтіндерін табу үшін. 4 ақпанда, сапарының соңғы күні, оған маңызды деп таныған мәтін көрсетілді – «Синай кодексі», 4 ғасырдағы толық Жаңа Келісімнің грек қолжазбасы және Ескі Келісімнің бөліктері. Тишендорф монахтарды қолжазбаны Ресей патшасы Александр II-ге сыйлауға көндірді, ол патшаның қаржатымен 1862 жылы (төрт томдық) жарияланды. «Синай кодексін» табу туралы мәліметтеріне толыққанды көңіл бөлмегендер Тишендорфты білімсіз кітапханашылардан қолжазбаларды арзан бағаға сатып алды деп айыптады. Ол ешқашан бай болған жоқ, бірақ Киевтің Киелі Екатерина монастырындағы монахтардың құқықтарын қорғады, оларды қолжазбаны патшаға жіберуге көндірді. Бұл шамамен 10 жылға созылды, өйткені Қайырымды Екатеринаның абысы Каир мен Иерусалимде қайта сайланып, лауазымына бекітілуі керек болды, ал осы 10 жыл ішінде монастырдағы ешкімге ешқандай құжат тапсыруға билік берілмеді. Алайда, құжаттар уақтылы берілді, оған қол қойылған және мөрленген хаттан кейін патша Александр II-ге (Schenkungsurkunde). Алайда, Синай тауының монахтары әлі күнге дейін Тишендорфтан қолжазбаны қайтаруға уәде берген қолхатты сақтап тұр. Бұл символикалық хатты «Schenkungsurkunde» журналының соңғы шығарылымынан кейін жою керек болды. Бұл сыйлық актісі 9000 рубльге және румындық мүлікті қорғауға қарсы патшамен кодекс алмасуды реттеді. Патша грек православие христиандарының қорғаушысы ретінде қарастырылды. Ресей революциясынан бері жоғалған деп саналған құжат (Schenkungsurkunde) 2003 жылы Санкт-Петербургте қайта пайда болды, сондай-ақ Курт Аланд сияқты басқа ғалымдар да көптен бұрын зерттеген. Британ кітапханасы Кодекстің жаңа иесі деп аталғалы бері монастырь сыйлық сертификатының (Schenkungsurkunde) бар екеніне күмән келтірді. Қазір Ресей Ұлттық кітапханасы сыйлық сертификатын кейіннен тапқаннан кейін оның бар екендігіне күмән келтіруге болмайды. 1869 жылы патша Тишендорфқа орыс дворяны ретінде «фон» Тишендорф атағын берді. Кодекстің 327 факсимильді басылымдары Лейпцигте патшаға басылды (Тишендорфтың үш жылдық еңбегі үшін жалақының орнына патша оған қайта сату үшін 100 дана берді) 862 жылы Рус мемлекетінің дәстүрлі құрылғанына 1000 жыл толуын атап өту үшін осы таңғажайып табылғанның жариялануы. Синай кодексінің 4 жазушысының әрқайсысы үшін арнайы баспа таңбаларымен жасалған факсимилдеуді қолдау кезекпен жұмыс істеу болды және Тишендорфтың айлар бойы түнде де шаршап жұмыс істегендіктен ерте өліміне ықпал етті. Осылайша Кодекс Санкт-Петербургтегі Император кітапханасына жетті. және Ескі Келісімнің Септуагинта нұсқасы (7-шы басылым, 1887); 1852 жылы, басқа еңбектермен қатар, оның Codex Claromontanus басылымы. 1859 жылы ол теология және Киелі кітап палеографиясының профессорлық ординариус атанды, бұл профессорлық орны оған арнайы берілді; және тағы бір саяхат кітабы, «Aus dem heiligen Lande», 1862 жылы жарық көрді. Тишендорфтың Шығыс сапарлары басқа да көптеген жаңалықтарға толы болды, олар оның ғылыми еңбегіне жоғары баға беруге лайық. Ол Роберт Шуманмен, оған хат жазысқан және Феликс Мендельсонмен, оған ән арнаған досы болды. Оның әріптесі Сэмюэл Прайдокс Трегеллс мәтіндік зерттеулерге ортақ қызығушылықтары туралы жылы пікір білдірді. Оның жеке кітапханасы, оның өлімінен кейін сатып алынған, ақырында Глазго университетіне келді, онда оның кітапханасынан кітаптардың еске алу көрмесі 1974 жылы өткізілді және оған жұртшылық қол жеткізе алады.

