Кіріспе

Американдық хореограф, заманауи биші және педагог Хелен Тамирис (туған Хелен Беккер; 23 сәуір 1902 – 4 тамыз 1966) – американдық хореограф, заманауи биші және педагог.

Ерте өмір

Тамирис 1902 жылғы 23 сәуірде Нью-Йорк қаласында Айсор мен Роза (Симонов) Бекердің отбасында Хелен Бекер ретінде дүниеге келді. Оның ата-анасы мен ағалары Морис және Чарльз Бекер он жыл бұрын Ресейдің Нижний Новгород қаласынан еврейлерге қарсы қысымдардан қашып көшіп келген. Отбасы сол кезде көптеген орыс еврей иммигранттары тұрған Лоуэр-Ист-Сайдқа қоныстанды. Хеленнен басқа, Сэмюэл мен Питер есімді тағы екі бала Нью-Йорк қаласында дүниеге келді. Бекердің бауырлары да өнерге бейім болған. Оның үлкен ағасы Морис белгілі суретші және иллюстратор болды, ал ағалары Сэмюэл мен Питер сәйкесінше мүсін жасау және өнер жинаумен айналысты. Роза Хелен үш жасқа келгенде қайтыс болды, отбасын Исордың қамқорлығында қалдырды. Оның алғашқы біліміндегі шығармашылық еркіндік пен интерпретациялық би оның хореограф ретіндегі көп жылдық жұмысына әсер етті. Бекер Нью-Йорк қаласының мемлекеттік мектептерінде оқыды, 1918 жылы Шығыс округтік орта мектепті бітірді, ал кейін 1918 жылдан 1920 жылға дейін Рэнд мектебінде экономика және еңбек статистикасын оқыды. Оның еңбек статистикасына ден қоюы, оның кейінгі кәсіподақтарды ұйымдастыру жұмысына, оның мұрасының маңызды бөлігіне дейін соқты. 1927 жылдың қазан айында Тамирис композитор Луи Хорстпен бірге жеке заманауи биші ретінде алғаш рет өнер көрсетті. 1928 жылдың қаңтарындағы екінші жеке өнер көрсетілімінде Тамиристің шығармаларын заманауи, шынайы және ерекше американдық сақтап қалу ниеттерін баяндайтын манифест жарияланды. Бұл манифест, мүмкін, Тамиристің замандастары Марта Грэм мен Ангна Энтерстің жұмысына жауап ретінде жазылған шығар; олар Тамиристің дебютінен бірнеше апта өткен соң сол жерде өнер көрсеткен, және Тамирис олардың кейбір принциптерімен келіспеген. Екінші қойылымда рухани әндерге қойылған екі қысқа пьеса ойналды, бұл оның мансабын анықтайтын серияның біріншісі болды. Тамирис 1928 жылы Еуропаға сапар шегіп, Берлин, Зальцбург және Париж қалаларында өнер көрсетіп, өзінің ерекше стильін қалыптастырды.

Ұлы депрессия және Федералды би жобасы

1930 жылдардың басында Тамирис Марта Грэм, Дорис Хамфри, Чарльз Вайдман және кейін Агнес де Милльмен бірлесіп, "Би репертуар театрын" құрды. Компания қаржылық тұрғыдан сәтті болды, бірақ 1932 жылы таратылды. Оның көптеген мүшелері Беннингтон колледжінің би мектебін құрды, бірақ Тамирис осы топтан тәуелсіз қалды. 2000 жылғы талдау Тамиристің Беннингтон колледжі бағдарламасынан шығарылуының себебі антисемитизм немесе Тамиристің солшыл саясатқа қатысуына наразылық болған деседі. Ұлы депрессия және оны жеңілдетуге бағытталған бағдарламалар, оның ішінде Жұмыс прогресі басқармасы, Тамиристің жұмысына зор әсер етті. Тамиристің ынтасы WPA аясында Федералды би жобасын кеңейтуге ықпал етті, ал кейін ол Федералды театр жобасының директоры болды. ФДП-мен жұмыс істеген кезінде Тамирис жұмыссыз бишілер мәселесіне толыққанды шешім емес екенін мойындады. Тамирис бишілерді жұмысшылар ретінде қарастыруды қалаған, оның себебі олардың жұмысының физикалық қиындығы жоғары болды, және бишілердің жұмыс орнындағы қиындықтары сол кездегі еңбек қозғалысына қатысты деп сенді. Тамиристің көптеген танымал туындылары нәсілшілдік және соғыс сияқты әлеуметтік мәселелерге арналған. Ол 1928-1942 жылдар аралығында жазылған "Негр рухани әндері" атты билер жинағымен ең көп танылды. Бұл сюитадан сегіз туынды 1939 жылдың сәуір айында Бруклиндегі Музыка академиясында Хания Холммен бірге қойылды. "Қанша уақыт, бауырлар?" (1937) атты сол дәуірдегі бір туынды наразылық әндерімен биленіп, Dance Magazine журналының топтық хореография бойынша алғашқы сыйлығын жеңіп алды.

Музыкалық театр мансабы

Қазіргі заманғы биші және хореограф Дэниел Нагрин 1936 жылы Тамиристің туындыларын көріп, 1941 жылы оның труппасына қосылды. Олар 1946 жылдың қыркүйегінде үйленді және кәсіби ынтымақтастығын жалғастырды. Тамирис 1940-1950 жылдары музыкалық театр үшін хореография қойды, актерлік құрамында нәсілдік интеграцияны қатаң талап етті. Бұл, оның бұрынғы кәсіби одақтарды ұйымдастыруы мен қоғамдық белсенділігімен бірге, ФБР тергеуін және коммунизмге қатысты айыптауларды тудырды. Тамирис 1950 жылы «Қызыл арналар» тізіміне енгізілді, ал 1955 жылы ФБР жүргізген ішкі тексеру оның Коммунистік партиямен байланысын жоққа шығарғанымен, қара тізімге енгізілуі оның мұрасына зор әсер етті. Тамиристің туындыларының масштабына қарамастан, оның мұрасы құрбыларынан кем танымал. «Washington Post» газетінің би сыншысы Алан М. Кригсман оны «америкалық бидің ұлы, мойындалмаған пионері» деп сипаттады. Тамиристің ұзақ жылдар бойы серігі болған Дэниел Нагрин Тамиристің аз танымал мұрасын оның күшті әлеуметтік, саяси және көркемдік құмарлығымен түсіндірді, ол оның әріптестерін қорқытқан деп санайды; сондай-ақ Тамиристің ерте туындыларында джазды қолдануының да себебі болуы мүмкін, оның заңдылығы сол кезде күмәнді болған. «New York Times» газетінің сыншысы Джек Андерсон Тамиристің мұрасы оның әріптестері арасындағы жеке бәсекелестіктермен бүлінгенін айтты. Тамирис өмірбаян жазуды бастады, бірақ өлімінен бұрын оны аяқтамады. Нагрин түсіндірмелерімен жаңартылған нұсқасы 1989 жылы Би тарихы ғалымдарының қоғамынан жарияланды. Жаңартылған нұсқа Тамиристің балалық шағы мен мансабының бастапқы кезеңдерін қамтиды және 1928 жылы Еуропаға жасаған сапарына дейін аяқталады.