Құбылмалы аңдардан жасалған Мексика халық өнерінің мүсіндері

Кіріспе

Мексикалық халық өнері мүсіндері

Алебрихес (aleˈβɾixes) – фантастикалық (қиял/аңыз) жандардың жарқын түсті мексикалық халық өнері мүсіндері.

Сипаттама

Алғашқы алебридждер Мексика қаласында пайда болды, оларды бастапқыда «картонеро» суретшісі Педро Линарес жасаған. Линарес 1943 жылы қатты ауырып қалғанын жиі айтатын. Ол төсекте жансызданып жатып, орманға ұқсайтын бір ғажайып жерді армандады. Сол жерде ол ағаштарды, тастарды және бұлттарды көрді, олар кенеттен таңғажайып, бейтаныс жануарларға айналды. Ол «көпіршік қанаттары бар есек, бұқа мүйіздері бар әтеш, және бүркіт басы бар арыстан» көрді, және олардың бәрі бір сөзді қайталап айғайлады: «Алебрихес! Алебрихес! Алебрихес!» Осыған дейін ол «картонеро» шебері болған. Сауыққаннан кейін, ол «картонерия» арқылы көрген химера сияқты жаратылыстарды қайта жасады – түрлі қағаздардан, қағаз жолақтарынан және «ингред» (бидай ұны мен судан жасалған желім) қолданып, үш өлшемді мүсіндер жасады. Оның жұмысы Диего Ривера мен Фрида Кало суретшілерінің назарын аударды, себебі олар Педро Линарестен Яһуда пішіндерін сатып алатын. 1980 жылдары британдық режиссер Джудит Броновски АҚШ-та Педро Линарес, Мануэль Хименес және Оахакадан келген тоқыма шебері Мария Сабинаның қатысуымен мексикалық қолөнер шеберлігін көрсету семинарын ұйымдастырды. Оахака алқабында жануарлар мен басқа да пішіндерді ағаштан ойып жасау тарихы болғанымен, Оахака шеберлері Броновскидің семинарында «алебрихес» қағаз-маше мүсіндері туралы білді. Линарес жобаларын отбасылық сапарларда көрсетті. Бұл пішіндер жергілікті «копал» ағашынан ойылып жасалды, бұл ағаш түрі сиқырлы деп есептеледі және біріктірілген сиқырдан жасалған делінеді. 1990 жылдары Оахака шеберлері ағаштан ойылған пішіндерін атау үшін «Алебрихе» сөзін қолдана бастады. Қағаз-машеден ағашқа ойып жасауды Arrazola тумасы Мануэль Хименес бастады. Осы қолөнер түрі кейіннен бірнеше басқа қалаларға, ең әйгілісі Сан-Мартин Тилкаджете және Ла-Унион Теялапанға тарады және аймақ үшін, әсіресе Тилкаджете үшін маңызды табыс көзіне айналды. Дегенмен, қолөнердің сәттілігі жергілікті «копал» ағаштарының азаюына әкелді. Орманды қайта жаңарту және жабайы «копал» ағаштарын басқару арқылы бұл мәселені шешуге жасалған әрекеттер шектеулі нәтиже берді. Оахакадағы «алебрихе» өндірісімен ең тығыз байланысты үш қалада Мануэль Хименес, Жакобо Анхелес, Мартин Сандиего, Джулия Фуэнтес және Мигель Сандиего сияқты көптеген белгілі шеберлер пайда болды.

