Кіріспе

Американдық биші және хореограф (1906–1953)

Лестер Ираделл Хортон (23 қаңтар 1906 – 2 қараша 1953) – американдық биші, хореограф және педагог.

Алғашқы жылдар және білім

Лестер Ираделл Хортон 1906 жылғы 23 қаңтарда Индианаполис қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы Ираделл мен Полианна Хортон болды. Биге деген қызығушылығы, бастысы, «Уайлд Вест» шоуында тайпалық билерді көргеннен кейін американдық үнді мәдениетіне деген құштарлығынан пайда болды. Ол ирокездер, Қызыл өзен үндістері, сондай-ақ Пенобскот және Оджибва тайпаларын зерттеді. Ол Индианаполистегі жергілікті мұғалім Тео Хьюзден екі жыл бойы балет сабақтарын алды. Сол кезде ол Херрон өнер институтында оқыды және Индианаполис кішкентай театрында жұмыс істеді. «Денишан» труппасының қойылымын тамашалау оған үлкен әсер етті.

Мансап

Хортон 1929 жылы Калифорнияға Лонгфеллоудың өлеңіне негізделген Клара Бейтстің би-спектаклі "Хиаватаның әнін" Эйгл-Рок қаласындағы табиғи амфитеатр "Аргус Боулда" қоюға келді. Ол заманауи бидің орталығы саналған Нью-Йорк емес, Калифорнияда жұмыс істеуді жөн көрді. 1931 жылы Хортон өзінің алғашқы жеке концерттік хореографиясын – "Кутенаи соғыс биін" жасады. Сол жылы ол Лос-Анджелес Олимпиадасында осы биді және жаңа хореографиялық қойылым "Вуду рәсімін" орындауға шақырылды. Оның жетістігі екі аптаға Джуди Гарланд пен Гарланд әпкелерімен бірге Paramount театрында өнер көрсетуге мүмкіндік берді. 1932 жылы Лестер Хортон өзінің "Лестер Хортон бишілері" деп аталатын жеке би тобын құрды. Бұл топ қысқа уақыттан кейін "Лестер Хортон Калифорния балеттері" (1934) болып, содан соң "Хортон би тобы" (1934) аталып, өзгерді. Фильмдерде "Лестер Хортон бишілері" деп танылған "Хортон би тобы" 1944 жылдың басына дейін өмір сүрді. Кейін Хортон Шығыс жағалауында биші Соня Шоу үшін топ құруға тырысты, бірақ Шоудың күйеуі қаржыны тоқтатқандықтан, компания бірде-бір қойылым өткізбей тарап кетті. 1946 жылы, қысқа үзілістен кейін, Хортон ұзақ жылдар бойы жетекші бишісі болған Белла Левицкимен бірге "Лос-Анджелес би театрын" құрды. Ол репетициялар, қойылымдар мен сабақтар үшін Батыс Голливудта орын сатып алды. Бұл мектеп, театр және Лос-Анджелестегі заманауи биге арналған алғашқы арнайы алаң болды. Левицкимен серіктестік 1950 жылы оның кеткенімен аяқталды, бірақ Хортонның соңғы тобы 1960 жылға дейін Франк Энгтің басшылығымен жұмыс істеді. Мектеп пен түрлі би топтарын қаржыландыру үшін Хортон 1942 жылы "Хаванадағы айшырақ" қойылымынан бастап Голливудтағы бірнеше мюзиклдерге хореография қойды. Көптеген фильмдер, мысалы, Мария Монтездің "Ақ жабайысы" (1943) Universal өндірісі болды, олар MGM немесе Fox-тың бюджеттік мүмкіндіктерімен бәсекелесе алмады, бірақ олардың көпшілігі Technicolor-да түсірілді; ең танымал – Артур Любиннің "Операның шайыры" (1943) еді. Хортонның бишілері сондай-ақ Нью-Йорктегі "Фоли Бержере" және Лос-Анджелестегі "Эрл Кэрролл театры мен мейрамханасы" сияқты клубтарда жиі жұмыс істеді. Хортонның ең танымал туындылары, оны "хореодрамалар" деп атады – "Саломе" (Хортонды шамамен екі он жыл бойы мазалады) және "Сүйікті". Би театры Хортонның өмірінің соңғы жылында Нью-Йоркте бір рет ғана өнер көрсетті. Труппа Нью-Йорк қаласындағы Шығыс 92-ші көшедегі Еврей ерлер мен әйелдер қауымдастығының беделді театрында өнер көрсетуге жоспарланған еді. Келгеннен кейін труппа бұл орынның жарнамалық қолдау көрсетпегенін анықтады, сондықтан қойылым көбіне беймәлім және жақсы толылмады. Сенбі күнгі кешкі қойылымға 300-ге жуық адам келді, ал жексенбі күнгі түскі қойылымға 200-ге жуық билет сатылды. Бұл компанияға барлығы 100 доллар табыс әкелді. Барлық сын-пикирлердің бірінен басқасы жақсы болды. Бір журнал "тамаша бишілер" деп мақтап, бірақ "бір техникалық және тиімді трюк екіншісінен кейін келеді, бірақ хореографиялық сабақтастық көбінесе байқалмайды" деп шағымданады. Нью-Йорктен үйге қайтуға жеткілікті ақша болмады және Хортон сол жазда "Джейкобс Пиллоуға" баруға компанияның қаржылық мүмкіндігіне күмән келтірді. Хортонның агенті труппаны үйге қайтару үшін Хортонға ақша жіберді. Сол кезде Хортон көп ішіп, денесі мен жаны ауырған еді. Лос-Анджелеске оралғаннан кейін ол Мулхолланд драйвындағы үйге көшті, онда оған ата-анасы мен достары күтім жасады. "Джейкобс Пиллоу" фестивалінде өнер көрсетуді қалаған топ Беркширге көлікпен сапарлады. Қойылым сәтті өтті, бірақ Хортон труппаны фестивальге ертіп бара алмады. Фестивальдегі жетістігіне байланысты труппадан Джонни Десмондтың алдында күзде өнер көрсетуді сұрады; олар соншалықты танымал болды, сондықтан оларды тағы екі апталық келісімге шақырды. Сонымен қатар "Америкалық би театры мен мектебіне" де шақырылды.