In 1844 Tischendorf travelled the first time to Saint Catherine's Monastery at the foot of Mount Sinai in Egypt, where he found a portion of what would later be hailed as the oldest complete known New Testament. Of the many pages which were contained in an old wicker basket (the kind that the monastery hauled in its visitors as customary in unsafe territories) he was given 43 pages containing a part of the Old Testament as a present. He donated those 43 pages to King Frederick Augustus II of Saxony (reigned 1836–1854), to honour him and to recognise his patronage as the funder of Tischendorf's journey. (Tischendorf held a position as Theological Professor at Leipzig University, also under the patronage of Frederick Augustus II.) Leipzig University put two of the leaves on display in 2011. Tischendorf reported in his 1865 book Wann Wurden Unsere Evangelen Verfasst, translated to English in 1866 as When Were Our Gospels Written in the section "The Discovery of the Sinaitic Manuscript" that he found, in a trash basket, forty three sheets of parchment of an ancient copy of the Greek Old Testament, reporting that the monks were using the trash to start fires. And Tischendorf, horrified, asked if he could have them. He deposited them at the University of Leipzig, under the title of the Codex Friderico Augustanus, a name given in honour of his patron, Frederick Augustus II of Saxony, king of Saxony. The fragments were published in 1846, although Tischendorf kept the place of discovery a secret. Many have expressed skepticism at the historical accuracy of this report of saving a 1500 year old parchment from the flames. J. Rendel Harris referred to the story as a myth. The Tischendorf Lesebuch (see References) quotes that the Librarian Kyrillos mentioned to Tischendorf that the contents of the basket had already twice been submitted to the fire. The contents of the baskets were damaged scriptures, the third filling apparently, so cited by Tischendorf himself. [see Tischendorf Lesebuch, Tischendorf's own account]. In 1853 Tischendorf made a second trip to the Syrian monastery but made no new discoveries. He returned a third time in January 1859 under the patronage of Tsar Alexander II of Russia with the active aid of the Russian government to find more of the Codex Frederico Augustanus or similar ancient Biblical texts. On 4 February, the last day of his visit, he was shown a text which he recognized as significant – the Codex Sinaiticus – a Greek manuscript of the complete New Testament and parts of the Old Testament dating to the 4th century. Tischendorf persuaded the monks to present the manuscript to Tsar Alexander II of Russia, at the cost of the Tsar it was published in 1862 (in four folio volumes). Those ignorant of the details of his discovery of the Codex Sinaiticus accused Tischendorf of buying manuscripts from ignorant monastery librarians at low prices. Indeed, he was never rich, but he staunchly defended the rights of the monks at Saint Catherine's Monastery when he persuaded them eventually to send the manuscript to the Tsar. This took approximately 10 years because the abbot of St Catherines had to be re elected and confirmed in office in Cairo and in Jerusalem, and during those 10 years no one in the monastery had the authority to hand over any documents. However the documents were handed over in due course following a signed and sealed letter to the Tsar Alexander II (Schenkungsurkunde). Even so, the monks of Mt. Sinai still display a receipt letter from Tischendorf promising to return the manuscript to them in the case that the donation can not be done. This token letter had to be destroyed, following the late issue of a "Schenkungsurkunde". This donation act regulated the Codex exchange with the Tsar, against 9000 Rubels and Rumanian estate protection. The Tsar was seen as the protector of Greek Orthodox Christians. Thought lost since the Russian revolution, the document (Schenkungsurkunde) has now resurfaced in St Petersburg 2003, and has also been long before commented upon by other scholars like Kurt Aland. The monastery has disputed the existence of the gift certificate (Schenkungsurkunde) since the British Library was named as the new owner of the Codex. Now following the late find of the gift certificate by the National Russian Library the existence cannot be disputed in earnest. In 1869 the Tsar awarded Tischendorf the style of "von" Tischendorf as a Russian noble. 327 facsimile editions of the Codex were printed in Leipzig for the Tsar (instead of a salary for the three year work of Tischendorf the Tsar gave him 100 copies for reselling) in order to celebrate the 1000th anniversary of the traditional foundation of the Rus' state in 862 with the publication of this most amazing find. Supporting the production of the facsimile, all made with special print characters for each of the 4 scribes of the Codex Sinaiticus, was shift work and contributed to Tischendorf's early demise due to exhausting work for months also during nights. Thus the Codex found its way to the Imperial Library at St. Petersburg. and of the Septuagint version of the Old Testament (7th ed., 1887); in 1852, amongst other works, his edition of the Codex Claromontanus. In 1859, he was named professor ordinarius of theology and of Biblical paleography, this latter professorship being specially created for him; and another book of travel, Aus dem heiligen Lande, appeared in 1862. Tischendorf's Eastern journeys were rich enough in other discoveries to merit the highest praise. Besides his fame as a scholar, he was a friend of both Robert Schumann, with whom he corresponded, and Felix Mendelssohn, who dedicated a song to him. His colleague Samuel Prideaux Tregelles wrote warmly of their mutual interest in textual scholarship. His personal library, purchased after his death, eventually came to the University of Glasgow, where a commemorative exhibition of books from his library was held in 1974 and can be accessed by the public.

