Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Американдық кісі өлтіруші (1953–1992)
American murderer (1953–1992)
Роберт Алтон Харрис (15 қаңтар 1953 – 21 сәуір 1992) – американдық автомобиль ұрысы, қарақшы, адам ұрлаушы және кісі өлтіруші. Ол 1992 жылы Сан-Квентин мемлекеттік түрмесінде 1978 жылы Сан-Диегода екі жеткіншек баланың қанына қонғані үшін өлім жазасына кесілді. Оның өлімі 1967 жылдан бері Калифорния штатындағы алғашқы атқарылған жаза болды. Харрис Солтүстік Каролина штатының Форт-Брэгг қаласында дүниеге келді және бала кезінде зорлық-зомбылыққа ұшырады. Ол 10 жасында полициямен ісі болды, ал 13 жасында көлік ұрлағаны үшін кәмелетке толмағандарға арналған түзету мекемесіне (камераға) жатқызылды. Анасы оны 14 жасында тастап кетті, содан кейін ол тағы бір көлік ұрлағаннан кейін жасөспірімдерге арналған түзету мекемесіне қайта жатқызылды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол жұмыс тауып, үйленді және ұл тапты. 1975 жылы ол адам өлтіру қылмысы үшін түрмеге қамалып, 1978 жылдың қаңтарында мерзімінен бұрын босатылды. 1978 жылдың 5 шілдесінде Харрис пен оның кіші інісі 16 жасар Джон Мейески мен Майкл Бейкер отырған көлікті басып алып, оларды шөл даласына апарып, өлтірді. Бауырластар кейін Сан-Диегодағы банк тонауынан қашу үшін сол көлікті пайдаланды. Ол тонаудан кейін бір сағаттан соң ұсталды және кісі өлтіру, автокөлік ұрлау, адам ұрлау, қарақшылық және банк тонауы баптары бойынша айыпталды. Ұстауға қатысқан полицейлердің бірі Стив Бейкер, өлтірілген балалардың бірінің әкесі еді, бірақ ол құрбан болған ұлы екенін кейін ғана білді. Харрис 1979 жылдың 6 наурызында өлім жазасына кесілді. Бірнеше шағым мен өлім жазасын тоқтату туралы өтініштерден кейін, ол 1992 жылдың 21 сәуірінде Сан-Квентиннің газ камерасында өлім жазасына кесілді.
Robert Alton Harris (January 15, 1953 – April 21, 1992) was an American car thief, burglar, kidnapper and murderer who was executed at San Quentin State Prison in 1992 for the 1978 murders of two teenage boys in San Diego. His execution was the first in the state of California since 1967. Harris was born in Fort Bragg, North Carolina, and was abused as a child. He had run ins with police as early as age 10, and was first placed into juvenile detention at age 13 for stealing a car. His mother abandoned him at age 14 and he was soon after placed into juvenile detention after stealing another car. Following his release he found work, married, and had a son. In 1975 he was imprisoned for manslaughter and paroled in January 1978. On July 5, 1978, Harris and his younger brother commandeered a car occupied by two 16 year old boys, John Mayeski and Michael Baker, ordered them to drive to a remote area, then killed them. The brothers then used the car as their getaway car when they robbed a bank in San Diego. He was arrested less than an hour after the robbery and charged with murder, auto theft, kidnapping, burglary, and bank robbery. One of the arresting officers, Steve Baker, was the father of one of the murdered boys, but did not realize the victim was his son until later. Harris was convicted and sentenced to death on March 6, 1979. After a series of appeals and stays of execution, he was executed in San Quentin's gas chamber on April 21, 1992.
Ерте өмір және қылмыстық іс / тарих
Роберт Алтон Харрис Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Брэггте Кеннет пен Эвелин Харристің тоғыз баласының бесіншісі болып дүниеге келді. Кеннет АҚШ армиясында сержант болған және Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін «Күміс жұлдыз» және «Пурпур жүрек» ордендерімен марапатталған. 1967 жылы Эвелин 14 жасар Робертті Сакраментода тастап кетіп, оны өзінің күтіміне қалдырды. Ол ағасы мен апасымен бірге тұру үшін Оклахомаға барғаннан кейін, бір көлікті ұрлап, Флоридада тұтқындалды. Ол келесі үш жылын Флоридадағы жасөсперімдерді түзету мекемесінде өткізді, бірақ 19 жасқа толғанда, мекеме оны ұстай алмады және оны Калифорния штатындағы Чула-Вистаға жіберді. 1975 жылы Империал округіндегі тіршілік көшіп-қоныс жеріне қоныстанған кезде Роберт Харрис Мейескидің көлігін тартып алып, оған Мирамар көліне баруға бұйрық берді, ал Дэниел Харрис екінші көлікпен олардың соңынан ерді. Роберт Харрис жігіттерге олар көлікті банк тонау үшін пайдаланатынын, бірақ ешкімге зиян келтірілмейтінін айтты. Мирамар көлінде Харрис бауырластар жігіттерді тізе бүгіп, дұға етуге мәжбүр етті. Роберт жігіттерге «Жылауды тоқтатыңдар, ер адамдарша өліңдер» деді, содан кейін екеуін де бірнеше рет атып өлтірді. 1979 жылдың 6 наурызында Роберт Харрис Сан-Диего округінің жоғарғы сотында ерекше жағдайлардағы бірінші дәрежелі кісі өлтірудің екі қылмысы және екі құрықталап ұрлау қылмысы бойынша кінәлі деп танылды және өлім жазасына кесілді. Дэниел Харрис құрықталап ұрлауда кінәлі деп танылып, алты жылға бас бостандығынан айырылды; ол 1983 жылы босатылды. Калифорния губернаторы Пит Уилсонға кешірім сұрап үндеу жасалды, ол кісі өлтіру кезінде Сан-Диего қаласының мэрі болған. Уилсон тікелей эфирде өткен баспасөз конференциясында Харристің балалық шағындағы қиындықтарды мойындаған мәлімдеме жасады, бірақ кешірім сұрауды қабылдамай, «Роберт Харрис балаға деген құрметім қаншалықты болса да, Роберт Харрис адамның таңдауын кешіре алмаймын» деп аяқтады. Содан кейін Уилсон журналистердің сұрақтарын күтпей кетіп қалды. 