Кіріспе
Мата Ортис – Мексиканың Чиуауа штатындағы шағын ауыл. Бұл ауыл АҚШ-Мексика шекарасына 161 шақырымнан кем қашықтықта орналасқан. Қоғам – Касас Грандес муниципалитетінің (муниципалитет) белгіленген елді мекендерінің (localidades) бірі. Бұл кең, құнарлы аңғардағы ежелгі заманнан бері жергілікті халықтар мекендеген көптеген пуэблолардың бірі. Мата Ортис Эль-Индио тауының етегінде және Рио Касас Грандес өзенінің саласы – Рио Паланганас өзенінің батыс жағалауында жатыр. Жақын маңда Касас Грандес ескі қаласының қиратындары орналасқан. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, Мата Ортистің халқы 1182 адамды құрады.
Mata Ortiz is a small village in the state of Chihuahua, Mexico, less than 100 mile (161 km) from the US Mexico border. The community is one of the designated localidades (localities) in the municipio libre (municipality) of Casas Grandes, one of several such pueblos in a wide, fertile valley long inhabited by indigenous people. Mata Ortiz is located at the base of a mountain known as El Indio and on the west bank of the Rio Palanganas, a tributary of the Rio Casas Grandes. The ancient ruins of Casas Grandes are located nearby. As of 2010, Mata Ortiz had a population of 1,182.
Тарих
Қала бастапқыда 19 ғасырдың соңында Порфирио Диас президенттігі кезінде "Пирсон" деп құрылған. Оның экономикасы ауыл шаруашылығына, ағаш өңдеуге, мал шаруашылығына және жақын жердегі темір жолға негізделген. Мексика революциясынан кейін қаланың атауы 19 ғасырда апачтарға қарсы күрескен жергілікті батыр Хуан Мата Ортистің құрметіне өзгертілді. Революциядан кейін халық ағылып келді, ежидо жүйесі арқылы жерлер қайта бөлінді, бірақ көптеген тұрғындар әлі де маусымдық жұмысқа және темір жолмен жұмыс істеуге тәуелді болды. 1960 жылдары жөндеу депосы Нуэво Касас Грандесқа көшірілгеннен кейін темір жол жұмыстары тоқтатылды, бұл қаланың 1980 жылдарға дейін жалғасқан құлдырауына әкелді. Қолөнер бұйымдарының өндірісі муниципалитеттегі тұрғындардың 1980 жылдардың басындағы кедейліктен өмір сүру деңгейін едәуір көтерді. Қала 2008 жылдан бері "Concurso de Cerámica" деп аталатын керамика байқауын өткізіп келеді, қазір FONART қолдауымен, бұл Мексикадағы маңызды қолөнер шарасы. Көлденең қолөнершілерге басқа да федералдық және мемлекеттік агенттіктерден жабдықтар мен оқу бойынша қолдау көрсетіледі. Мата Ортис жақында Оазисамериканың керамика жасау дәстүрінің қайта жандануын бастан кешірді. Қазіргі заманғы керамисттер ежелгі Пакиме қаласынан шабыттанды, ол Солтүстік Мексика және Аризонаға дейін сауда жасаған. Олар ұлттық және халықаралық сатуға арналған туындыларды жасап шығарады. Бұл жаңа көркемдік қозғалыс қазіргі заманғы Мата Ортис керамикасының негізін қалаушы, өзі білген Хуан Квезада Селадоның, оның туыстарының және көршілерінің еңбегінің нәтижесі.