Өлім

Лобегот Фридрих Константин (фон) Тишендорф 1874 жылдың 7 желтоқсанында Лейпцигте 59 жасында қайтыс болды.

Синай кодексі

Синай кодексі – Жаңа өсиеттің 4-ғасырдағы қолжазбасы. Осыған ұқсас екі Киелі кітап та бар, бірақ олар толыққанды емес: Ватикан кітапханасындағы Ватикан кодексі және қазіргі уақытта Ұлыбритания кітапханасында сақталатын Александрия кодексі. Кейбір мамандар Синай кодексін – Жаңа өсиеттің ең маңызды сақталған қолжазбасы деп есептейді, себебі одан ертерек жазылған, осы деңгейде толық қолжазба жоқ. Кодекс Лондондағы Ұлыбритания кітапханасында немесе интернеттегі цифрлық нұсқасы арқылы көруге қолжетімді.

Тишендорфтың мотивациясы

Тішендорф өмір бойы Киелі кітаптың көне қолжазбаларын іздестірді, себебі ол теологияға ең көне жазбаларға негізделген грек тіліндегі Жаңа Өсиетті беруді өзінің міндеті деп санады. Ол бастапқы көздерге мүмкіндігінше жақын болуға тырысты. Тишендорфтың ең маңызды жаңалығы Синай түбегіндегі Киелі Екатерина монастырында болды, ол 1844 жылдың мамыр айында, сондай-ақ 1853 және 1859 жылдары (Ресей елшісі ретінде) сапар шекті. 1862 жылы Тишендорф Codex Sinaiticus мәтінін Ресей монархиясының 1000 жылдығына орай, әсем төрт томдық факсимильді басылым түрінде және қолжетімдірек мәтіндік басылым түрінде жариялады, осылайша барлық ғалымдарға Кодекске қол жеткізуге мүмкіндік берді. Тишендорф, 1873 жылы шамадан тыс жұмыс істеуден денсаулығы сырғанағанша дейін, негізінен Жаңа Өсиетті редакциялаумен айналысты. Профессор Кристофрид Бетрихтың (Лейпциг университетінің теология профессоры) Тишендорфтың хаты туралы жарияланымда түсіндіргендей, оның ниеті Киелі кітап сөздерінің ғасырлар бойы сенімді түрде жеткізілгенін ғылыми тұрғыдан дәлелдеу болды. :de:Christfried Böttrich

