Кіріспе

Шығыс православие және Шығыс католик литургиялық дәстүрлеріндегі епископтың шапан тәрізді киімі – омофорион ( , мағынасы "[бір нәрсе] иықтарда тасымалданады"; славян тілінде: омофоръ, omofor) – епископтың ерекше киімі және оның рухани және шіркеулік билігінің символы. Алғашқыда жүннен тоқылған, ол төрт крест және сегіз қырлы жұлдызбен әшекейленген брокаттан жасалған жолақ; ол мойынға және иыққа тағылады. Жоғалған қойдың табылып, Ізгі Шебанның иығында тасымалданатынын бейнелейтін омофорион, епископтың Мәсіхтің бейнесі ретіндегі пасторлық қызметін көрсетеді. Барлық Шығыс православие епископтары омофорион киеді. Епископтың билігіне бағынатын дін қызметкерлері мен шіркеу мекемелері, соның ішінде семинариялар, көбінесе "оның омофорионының қамқорлығында" дейді (Шіркеулік юрисдикция қараңыз). Батыс христиандығындағы осы киімге баламасы – архиепископтық паллиум, оның қолданылуы әртүрлі ережелермен және шектеулермен реттеледі.

Қолдану

Омофорионның екі түрі бар: ежелгі үлкен омофорион, ол мойынды айналып өтеді, алдыңғы жағынан бүгіліп, алдынан да, артынан да тізеден төмен түседі, кеңінен тасталған ұзын шарф сияқты; және кішкентай омофорион, ол әлдеқайда қарапайым, мойынды айналып өтеді және алдынан эпитрахелионға (столь) ұқсас, бірақ кеңірек және қысқа, белден сәл төмен түседі. Үлкен омофорионның күрделілігі және епископтық лауазымның мәртебесіне байланысты, епископ омофорионды кигенде немесе шешкенде оған екі субдиакон көмектеседі. Епископ кез келген діни қызметке төрағалық етсе, ол омофорион киеді. Егер ол Құдайлық литургияда қызмет етсе, ол үлкен және кішкентай омофорионды әртүрлі уақытта литургиялық киімдерінің үстінен киеді. Құдайлық литургиядан басқа кез келген қызметте ол әдетте кішкентай омофорион киеді. Литургияда епископқа омофорионды бірнеше рет кию және шешу қажет болады. Алғаш кигенде субдиакондар оған үлкен омофорионды кигізеді, бірақ кейін, егер регламент омофорион киюді талап етсе, ыңғайлы болу үшін кішкентай омофорионмен ауыстырылады. Қазіргі славян дәстүрінде бірнеше епископ бірге қызмет еткенде, бас төрағалық етуші шақырылғанда үлкен омофорионды қолданады, ал қалған епископтар кішкентай омофорион киеді, барлық епископтар митра киеді. Ал қазіргі грек патриархалды дәстүрінде, литургияның басында барлық бірлескен епископтар үлкен омофорион киеді, тек бас төрағалық етуші митра киеді, ал қалған епископтар калимавкиясын (kalimavkia) Эпанокалимавкионмен (Epanokalimavkion) бірге киеді. Басқа жергілікті шіркеулерде, әсіресе Грекия шіркеуінде, барлық бірлескен епископтар үлкен омофорион мен митраны киеді, тіпті өздерінің таяқтарын да алып жүреді. Румын грек-католик шіркеуінде және украин грек-католик шіркеуінде көбінесе тек үлкен омофорион қолданылады. Мұндай қарапайым қолданыста үлкен омофорион кішкентай омофорионмен ауыстырылмайды және епископ оны бүкіл литургия бойы киеді. Мұндай жағдайларда омофорион көбінесе пішінге тігіледі және оны көмекшілер орамай, иыққа жай ғана жапса болады. Дегенмен, кейбір украин грек-католик епископтары толық рәсімді сақтауды талап етеді. Түнгі сергек күту кезінде епископ бастапқыда кішкентай омофорион киеді, бірақ соңына қарай Ұлы Доксология үшін үлкен омофорионға ауысады.

Даму

Ертедегі шіркеуде омофорион – айқыштармен әшекейленген кең, ақ жүннен жасалған жолақ, ол мойын, иықтар мен кеудеге бос түсірілетін. Қазіргі Рим паллийі осы ертедегі омофорионнан дамыған. Батыста ғасырлар бойы оның нысаны иыққа жабылатын, жұқа жүннен жасалған, алдыңғы және артқы жағында қысқа, салмақты тізбекшелері бар дөңгелек киімге айналды.