The first alebrijes originated in Mexico City, originally created by 'cartonero' artist ' Pedro Linares. Linares often said that in 1943, he fell very ill. While he was in bed unconscious, he dreamt of a strange place resembling a forest. There, he saw trees, rocks, and clouds that suddenly transformed into strange, unknown animals. He saw "a donkey with butterfly wings, a rooster with bull horns, and a lion with an eagle head," and all of them were shouting one word "Alebrijes! Alebrijes! Alebrijes!" Before this happened, he was already a cartonero artisan. Upon recovery, he began recreating these Chimera like creatures that he had seen in cartonería, the making of three dimensional sculptures with different types of papers, strips of papers, and Ingrid (glue made out of wheat flour and water). His work caught the attention of artists Diego Rivera and Frida Kahlo because they used to purchase Judas figures from Pedro Linares. In the 1980s, British filmmaker Judith Bronowski arranged an itinerant Mexican art craft demonstration workshop in the United States featuring Pedro Linares, Manuel Jiménez, and Maria Sabina, a textile artisan from Oaxaca. Although the Oaxaca Valley area already had a history of carving animals and other types of figures from wood, artisans from Oaxaca learned of the alebrijes paper mâché sculptures when Bronowski's workshop took place. Linares demonstrated his designs on family visits. These were adapted to the carving of a local wood called copal; this type of wood is said to be magical, made from united magic. In the 1990s, the artisans of Oaxaca began to use the word Alebrije to designate their figures carved in wood. The papier mâché to wood carving adaptation was pioneered by Arrazola native Manuel Jiménez. This version of the craft has since spread to several other towns, most notably San Martín Tilcajete and La Unión Tejalapan, and has become a significant source of income for the area, especially for Tilcajete. The success of the craft, however, has led to the depletion of the native copal trees. Attempts to remedy this with reforestation efforts and management of wild copal trees have had limited success. The three towns most closely associated with alebrije production in Oaxaca have produced a number of notable artisans such as Manuel Jiménez, Jacobo Angeles, Martin Sandiego, Julia Fuentes, and Miguel Sandiego.

Алғашқы қағаздан жасалған алебридждер

Алебридждер 20 ғасырда, 1936 жылы Мехико қаласында пайда болды. Алғашқы алебрихелер, сондай-ақ оның атауы Мексика қаласынан (Федералды округ) шыққан Педро Линарес деген қолөнершіге тиесілі. Ол пиньята, карнавал маскалары мен картонериядан "Иуда" фигураларын жасауға маманданған, картонерия – көне және кең таралған қағаз өнері, көбінесе папье-маше деп жаңылысады. Ол өз туындыларын Ла Мерседе сияқты базарларда сататын. 1936 жылы, ол 30 жасында, Линарес жоғары қызумен ауырып, галлюцинацияларға ұшырады. Оның қызуындағы түсінде ол тас-бұталары мен бұлттары бар орманда болды, олардың көптегені жабайы, табиғи емес түстес жаратылыстарға айналды, көбінесе қанаттары, мүйіздері, құйрықтары, қатал тістері және дөңгелек көздері бар. Ол "Алебрихе" деген сөзді қайталап жатқан көпшілік дауысын естіді. Сауыққаннан кейін, ол көріп өткен жаратылыстарды қағаз және картоннан қайта жасауға кірісті. Біраз уақыттан соң, Куернавака галереясының иесі оның жұмысын тауып алды. Бұл Диего Ривера мен Фрида Калоның назарына түсті, олар алебрихелерді тапсыруды бастады. Бұл басқа алебрихе суретшілерін шабыттандырды, ал Линарестің туындылары Мексикада да, шетелде де құрметке ие болды. Ривера оның сұраған ерекше фигураларын басқа ешкім жасай алмайтынын айтты; Ривера үшін жасаған Линарестің жұмыстары қазір Мексикадағы Анахуакалли мұражайында қойылған. Отбасының әртүрлі тармақтары бір көшедегі үйлердің қатарын алып жатыр. Әр отбасы өз үйлеріндегі жеке шеберханаларында жұмыс істейді, бірақ үлкен тапсырыстарды орындауда бір-біріне көмектеседі. Сұраныс көтеріліп-түседі; кейде жұмыс болмайды, ал кейде отбасылар күніне 18 сағат жұмыс істейді. Линарес отбасы өз туындыларын әлемдегі мексикалық өнерді көрсететін ең маңызды галереяларға экспорттауды жалғастыруда. Әртүрлі суретшілер мен қолөнершілер өз стильдерінде алебрихелер жасағандықтан, бұл қолөнер Мексиканың халықтық өнер репертуарының бір бөлігіне айналды. Линарес жасаған қызыл картоннан жасалған "Иуда" атты жын-шайтандар әлі күнге дейін Мексикада Қасиетті аптада тазарту рәсімдерінде өртеледі. Алебрихелер, әсіресе монстрлар, "жаман рухтарды қорқытып, үйді қорғайды" деген беделге ие болды.