1981 жылы Калифорнияның жоғарғы соты Харриске өлім жазасын бекітті. 1982 жылы АҚШ-тың 9-шы апелляциялық округі Харристің өлім жазасын тоқтату туралы қаулы шығарды, бұл округтік соттың қарсы шешімін жойды. АҚШ Жоғарғы соты 1984 жылғы Pulley v. Harris ісі бойынша Харристің өлім жазасын қайтадан бекітті, 9-шы округтің шешімін 7:2 дауыспен күштен шығарды. 1990 жылы федералды апелляциялық сот судьясы Джон Т. Нунан-младший өлім жазасын тоқтату туралы қаулы шығарды, себебі Харрис бала кезіндегі мидың зақымдануы оның қылмыстар кезіндегі ойлау қабілетіне кедергі келтірді деп мәлімдеді. Харристің өлім жазасы 1992 жылдың 21 сәуірінде орындалуға белгіленген. 18 сәуірде АҚШ округтік судьясы Мэрилин Холл Патель Харристің газ камерасының конституциялық ережелерге сәйкестігіне қатысты сот процесін қарастырып жатқанда, оның өлім жазасын орындауға уақытша тыйым салды. 20 сәуірде АҚШ Жоғарғы соты 9-шы округтің Харристің habeas corpus өтініші бойынша шығарған жеке қаулысын жойды. 1992 жылдың 21 сәуірінде таңғы сағат 3:49-да Харрис газ камерасына бекітілді. Бұл оқиға 1995 жылы түсірілген голландиялық деректі фильмде, «Процедура 769» деген атпен көрсетілді, ол өлім жазасын орындауға куә болды. Оның соңғы сөздері 1991 жылғы «Билл мен Тедтің жалған саяхаты» фильмінен алынған: «Сіз патша немесе көшедегі кішкентай сыпырушы болуыңыз мүмкін, бірақ ерте немесе кеш сіз өліммен билейсіз». Бұл сөздерді фильмдегі кейіпкері үшін Уильям Сэдлер жазған.
Robert Alton Harris was born at Fort Bragg in North Carolina, the fifth of nine children of Kenneth and Evelyn Harris. Kenneth was a sergeant in the United States Army who was awarded a Silver Star and Purple Heart for his service in World War II. In 1967, Evelyn abandoned Robert, then 14, in Sacramento and left him to fend for himself. After making his way to Oklahoma to live with his brother and sister, he stole a car and was subsequently arrested in Florida. He spent the next three years in the Florida juvenile detention system, but when he turned 19, the system could no longer keep him, and he was sent to Chula Vista, California. In 1975 while living in a trailer park in Imperial County, Robert Harris commandeered Mayeski's car and ordered him to drive to Miramar Lake, with Daniel Harris following in another vehicle. Robert Harris told the boys that they would be using the vehicle to rob a bank, but that no one would be hurt. At Miramar Lake, the Harris brothers ordered the boys to kneel, whereupon the boys began to pray. Robert told the boys to "Quit crying, and die like men", then shot both boys multiple times. On March 6, 1979, Robert Harris was convicted in the San Diego County Superior Court of two counts of murder in the first degree with special circumstances as well as two counts of kidnapping, and was sentenced to death. Daniel Harris was convicted of kidnapping and sentenced to six years in state prison; he was released in 1983. An appeal for clemency to California governor Pete Wilson – who was mayor of San Diego at the time of the killings – was rejected in a live television news conference, where Wilson read a statement acknowledging Harris' abusive childhood but ended with a clear rejection of the clemency request, saying, "As great as is my compassion for Robert Harris the child, I cannot excuse or forgive the choice made by Robert Harris the man." Wilson then left without waiting for reporters' questions. Harris' death sentence was affirmed by the Supreme Court of California in 1981. In 1982, the United States Court of Appeals for the Ninth Circuit granted a writ of habeas corpus relieving Harris of the death sentence, vacating a contrary district court order. The Supreme Court of the United States reimposed Harris' death sentence in Pulley v. Harris (1984), reversing the Ninth Circuit by a vote of 7–2. In 1990, federal appeals court judge John T. Noonan Jr. issued a stay of execution, as Harris argued that childhood brain damage interfered with his judgment during his crimes. Harris was scheduled to die on April 21, 1992. On April 18, U. S. District Judge Marilyn Hall Patel issued a temporary restraining order barring Harris' execution while she considered his lawsuit challenging the gas chamber's constitutionality. On April 20, the U. S. Supreme Court vacated a separate stay of execution the Ninth Circuit had issued on Harris' habeas corpus petition. On April 21, 1992, at 3:49 a. m., Harris was strapped into the gas chamber. It was the subject of a 1995 Dutch documentary film, Procedure 769, witness to an execution. His words are based on the 1991 film Bill & Ted's Bogus Journey as "You might be a king or a little street sweeper but sooner or later you dance with the reaper." The lyric was written by William Sadler for his character in the film.