Шығармалары

Оның ең маңызды еңбегі – «Жаңа өсиеттің сындық басылымы» болды. Мәтіні мен аппараты 1869 және 1872 жылдары жарық көрген үлкен басылымды ол өзі editio viii деп атады; бірақ егер стереотипті тақталардан қайта басылған және оның үлкен сындық мәтіндерінің кішігірім басылымдары ескерілсе, бұл сан жиырмаға немесе жиырма бірге жетеді; кейінгі басылымдар жалпы санын қырық бірге дейін жеткізеді. Тишендорфтың мәтінінің төрт негізгі редакциясын ажыратуға болады, олар 1841, 1849, 1859 (ред. vii) және 1869–72 (ред. viii) жылғы басылымдарына сәйкес келеді. 1849 жылғы басылым, қолданылған жаңа сындық материалдың көптігіне байланысты, тарихи тұрғыдан ең маңыздысы деп есептеледі; 1859 жылғы басылым Тишендорфтың басқа басылымдарынан қабылданған мәтінге жақындауымен ерекшеленеді; сегізінші басылымда Синай қолжазбасының куәлігіне едәуір (мүмкін, тым көп) мән берілді. Ватикан қолжазбасының мәтіндері бұрынғы басылымдарға қарағанда дәлдік және нақтылық тұрғысынан жақсы жеткізілді, сонымен қатар редактор әріптесі және досы Сэмюэл Прайдөкс Трегельстің жарияланған еңбектерін пайдалану мүмкіндігіне ие болды. Тишендорфтың грек тіліндегі Ескі өсиетке арналған еңбегі салыстырмалы түрде аз маңызға ие болды. Оның римдік мәтіннің Александрия қолжазбасының, Эфраим кодексінің және Фридерико Августанустың нұсқаларымен бірге 1850 жылы жарық көрген басылымы пайдалы болды, бірақ стереотипті болғандықтан, кейінгі басылымдарда көп жақсартылған жоқ. Оның кемшіліктері, тіпті қарастырылған шектеулі сала ішінде, Эберхард Нестленің 6-шы басылымға қосымшасының (1880) көмегімен бағалануы мүмкін. Бұдан басқа, Жаңа өсиеттің апокрифтік басылымдарын атауға болады: De Evangeliorum apocryphorum origine et usu (1851); Acta Apostolorum apocrypha (1851); Evangelia apocrypha (1853; 2-ші басылым, 1876); Apocalypses apocryphae (1866) және әр түрлі шағын жазбалар, көбінесе апологетикалық сипатта, мысалы Wann wurden unsere Evangelien verfasst? («Біздің Інжілдер қашан жазылды?»; 1865; 4-ші басылым, 1866, Google-да цифрлық түрде сақталған және электронды кітап оқырмандарына қолжетімді), Haben wir den echten Schrifttext der Evangelisten und Apostel? (1873) және Synopsis evangelica (7-ші басылым, 1898).

His magnum opus was the "Critical Edition of the New Testament." The great edition, of which the text and apparatus appeared in 1869 and 1872, was called by himself editio viii; but this number is raised to twenty or twenty one, if mere reprints from stereotype plates and the minor editions of his great critical texts are included; posthumous prints bring the total to forty one. Four main recensions of Tischendorf's text may be distinguished, dating respectively from his editions of 1841, 1849, 1859 (ed. vii), and 1869–72 (ed. viii). The edition of 1849 may be regarded as historically the most important, from the mass of new critical material it used; that of 1859 is distinguished from Tischendorf's other editions by coming nearer to the received text; in the eighth edition, the testimony of the Sinaitic manuscript received great (probably too great) weight. The readings of the Vatican manuscript were given with more exactness and certainty than had been possible in the earlier editions, and the editor had also the advantage of using the published labours of his colleague and friend Samuel Prideaux Tregelles. Of relatively lesser importance was Tischendorf's work on the Greek Old Testament. His edition of the Roman text, with the variants of the Alexandrian manuscript, the Codex Ephraemi, and the Friderico Augustanus, was of service when it appeared in 1850, but, being stereotyped, was not greatly improved in subsequent issues. Its imperfections, even within the limited field it covers, may be judged by the aid of Eberhard Nestle's appendix to the 6th issue (1880). Besides this may be mentioned editions of the New Testament apocrypha, De Evangeliorum apocryphorum origine et usu (1851); Acta Apostolorum apocrypha (1851); Evangelia apocrypha (1853; 2nd ed., 1876); Apocalypses apocryphae (1866), and various minor writings, partly of an apologetic character, such as Wann wurden unsere Evangelien verfasst? (When Were Our Gospels Written? ; 1865; 4th ed., 1866, digitized by Google and available for e readers), Haben wir den echten Schrifttext der Evangelisten und Apostel? (1873), and Synopsis evangelica (7th ed., 1898).