Alebrijes originated in Mexico City in the 20th century, in 1936. The first alebrijes, as well as the name itself, are attributed to Pedro Linares, an artisan from México City (Distrito Federal), who specialized in making piñatas, carnival masks and "Judas" figures from cartonería, an ancient and widespread papercraft often confused with papier mâché. He sold his work in markets such as the one in La Merced. In 1936, when he was 30 years old, Linares fell ill with a high fever, which caused him to hallucinate. In his fever dreams, he was in a forest with rocks and clouds, many of which turned into wild, unnaturally colored creatures, frequently featuring wings, horns, tails, fierce teeth and bulging eyes. He heard a crowd of voices repeating the nonsense word "Alebrije". After he recovered, he began to re create the creatures he'd seen, using papier mâché and cardboard. Eventually, a Cuernavaca gallery owner discovered his work. This brought him to the attention of Diego Rivera and Frida Kahlo, who began commissioning more alebrijes. This inspired other alebrije artists, and Linares' work became prized both in Mexico and abroad. Rivera said that no one else could have fashioned the strange figures he requested; work done by Linares for Rivera is now displayed at the Anahuacalli Museum in Mexico City. Various branches of the family occupy a row of houses on the same street. Each family works in its own workshops in their own houses, but they will lend each other a hand with big orders. Demand rises and falls; sometimes there is no work, and sometimes families work 18 hours a day. The Linares family continues to export their work to the most important galleries showing Mexican art worldwide. Because a variety of artists and artisans have been creating alebrijes in their own styles, the craft has become part of Mexico's folk art repertoire. Red cardboard demons called judas, which Linares made, are still made to be burned in Mexico during Holy Week in purification rituals. Alebrijes, especially the monsters, have gained a reputation for "scaring away bad spirits" and protecting the home.

Кесу процесі

Ағаш әлі ылғалды кезінде кесілген бұйымның мөлшері мен нәзіктігіне қарай, кесу бірнеше сағаттан бір айға дейін созылуы мүмкін. Кесуден кейін, фигураның жалпы көлемі мен қалыңдығына байланысты он айға дейін кептіріледі. Копал сияқты жартылай тропикалық ағаштар жәндіктердің шабуына ұшырауы мүмкін, сондықтан кептірілетін бұйымдар көбінесе бензинге батырылады және кейде барлық жәндік жұмыртқалары жойылғандығын қамтамасыз ету үшін қуырылады. Кепкен кезде фигура жарылуға бейім. Жарықтар бояу алдында кішкентай копал ағашы және ара ұнтағынан жасалған шайыр қоспасымен толтырылады. Копал ағашын қамтамасыз ету ағаш кесушілер үшін маңызды мәселе. Ағаш құны тым жоғары болмаса да, қазіргі қажеттіліктер осы күш-жігердің нәтижесінде өндірілген өнімнен әлдеқайда асып түседі. Муниципалитет жыл сайын Alebrije фестивалін (Feria del Alebrije) өткізеді, онда alebrije сату және көрмелер, музыка, би және театр көрсетіледі. Сондай-ақ, жергілікті және аймақтық тағамдар ұсынылады. 100-ден астам сатушы қатысады, олар alebrijes, мата, жергілікті тағамдар, суреттер және жергілікті алкогольдік сусындарды сатады. Оны Тилькаджете шеберлер тобы (Grupo de Maestros Talladoes de Tilcajete) демеушілік етеді, оның құрамына Хедилберто Оливера, Эмилия Кальво, Роберта Анхелес, Ювентино Мельхор, Мартин Мельхор, Маргарито Мельхор Фуэнтес, Маргарито Мельхор Сантьяго, Хосе Оливера Перес, Хесус Мельхор Гарсия, Васкес, Мария Хименес, Сира Охеда, Якобо және Мария Анхелес, Хусто Хуана, Виктор Хуана, Рене Хуана, Абад Хуана, Флора және Ана Хуана, папье-машемен жұмыс істейтін Рохелио Алонсо және суретші Дорис Ареллано кіреді. Олар Чикаго, Калифорния, Нью-Йорк және Израильдегі дүкендерде сатылады. Эрнандес апалы-сіңлілері негізінен өз үйлерінен сатады және сурет салу стилімен танымал. Фуэнтес отбасы Эфрайннің мүсін жасау талантымен атаққа ие болды. Ол 13 жасында Санта-Феде (НМ) көрмеге қойылған, ал оның жұмысы кем дегенде бір кітапта жарияланған. Тилькаджет сияқты, Арразолада да белгілі шеберлер көп. Марсело Эрнандес Васкес және оның әпкелері он сегіз жылдан бері alebrijes жасап келеді. Куатлада алебрихе жасау бойынша семинарлар өткізілді, олардың мақсаты оларды сату болды. Куатладағы алебрихе шеберлерінің бірі - Маркос Зентено, ол өнерді өз қызына үйретті. Сондай-ақ, ол басқаларға қолөнер жасау бойынша семинарлар өткізеді. Бұл стильдегі alebrije алғаш рет 2014 жылы Колония Ромада оларға арналған шағын шеруде ұсынылды. Бұл нұсқалар Мексика қаласында әртүрлі суретшілер, әсіресе Fábrica de Artes y Oficios Oriente сияқты шеберханаларда жасалған. Мексика қаласындағы Музео де Артэ Популярда осы түрге арналған көрмелерге 6000-ға жуық адам келді және Мексика халықаралық жарық фестивалінде көрсетілді.

