Кіріспе
Биху биі – Үндістанның Ассам штатындағы жергілікті халық биі, ол Биху фестивалімен байланысты және ассам мәдениетінің маңызды бөлігі. Бишілер әдетте жас жігіттер мен қыздардан құралған топта билейді, ал би стилі шапшаң қадамдармен және жылдам қол қимылдарымен ерекшеленеді. Бишілердің дәстүрлі костюмдері қуаныш пен күш-қуатты білдіретін қызыл түс айналасында құрылған.
The Bihu dance is an indigenous folk dance from the Indian state of Assam related to the Bihu festival and an important part of Assamese culture. Performed in a group, the Bihu dancers are usually young men and women, and the dancing style is characterized by brisk steps and rapid hand movements. The traditional costume of dancers is centered around the red color theme, signifying joy and vigour.
Тарих
Би түрінің шығу тегі белгісіз, бірақ халық биі дәстүрі Ассамның әртүрлі этникалық топтарының мәдениетінде әрқашан өте маңызды болды, мысалы, Кайвартталар, Деорилер, Соновал Качарилер, Чутилер, Боролар, Мисингтер, Рабхалар, Морандар және Борахилер сияқты. Ғалымдардың пікірінше, Биху биінің бастауы ежелгі құнарлылық культтеріне байланысты, олар халықтың да, жердің де құнарлылығын арттырумен байланысты болған. Дәстүр бойынша, жергілікті шаруалар биді ашық ауада, егістіктерде, тоғайларда, орманды жерлерде немесе өзендердің жағалауында, әсіресе емен ағашының астында орындаған. Биху биінің ең ерте бейнесі Ассамның Тезпур және Дарранг аудандарында табылған 9 ғасырға жататын мүсіндерде кездеседі. Биху туралы 14 ғасырға жататын Чутия патшасы Лакшминарянның жазбаларында да айтылған.
Сипаттама
Би орындаушылар – жас жігіттер мен қыздар – өнер сахнасына ақырындап еніп келеді. Содан кейін жігіттер домбыра (әсіресе екі бетті домбыра), сырнай және флейта сияқты музыкалық аспаптарда ойнай бастайды, ал қыздар қолдарын жамбас тұсынан жоғары көтеріп, алақандарын сыртқа қарата, кері үшбұрыш пішіндес түзеді. Одан кейін қыздар музыкаға сәйкес, белінен сәл иіліп, денелерін алға-артқа бейімдеп, ақырындап қозғала бастайды. Біртіндеп иықтарын жайып, аяқтарын сәл кеңіте, Биху биіндегі негізгі позаны қабылдайды. Осы уақытта жігіттердің ойнайтын музыкасының қарқыны артады, соның салдарынан қыздар көкірек және жамбас аймарын кезектестіре алға қарай итеріп, билейді. Кейбір нұсқаларында жігіттер мен қыздар бір-біріне қарама-қарсы тізіліп, бір-бірінің мойнынан немесе белдерінен ұстап тұрады, ал бидің күрделірек кезеңдерінде жігіттер мен қыздар өнер сахнасының ортасында жұп болып, жыныстық актіні еліктейтін қозғалыстармен билейді.
Мәдениет және әлеуметтік
Биху биі өзінің атауын Ассамның ұлттық мерекесі – Бохаг Биху фестивалінен (оған Рангали Биху деп те айтылады) алады, ол Ассам халқының Жаңа жылын тойлайды. Мереке сәуірдің ортасында өтеді, ал Биху биі маусымдық рухты, құнарлылықты және құмарлықты тойлау мен бейнелеу үшін биленеді. Биху биін жас жігіттер мен қыздар тобы орындайды, ал бұрын ол негізінен танысу биі ретінде танымал болған. Биху биінің құнарлылықпен байланысы адамның құнарлылығын, бидің эротикалық сипаты арқылы, сондай-ақ табиғаттың құнарлылығын, яғни көктем мерекесін тойлауды және тіршілік сыйлайтын көктем жаңбырын қарсы алуды білдіреді. Дабылдар мен сырнайлар сияқты аспаптарды қолдану, нақты жауын шақыру мақсатымен, жаңбыр мен дауылдың дыбыстарын қайталауға арналған деп саналады.