Novum Testamentum Graece басылымдары

Novum Testamentum Graece. Жаңа өсиет. Стереотипті екінші басылым, (Лейпциг 1862)
Novum Testamentum Graece. Бесінші басылым, Лейпциг 1878
Novum Testamentum Graece. Жетінші басылым, Лейпциг 1859

Сегізінші редакция

Евангелиялар: Novum Testamentum Graece: ad antiquissimos testes denuo recensuit, apparatum criticum omni studio perfectum, том. I (1869)
Елшілердің іс-әрекеттері – Аян кітабы: Novum Testamentum Graece. Editio Octava Critica Maior, том. II (1872)
Пролегомена I–VI: Novum Testamentum Graece. Editio Octava Critica Maior, том. III, 1-бөлім (1884)
Пролегомена VII–VIII: Novum Testamentum Graece. Editio Octava Critica Maior, том. III, 2-бөлім (1890)
Пролегомена IX–XIII: Novum Testamentum Graece. Editio Octava Critica Maior, том. III, 3-бөлім (1894)
Novum Testamentum graece: recensionis Tischendorfianae ultimae textum. Лейпциг 1881

Оның басылымдары жалғасты

Паули апостолидің "Христидің өлімінен қанағаттандырарлық өмір" ілімі. Лейпциг, 1837 Google
Фриц дер юнг Мистик, немесе оның өміріндегі соңғы үш мереке: өмірбаяндық эскиз. Лейпциг, [1839]
Диспутацио де Кристо, пане витае, сиве де локо Еванг. Иоанн. c. VI. vv. 51-59 Лейпциг, 1839
Die Geissler: namentlich die große Geißelfahrt nach Straßburg im Jahre 1349. Лейпциг, 1840
De ev. Матф. c. 19. v. 16 et 39. Лейпциг, 1840
De recensionibus quas dicunt textus Novi Testamenti ratione potissimum habita Scholzii: dissertatio historica exegetica critica. Жаңа өсиеттің Scholzii еңбектеріне қатысты тарихи-экзегетикалық сын-диссертациясы. Лейпциг, 1840 [Hochschulschrift]
Novum Testamentum Graece / Ad Antiquos Testes Recensuit Lectionesque Variantes Elzeviriorum Stephani Griesbachii Notavit Constantinus Tischendorf. Париж, 1842
Hē Kainē Diathēkē / In Antiquis Testibus Textum Versionis Vulgatae Latinae Indagavit Lectionesque Variantes Stephani Et Griesbachii Notavit V. S. Venerabili Jager in Consilium Adhibito Constantinus Tischendorf. Париж, 1842
Codex Ephraemi Syri rescriptus sive fragmenta utriusque testamenti. Т.1. Ескі өсиет фрагменттері (Fragmenta Veteris testamenti), Т. 2. Жаңа өсиет фрагменттері. Лейпциг, 1843
Вейхнастс-предигт Ленгефельдте. Лейпциг, 1845
Monumenta sacra inedita sive reliquiae antiquissimae textus Novi testamenti Graeci: ex novum plus mille annorum codicibus per Europam dispersis. Лейпциг, 1846
Codex Friderico Augustanus sive fragmenta Veteris Testamenti: e codice Graeco, omnium qui in Europa supersunt facile antiquissimo; in Oriente detexit, in patriam attulit. Лейпциг, 1846
De Israelitarum per mare rubrum transitu: cum tabula. Лейпциг, 1847
Evangelium Palatinum ineditum sive reliquiae textus Evangeliorum Latini ante Hieronymum versi: ex Codice Palatino Purpureo quarti vel quinti p. Chr. саэкули. Лейпциг, 1847
Der Geist der Wahrheit: Zeitpredigt am Sonntag Cantate den 6. Mai 1849 in der Universitätskirche zu Leipzig gehalten. Лейпциг, 1849
Novum Testamentum: Латын тілінде Hieronymo; ex celeberrimo codice Amiatino omnium et antiquissimo et praestantissimo. Лейпциг, 1850
Acta apostolorum apocrypha. Лейпциг, 1851 Google
Synopsis evangelica: ex quattuor evangeliis ordine chronologico concinnavit. Евангелия бойынша хронологиялық тәртіпте жасалған қысқаша шолу. Лейпциг, 1851 Google АҚШ* (5. басылым, 1884)
De evangeliorum apocryphorum origine et usu. Лейпциг, 1851
In: Verhandelingen / uitg. door het Haagsche Genootschap tot Verdediging van de christelijke Godsdienst, Bd. 12, Den Haag, 1851
