Кіріспе

Француз патшасы және саясаткері (1692–1740), Бурбон герцогы Луи Анри (Луи Анри Жозеф; 18 тамыз 1692 – 27 қаңтар 1740) – 1723 жылдан 1726 жылға дейін Франция премьер-министрі болған француз аристократы және саясаткері. Ол билеуші Бурбон әулетінің мүшесі ретінде принц дю санг титулына ие болды. Луи Анри – Конде ханзадасы Людовик III және Люиза Франсуаза де Бурбонның екінші баласы және үлкен ұлы, король Людовик XIV пен оның сүйіктісі Мадам де Монтеспанның үлкен қызы. 1710 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол Бурбон әулетінің Бурбон-Конде тармағының басшысы атанды. Осыған байланысты, ол Конде ханзадасы деп аталуға құқылы болды, бірақ Бурбон герцогы титулын таңдап алды және сарайда Мсье ле Дюк деп танылды. 1715 жылы анасының әкесі қайтыс болғаннан кейін, Луи Анри жаңа кіші патша Людовик XV-тің регенті Орлеан герцогы Филипп II басқарған регенттік кеңесінің мүшесі болды. 1723 жылы Луи Анри Орлеан герцогынан кейін Людовик XV-тің бас министрі болды. Ол корольдің поляк ханшайымы Мари Лесчинскаяға үйленуіне келісім жасады. 1726 жылы Людовик XV Луи Анриді бас министрліктен босатып, оның орнына кардинал де Флюриді тағайындады. Луи Анри 1740 жылы Шантильлидегі өзінің сарайында қайтыс болды. Оның титулдары 4 жасар ұлы Луи Жозефке өтті.

Байлық

Шантиль фарфорын Конде ханзадасы құрған. Регенттік кезінде оның бірнеше зейнетақысы және кең аумақты иеліктерінен түскен табыс оған 1,8 миллион ливр кіріс әкелді. Тарихшы Бернье 1984 жылы жазғандай, ливр шамамен 4,50 долларға бағаланды. Регенттік кезінде ол Джон Лоудың 1716–20 жылдардағы қаржылық жүйесінде (Système) табысқа қанатырды. Ол қағаз ақша сатып алып, құнының өсуін күтті, содан кейін 1720 жылы жүйе күйремей тұрып, оларды Лоу банкіне (кейіннен ұлттық банкке айналған) алып, алтынға айырбастады. 1720 жылдың 3 наурызында, бір күн бұрын Лоу банкіне барып, бірнеше үлкен арбамен он төрт миллион ливр алтынды алып кеткен Конти ханзадасының үлгісімен, Бурбон да банкке барып, жиырма бес миллион ливрді алып кетті. Банк сол жылы резервтердің жетіспеуінен жабылды. Бурбон осы жүйеден 40 миллион ливр, немесе шамамен 20 миллион ливр пайда тапты. Тарихшы Джеймс Брек Перкинс былай деді: "Ол [Джон Лоу және оның серіктеріне] көрсеткен қорғауы үшін үлкен жеңілдіктер сұрады, ал бақытсыз авантюрист [Лоу] осындай ықпалды ақсүйекке "жоқ" деуге батылмады". Жүйе құлағаннан кейін "үкімет кейбір қарапайым спекулянттарды кірістерін қайтаруға мәжбүр етті, бірақ ешкім Конде үйінің басшысына тиіспеді".