Кіріспе

Жаңа Зеландияның Христиандық Демократтар партиясы – 1995 жылы құрылған, христиандық және әлеуметтік консервативті саяси партия. Ол 1996 жылғы жалпы сайлауға Христиандық Мұра партиясымен бірігіп, Христиандық Коалицияның құрамында қатысты. 1998 жылы партия атауын "Future New Zealand" деп өзгертіп, 1999 жылғы сайлауда бақ сынады. 2000 жылы "Бірлескен партиямен" коалиция құрып, "Бірлескен болашақ Жаңа Зеландия" болып, 2002 жылғы сайлауға қатысты. Келесі жылы бұл коалиция толыққанды бірігуге ұласты.

Құрылтай және христиандық коалиция

Христиан-демократтар партиясын Ұлттық партияның депутаты Грейм Ли құрды. Ли парламенттегі консервативті депутаттардың бірі ретінде танымал болды және Фран Уайльдтың гомосексуалистік заң реформасына қарсылық көрсетуде белсенділік танытты. Христиан мұрасы партиясы құрылғанда, Ли бастапқыда оған қосылудан бас тартты, себебі ол Ұлттық партияның ішінде жұмыс істеудің тиімдірек деп ойлады. Бірақ кейіннен, Кабинет отырысындағы өз лауазымын жоғалтқаннан кейін, Ли Ұлттық партиядан кетуге шешім қабылдады. Лиді Христиан мұрасы партиясына қосылуға шақыруға әрекеттер жасалғанмен, ол Христиан мұрасы партиясының көптеген саясатына келіспеді. Оның орнына ол "Біріккен прогрессивті партия" деп аталатын жаңа топ құрды. Біріккен прогрессивті партияны Христиан мұрасымен біріктіруге жасалған сәтсіз әрекеттен кейін, ол 1995 жылдың 17 мамырында "Христиан демократтары" деген жаңа атпен қайта құрылды. Христиан-демократтар мен Христиан мұрасы арасындағы келіссөздер жалғасты, көптеген адамдар христиан консервативті қозғалыстың табысқа жетуі үшін біртұтас күш болуы керек деп сенді. Дегенмен, екі партияның саясатында маңызды айырмашылықтар болды. Бір үлкен мәселе – Христиан мұрасының "конфессиялық" сипаты, яғни партияға тек христиандар ғана мүше бола алатын еді. Грейм Ли және Христиан демократтары керісінше, өз партияларын "ұстанымдарға негізделген" деп жариялап, негізгі христиандық моральдық көзқарасты бөлісетін кез келген адамның (нағыз христиан болсын болмасын) қатысуына мүмкіндік беруді жөн көрді. Екі партия тағы да бірқатар мәселелерде келіспеді, мұнда Христиан демократтары Христиан мұрасынан көбінесе жайлырақ көзқарас ұстанды. Ақырында, екі партия 1996 жылғы сайлауға біртұтас блок ретінде қатысуға келісті. Осының нәтижесінде 1996 жылдың 29 наурызында Христиандық коалиция жарияланды. Алайда, коалицияның барлық өмір сүрген кезеңі бойында екі партия арасында шиеленіс сақталды – Христиан демократтары Христиан мұрасын экстремизм мен икемсіздікке айыптады, ал Христиан мұрасы Христиан демократтарын христиандық моральдан бұрын саяси тәжірибеге басымдық беруде кінәлады. Коалиция 4,33% дауыс жинады, бұл парламентке өтуге қажетті 5%-тан сәл кем, және одан кейін көп ұзамай тарап кетті, екі тарап та бір-бірін коалицияның жетістігіне кедергі келтіргені үшін айыптады.