Codex Claromontanus sive Epistulae Pauli omnes Graece et Latine: ex Codice Parisiensi celeberrimo nomine Claromontani plerumque dicto sexti ut videtur post Christum saeculi. Лейпциг, 1852
Evangelia apocrypha: adhibitis plurimis codicibus graecis et latinis maximam partem nunc primum consultis atque ineditorum copia insignibus. Лейпциг, 1853 Google Editio Altera 1874: Google USA*
Novum Testamentum Triglottum: graece, latine, germanice; graecum textum addito lectionum variarum delectu recensuit, latinum Hieronymi notata Clementina lectione ex auctoritate codicum restituit, germanicum ad pristinam lutheranae editionis veritatem revocavit. Лейпциг, 1854
Anecdota sacra et profana ex oriente et occidente allata sive notitia codicum Graecorum, Arabicorum, Syriacorum, Copticorum, Hebraicorum, Aethiopicorum, Latinorum: cum excerptis multis maximam partem Graecis et 35 scripturarum antiquissimarum speciminibus. Лейпциг, 1855 Google Editio repetita 1861: Мичиган, Google, Google
Пастор: Грейс; ex fragmentis Lipsiensibus. Лейпциг, 1856
Novum Testamentum Graece et Latine: Graecum textum addito lectionum variarum delectu rec. ; Latinum Hieronymi notata Clementina lectione ex auct. codicum. Лейпциг, 1858
Notitia editionis Codicis Bibliorum Sinaitici auspiciis imperatoris Alexandri II. ықтималдылығы. Лейпциг, 1860
Aus dem heiligen Lande: nebst fünf Abbildungen in Holzschnitt und einer lithographirten Tafel. Лейпциг, 1862
Vorworte zur sinaitischen Bibelhandschrift zu St. Petersburg : unter den Auspicien seiner Kaiserlichen Maiestät Alexander II. dem Dunkel entzogen, nach Europa überbracht, zur Hebung und Verherrlichung christlicher Wissenschaft. Лейпциг, 1862
Novum Testamentum Sinaiticum sive Novum Testamentum cum Epistola Barnabae et Fragmentis Pastoris : ex codice Sinaitico Лейпциг, 1863
Die Anfechtungen der Sinai Bibel. Лейпциг, 1865 Google
Aus Dem Heiligen Lande. Лейпциг, 1865 Google
Wann wurden unsere Evangelien verfasst? Лейпциг, 1865 Google, 2. басылым Google
Novum Testamentum Graece: ex sinaitico codice omnium antiquissimo vaticana itemque Elzeviriana lectione notata. Лейпциг, 1865
Apocalypses apocryphae Mosis, Esdrae, Pauli, Johannis, item Mariae Dormitio: additis Evangeliorum et actuum Apocryphorum supplementis. Лейпциг, 1866 Интернет мұрағаты Интернет мұрағаты
Appendix Codicum celeberrimorum Sinaitici, Vaticani, Alexandrini cum imitatione ipsorum antiqua manu scriptorum. Лейпциг, 1867
Philonea: inedita altera, altera nunc demum recte ex vetere scriptura eruta. Лейпциг, 1868 Интернет мұрағаты
Responsa ad calumnias romanas: item supplementum novi testamenti ex sinaitico codice anno 1865 editi. Лейпциг, 1870
Novum Testamentum graece: ad antiquissimos testes denuo recensuit, apparatum. Лейпциг, 1869–1872 жж. 1. Том 1869 Google USA*, 2. Том 1872 Google USA*
Die Sinaibibel, ihre Entdeckung, Herausgabe und Erwerbung. Лейпциг, 1871 Google USA*
Die evangelische Alliance Deputation an Kaiser Alexander zu Friedrichshafen: zur Abwehr der groben Entstellungen und Verleumdungen des Herrn von Wurstemberger (zu Bach bei Bern). Лейпциг, 1872
Clementis Romani epistulae. Ad ipsius codicis alexandrini fidem ac modum repetitis curis edidit Constantinus de Tischendorf. Лейпциг, 1873. Интернет мұрағаты
Haben wir den ächten Schrifttext der Evangelisten und Apostel? Лейпциг, 1873 Google USA* (2. басылым) Liber Psalmorum: hebraicus atque latinus ab Hieronymo ex hebraeo conversus. Лейпциг, 1874

