Кіріспе

Анн Женевье де Бурбон (28 тамыз 1619 – 5 сәуір 1679) – француз ханшайымы, өзінің сұлулығы мен махаббат өмірі, Фронда азамат соғысы кезіндегі ықпалы және кейін ясеннизмге өткенімен есте қалады.

Ерте өмір

Анна Женевьева – Анри де Бурбонның жалғыз қызы, Конде ханзадасы, және оның әйелі Шарлотта Маргарита де Монморенси, Луи Гранд Конденің қарындасы. Ол Винсенс сарайының түрмесінде дүниеге келді, онда оның әкесі мен анасы Людовик XIII патшаның кәмелетке толмауы кезінде регент болған Мари де Медичидің сүйіктісі Маршал д’Анкреге наразылық білдіргені үшін қамалды. Ол Париждегі Сен-Жак көшесіндегі кармелиттер монастырында қатаң тәлім алды. Оның жас шағы 1632 жылы Ришельеге қарсы құйрық тістегені үшін анасының жалғыз ағасы Анри де Монморенсидің, сондай-ақ 1635 жылы дуэль жасағаны үшін анасының туысы граф Франсуа де Монморенси Бутевильдің өлім жазасына кесілуімен қараңғыланды. Алайда, оның ата-анасы Ришельемен келісімге келді, және 1635 жылы қоғамға араласып, Франциядағы білімді, зиялы және көңілді адамдардың ортасы болған Рамбуйе қонақ үйінің жарқын жұлдыздарының біріне айналды.

"Бейбітшілік пен келісімнің құдайы"

1642 жылы ол Нормандияның губернаторы, Лонгвиль герцогы Генри II д’Орлеанға тұрмысқа шықты, ол одан екі есе үлкен болатын (оның бірінші әйелі Луиза де Бурбон 1637 жылы қайтыс болған). Неке бақытты болмады. Ришелье қайтыс болғаннан кейін, оның әкесі Людовик XIV еңбекке келгенше регенттік кеңесінің төрағасы болды, оның ағасы Людовик 1643 жылы Рокрой шайқасында үлкен жеңіске жетті, ал герцогиня саяси маңызға ие болды. 1646 жылы ол күйеуімен бірге Мюнстерге сапарлады, онда ол Мазариннің бас елшісі ретінде жіберілді, және Вестфалия шарты бойынша келіссөздер жүргізген неміс дипломаттарын өз сүйкімділігімен баурап алды, оны «бейбітшілік және келісімнің құдайы» деп атады.

Ла Фронде

Қайтып келген соң, ол "Нақыл сөздердің" авторы Ла Рошфуко герцогына ғашық болды, ол оның махаббатын ағасына ықпал ету үшін пайдаланды, соның арқасында өзіне даңқ-дәреже жеткізді. Ол бірінші Фрондтың басшысы болды, Арман де Бурбон, Конти принці, оның екінші інісі және күйеуін наразылар тарапына тартты, бірақ Кондені өз жағына тарта алмады, оның сарайға адалдығы бірінші Фрондты жеңіске жеткізбеді. Бірінші Фронд кезінде ол Париж қаласында тұрып, онда туған баласына тәрбиеші болды. Ла Рошфуко тілеген лауазымдарға қол жеткізсе де, бейбітшілік оны қанағаттандырмады. Екінші Фрондтың көп бөлігі оның еңбегімен байланысты, және ол көтерілісшілерге Кондені, содан кейін Тюреннді тартуда ең белсенді рөл атқарды. Соғыстың соңғы жылында Аквитанияға Немур герцогымен бірге жол тартты, бұл жақындық Ла Рошфукоға оны тастап, бұрынғы сүйіктісі, Шеврез герцогинясына оралуға себеп болды.

Янсенизм: ұяттан бас сауғалау

Осылайша, тасталып, сарайда жаңғырысқа ұшыраған герцогиня дінге бет бұрды. Ол күйеуімен бірге Руандағы үкіметке аттанды және өзін ізгілік істерге арнады. Порт-Рояль тарихында мәшһүр болған аббат Антуан Синглинді (1607–1664) рухани жетекшісі етіп алды. 1663 жылға дейін Нормандияда тұрды, күйеуі қайтыс болған соң Парижге келді. Аталған қалада ол Жансенизмнің жақтаушысы болды, ал оның діншілдігі, Фронданың қасіретті күндеріндегі оның ықпалының еске түсуі, әсіресе ағасы, ұлы Конде оған көрсеткен сүйіспеншілігі оны ерекшелендірді. Патша оны кешіріп, оған құрмет көрсетті. Ол Жансенистердің қорғаушысына айналды; оның үйінде Антуан Арнольд, Пьер Николь және «De la Grâce victorieuse» еңбегінің авторы Ноэль Лалан қорғалды; Луи Исаак Лемейстр де Сасиді Бастилиядан босату, Симон Арнольдты, де Помпонне графының министрлікке, ал Арнольдты патшаға ұсыну оның ықпалының нәтижесі болды. Папаға жазған хаттары Порт-Рояль тарихының бір бөлігіне кірді, және ол тірі болғанда Порт-Рояль-де-Шамп монастырінің монахтары қауіпсіздікте болды. Ұлы ұлы лауазымы мен мүлігінен бас тартып, Орлеан абысыны деген атпен иезуитке айналды, ал кіші ұлы, тәухидке берілген өмірден кейін, 12 маусымда Рейн өзенін форсирлеу кезіндегі шабуылды басқарып қаза тапты. Денсаулығы нашарлағандықтан, білім алған Кармелиттер монастырінен сирек шықты. 1679 жылы қайтыс болғаннан кейін, оны ағасы Конде зәулім түрде жерледі, ал оның жүрегі, өзінің өсиетімен, Порт-Рояль-де-Шамп монастырінің монахтарына жіберілді.

Герцогиня туралы мәлімет

Мадам де Лонгвильдің өмірі туралы негізгі мәліметтерді 1738 жылы жарияланған янсеншіл Виллефордың екі томдық кітабынан табуға болады. Виктор Кузин оның өміріне арнап төрт томдық еңбек жазған, ол өте кең болғанымен, оның заманының жарқын бейнесін көрсетеді. Сондай-ақ, Сайнт-Бёвтің "Әйелдер портреттері" (1840) еңбегін қараңыз. Оның Порт-Роялмен байланысын Арноның естеліктерінде және осы мекеменің тарихында зерттеу қажет.

Балалар

Шарлотта Луиза, Дюноа мадемуазель (1645–1664 жж.). Жан Луи Шарль д’Орлеан, Лонгвиль герцогы (1646–1694 жж.). Мари Габриэль (1646–1650 жж.). Шарль Париж д’Орлеан, Лонгвиль герцогы (1649–1672 жж.).