Болашақ Жаңа Зеландия және Біріккен Болашақ

Коалиция құлағаннан кейін көп ұзамай Грейм Ли христиан-демократтардың басшысы лауазымынан кетіп қалды, өйткені Коалиция сәтті болмаған жағдайда зейнетке шығуға бұрын шешім қабылдаған еді. Біраз уақыттан кейін Антони Уолтон партияның жаңа басшысы болып сайланды. Уолтон партияны христиандық мұраның конфессионализмінен одан да алысқа жылжытты, партияның ашық діни сипатынан бас тартып, кеңірек "құндылықтарға негізделген" платформаны қабылдады. 1998 жылдың қараша айында партия өзінің атын "Болашақ Жаңа Зеландия" деп өзгертті және 1999 жылғы сайлауда қатысып, дауыстардың 1,12% -ын алып, бірде-бір орынға ие болмады. 2000 жылдың қараша айында "Болашақ Жаңа Зеландия" Біріккен партиямен бірігіп, "Біріккен Болашақ Жаңа Зеландия" коалициясын құрды және 2002 жылғы сайлауға осы күйінде қатысты. Біріккен партиялар парламентте сегіз орын жеңіп алды. 2003 жылы коалиция толыққанды бірігуге ұласты. Христиан-демократтардың негізін қалаушыларының тек біреуі – Мюррей Смит "Біріккен Болашақ" депутаты болды, сондықтан қазіргі партияда қанша христиан-демократтар қалды деген пікірталас туды. Пікірталастың бір жағы "Біріккен Болашақ" партиясының депутаттары Ларри Балдок, Берни Огилви және Пол Адамс евангелистік ұйымдармен, мысалы, "Жастар миссиясымен", Оклендтегі Мастерс институты және "Қалалық әсер" шіркеуімен байланыста болды деп мәлімдейді. Олар христиан-демократтар болмаса да, парламентке кірмес бұрын консервативті христиандық саяси белсенділер және қоғамдық қайраткерлер болған. "Біріккен Болашақ" партиясы қайта-қайта парламентте әлеуметтік либералды заңдарға қарсы дауыс берді немесе әлеуметтік консервативті жеке мүшелер ұсынған заң жобаларын қолдады. Олардың ішінде олар қарсылық білдірген 2003 жылғы жыныстық қызметті реформалау туралы заң, 2004 жылғы балаларға күтім туралы заң, 2004 жылғы азаматтық одақ туралы заң, 2005 жылғы қатынастар (заңдық сілтемелер) туралы заң және 2004 жылғы қадір-қасиетпен өмір сүру туралы заң бар. Мюррей Смит аборт жасатудан бұрын ата-ананың хабардар етуін талап ететін, бірақ қабылданбаған жеке мүшелер ұсынған заң жобасын демеушілік етті. Консервативті католик болғанымен, Гордон Коупленд жезөкшелік заңын реформалау туралы заңға қарсы пікірлерінің негізі ретінде Қоғамдық стандарттарды жақсарту және Жаңа Зеландияда өмір сүру құқығын қорғау сияқты ұйымдардың жұмысын жиі келтірді және 7 желтоқсан 2005 жылы Жаңа Зеландияның 48-ші Парламентіне бір жынысты некеге тыйым салуға бағытталған әрекетті ұсынды. 2006 жылдың ақпан айында Коупленд 48-ші Парламентке абортқа қарсы жеке мүшелер ұсынған сайлауға қарсы "Контрацепция, стерилизация және аборт (хабардар етуге келісім)" заң жобасын ұсынды. Бұл заң жобасы әйелдердің туылмаған баласын түсік жасатуға келісім беруін қамтамасыз етеді.

Сайлау нәтижесі

Сайлау Партия Дауыс саны Партия дауысының % Жеңілген орын саны Үкімет/оппозиция? 1996 Христиандық коалиция 89,716 4,33 Парламентте жоқ 1999 Болашақ NZ 23,033 1,12 Парламентте жоқ 2002 Біріккен Болашақ 135,918 6,69 Еңбекшілер басқаратын үкіметті қолдау 2005 Біріккен Болашақ 60,860 2,67% Еңбекшілер басқаратын үкіметті қолдау 2008 Біріккен Болашақ 20,497 0,87% Ұлттық үкіметті қолдау 2011 Біріккен Болашақ 13,443 0,60% Ұлттық үкіметті қолдау 2014 Біріккен Болашақ 4,533 0,22% Ұлттық үкіметті қолдау 2017 Біріккен Болашақ 1,782 0,07% Парламентте жоқ