Doctrina Pauli apostoli de vi mortis Christi satisfactoria. Leipzig, 1837 Google
Fritz der junge Mystiker, oder die drei letzten Festzeiten aus seinem Leben : eine biographische Skizze. Leipzig, [1839]
Disputatio de Christo, pane vitae, sive de loco Evang. Ioann. c. VI. vv. 5159 Leipzig, 1839
Die Geissler: namentlich die große Geißelfahrt nach Straßburg im Jahre 1349. Leipzig, 1840
De ev. Matth. c. 19. v. 16 et 39. Leipzig, 1840
De recensionibus quas dicunt textus Novi Testamenti ratione potissimum habita Scholzii: dissertatio historica exegetica critica. Leipzig, 1840 [Hochschulschrift]
Novum Testamentum Graece / Ad Antiquos Testes Recensuit Lectionesque Variantes Elzeviriorum Stephani Griesbachii Notavit Constantinus Tischendorf. Paris, 1842
Hē Kainē Diathēkē / In Antiquis Testibus Textum Versionis Vulgatae Latinae Indagavit Lectionesque Variantes Stephani Et Griesbachii Notavit V. S. Venerabili Jager in Consilium Adhibito Constantinus Tischendorf. Paris, 1842
Codex Ephraemi Syri rescriptus sive fragmenta utriusque testamenti. T.1. Fragmenta Veteris testamenti, T. 2. Fragmenta Novi testamenti. Leipzig, 1843
Weihnachtspredigt in Lengefeld. Leipzig, 1845
Monumenta sacra inedita sive reliquiae antiquissimae textus Novi testamenti Graeci: ex novum plus mille annorum codicibus per Europam dispersis. Leipzig, 1846
Codex Friderico Augustanus sive fragmenta Veteris Testamenti: e codice Graeco, omnium qui in Europa supersunt facile antiquissimo; in Oriente detexit, in patriam attulit. Leipzig, 1846
De Israelitarum per mare rubrum transitu: cum tabula. Leipzig, 1847
Evangelium Palatinum ineditum sive reliquiae textus Evangeliorum Latini ante Hieronymum versi: ex Codice Palatino Purpureo quarti vel quinti p. Chr. saeculi. Leipzig, 1847
Der Geist der Wahrheit: Zeitpredigt am Sonntag Cantate den 6. Mai 1849 in der Universitätskirche zu Leipzig gehalten. Leipzig, 1849
Novum Testamentum: Latine interprete Hieronymo; ex celeberrimo codice Amiatino omnium et antiquissimo et praestantissimo. Leipzig, 1850
Acta apostolorum apocrypha. Leipzig, 1851 Google
Synopsis evangelica: ex quattuor evangeliis ordine chronologico concinnavit. Leipzig, 1851 Google USA* (5. Aufl. 1884)
De evangeliorum apocryphorum origine et usu. In: Verhandelingen / uitg. door het Haagsche Genootschap tot Verdediging van de christelijke Godsdienst, Bd. 12, Den Haag, 1851
Codex Claromontanus sive Epistulae Pauli omnes Graece et Latine: ex Codice Parisiensi celeberrimo nomine Claromontani plerumque dicto sexti ut videtur post Christum saeculi. Leipzig, 1852
Evangelia apocrypha: adhibitis plurimis codicibus graecis et latinis maximam partem nunc primum consultis atque ineditorum copia insignibus. Leipzig, 1853 Google Editio Altera 1874: Google USA*
Novum Testamentum Triglottum: graece, latine, germanice; graecum textum addito lectionum variarum delectu recensuit, latinum Hieronymi notata Clementina lectione ex auctoritate codicum restituit, germanicum ad pristinam lutheranae editionis veritatem revocavit. Leipzig, 1854
Anecdota sacra et profana ex oriente et occidente allata sive notitia codicum Graecorum, Arabicorum, Syriacorum, Copticorum, Hebraicorum, Aethiopicorum, Latinorum: cum excerptis multis maximam partem Graecis et 35 scripturarum antiquissimarum speciminibus. Leipzig, 1855 Google Editio repetita 1861: Michigan, Google, Google
Pastor: Graece; ex fragmentis Lipsiensibus. Leipzig, 1856
Novum Testamentum Graece et Latine: Graecum textum addito lectionum variarum delectu rec. ; Latinum Hieronymi notata Clementina lectione ex auct. codicum. Leipzig, 1858
Notitia editionis Codicis Bibliorum Sinaitici auspiciis imperatoris Alexandri II. susceptae. Leipzig, 1860
Aus dem heiligen Lande: nebst fünf Abbildungen in Holzschnitt und einer lithographirten Tafel. Leipzig, 1862
Vorworte zur sinaitischen Bibelhandschrift zu St. Petersburg : unter den Auspicien seiner Kaiserlichen Maiestät Alexander II. dem Dunkel entzogen, nach Europa überbracht, zur Hebung und Verherrlichung christlicher Wissenschaft. Leipzig, 1862
Novum Testamentum Sinaiticum sive Novum Testamentum cum Epistola Barnabae et Fragmentis Pastoris : ex codice Sinaitico Leipzig, 1863
Die Anfechtungen der Sinai Bibel. Leipzig, 1865 Google
Aus Dem Heiligen Lande. Leipzig, 1865 Google
Wann wurden unsere Evangelien verfasst? Leipzig, 1865 Google, 2. Expl. Google
Novum Testamentum Graece: ex sinaitico codice omnium antiquissimo vaticana itemque Elzeviriana lectione notata. Leipzig, 1865
Apocalypses apocryphae Mosis, Esdrae, Pauli, Johannis, item Mariae Dormitio: additis Evangeliorum et actuum Apocryphorum supplementis. Leipzig, 1866 Internet Archive Internet Archive
Appendix Codicum celeberrimorum Sinaitici, Vaticani, Alexandrini cum imitatione ipsorum antiqua manu scriptorum. Leipzig, 1867
Philonea: inedita altera, altera nunc demum recte ex vetere scriptura eruta. Leipzig, 1868 Internet Archive
Responsa ad calumnias romanas: item supplementum novi testamenti ex sinaitico codice anno 1865 editi. Leipzig, 1870
Novum Testamentum graece: ad antiquissimos testes denuo recensuit, apparatum. Leipzig, 1869–1872. 1. Band 1869 Google USA*, 2. Band 1872 Google USA*
Die Sinaibibel, ihre Entdeckung, Herausgabe und Erwerbung. Leipzig, 1871 Google USA*
Die evangelische Alliance Deputation an Kaiser Alexander zu Friedrichshafen: zur Abwehr der groben Entstellungen und Verleumdungen des Herrn von Wurstemberger (zu Bach bei Bern). Leipzig, 1872
Clementis Romani epistulae. Ad ipsius codicis alexandrini fidem ac modum repetitis curis edidit Constantinus de Tischendorf. Leipzig, 1873. Internet Archive
Haben wir den ächten Schrifttext der Evangelisten und Apostel? Leipzig, 1873 Google USA* (2. Aufl.) Liber Psalmorum: hebraicus atque latinus ab Hieronymo ex hebraeo conversus. Leipzig, 1874