The carving of a piece, which is done while the wood is still wet, can last anywhere from hours to a month, depending on the size and fineness of the piece. After the carving, the figure is then left to dry for up to ten months, depending on its overall size and thickness. Semi tropical wood such as copal is susceptible to insect infestations, and for this reason drying pieces are often soaked in gasoline and sometimes baked to ensure that all insect eggs have been destroyed. As the figure dries, it is also susceptible to cracking. The cracks are filled with small pieces of copal wood and a sawdust resin mixture before painting. Securing supplies of copal wood is a major concern for woodcarvers. Despite the fact that the cost of the wood is not particularly high, despite the effort, Current needs for the wood far outweigh what these efforts have been able to produce. Annually, the municipality holds its Feria del Alebrije (Alebrije Festival), which features alebrije sales and exhibitions, music, dance and theatre. There are also offerings of local and regional cuisine. More than 100 vendors attend, selling alebrijes, textiles, local dishes, artwork and locally made alcoholic beverages. It is sponsored by the Master Craftsmen Group of Tilcajete (Grupo de Maestros Talladoes de Tilcajete), which includes Hedilberto Olivera, Emilia Calvo, Roberta Ángeles, Juventino Melchor, Martin Melchor, Margarito Melchor Fuentes, Margarito Melchor Santiago, José Olivera Pérez, Jesús Melchor García, Vásquez, María Jiménez, Cira Ojeda, Jacobo and María Ángeles, Justo Xuana, Victor Xuana, Rene Xuana, Abad Xuana, Flor and Ana Xuana, Rogelio Alonso, who works in papier mâché, and Doris Arellano, who is a painter. which are sold in stores in Chicago, California, New York and Israel. The Hernandez sisters sell primarily from their home and known for their painting style. The Fuentes family gained fame from Efrain's carving talents. He was featured in an exhibit in Santa Fe, NM when he was only 13 and his work has been featured in at least one book. Like Tilcajete, Arrazola has a number of well known artisans. Marcelo Hernandez Vasquez and his sisters have been making alebrijes for eighteen years, Workshops on the making of alebrijes with the purpose of selling them have been held in Cuautla, Morelos. One alebrije craftsman in Cuautla is Marcos Zenteno, who has taught the craft to his daughter. He also gives workshops on the making of the craft to others. This style of alebrije was first presented at a short parade dedicated to them in 2014 in Colonia Roma. These versions have been made in Mexico City by various artists, especially in workshops such as the Fábrica de Artes y Oficios Oriente. Exhibitions dedicated to the variation have attracted up to 6,000 people to the Museo de Arte Popular in Mexico City and have been displayed at Mexico International Festival of Lights.