Ынтымақтастық

Тексттерді Тишендорф Фрид. Конст. қайта қарады, Elzevir, Knapii, Scholzii, Lachmanni нұсқаларымен бірге қысқаша сындық аппарат қосты, аргументтер мен параллель жерлерді көрсетті, Стефаниканың үшінші, Миллиан, Маттаиан, Гризбах редакцияларына кіріспе жазды. Лейпциг, 1841.
Клементинумның екі тұжырымы: біреуі түзетілген, екіншісі бұрын жарияланбаған, енді алғаш рет римдік кодекстер мен Тишендорфтан алынған үзінділерден толыққан, Альберт Руд. Макс. Дресселтің редакциясымен. Фридрих Визелеридің Клемент Римдікке қатысты сындық ескертпелері қоса берілді. Лейпциг, 1859 Интернет архиві.
Сикст V Папаның билігімен 1587 жылы жарық көрген Грек Ескі Жаңа өсиеті, Леандро ван Эсс редакциясы, түпнұсқа басылымынан үш жүйылдық соң жаңа редакциямен қайта қаралып, кіріспе мен қорытынды жазылды. Бредт, 1887.
Жаңа өсиет: Константин Тишендорф: грек, латын, ағылшын, Остервальд: француз, Мартин Лютер, ДеВетт, Рихард Нагель: неміс. Эвген Ните редакциясымен. Берлин, 1891.

Екінші автор

Езра Аббот: Марқұм профессор Тишендорф. Aus: Юнитариандық шолу және діни журнал. Наурыз 1875 (Константин фон Тишендорфқа арналған құрметті жинақ)
Каспар Рене Грегори: Тишендорф, Лобегот Фридрих Константин. "Allgemeine Deutsche Biographie" журналы, 38-том. Duncker & Humblot, Лейпциг 1894, 371–373 беттер.