Кіріспе

Шыбын-шіркейдің жойылған түрлері – Рокки тауларының шегірткесі (Melanoplus spretus) – АҚШ-тың батыс жартысында және Канаданың кейбір батыс аймақтарында кең таралған, 19 ғасырдың соңына дейін көптеп кездесетін жойылған шегіртке түрі. Көрулерде олардың үйірлерінің саны басқа шегіртке түрлерінен әлдеқайда көп болған, ал 1875 жылғы бір атақты жағдайда олардың таралу аймағы 198 000 шаршы миль (512 818 км²) шамасында болған (Калифорнияның ауданынан үлкен), салмағы 27,5 миллион тоннаға жетеді және шамамен 12,5 триллион жәндіктен тұрған. Гиннес рекордтар кітабында көрсетілгендей, бұл жануарлардың ең үлкен шоғырлануы деп есептеледі. Бұл кең таралған жаратылыс жойылуы мүмкін емес деп күтілгендіктен, өте аз үлгілер жиналды (бірақ бірнеше сақталған қалдықтар Вайоминг штатындағы Найф Пойнт мұздығында және Монтана штатындағы Шегіртке мұздығында табылды). Уолш түрдің толық сипаттамасын бермейді, тек ұрғашы шегірткенің қанат ұзындығын, сондай-ақ биологиясының, экологиясының және оны бақылау шараларының кейбір аспектілерін сипаттайды. Кейбір энтомологтар екі атаудың (биноминалды) Caloptenus spretus авторлығын С. Томасқа жатқызады, бірақ Бәсімдік қағидасы бойынша бұл дұрыс емес. Melanoplus туысына қатысты зерттеу 1878 жылы С.Х. Скаддердің жарияланымдарында басталды, ол Caloptenus және Melanoplus туыстары арасындағы айырмашылықты атап өтті, сондай-ақ Caloptenus дұрыс жазылуы Calliptenus екенін көрсетті. Бұл түрдің Рокки тауларынан далаға тек белгілі бір жылдары, әсіресе құрғақ маусымдарда, батыс жел ағындарымен бірге көптеп түскені хабарланады. Жұқпалы ауру әдетте екі жыл қатарынан жалғасады. Жұқпалы ауру жылдары далаға көптеген жұмыртқалар салынып, олардан шыққан шегірткелер көбінесе жақсы өркендемейді, бұл түрдің далалық ортаға бейімделуге қабілетсіздігімен байланысты. 2004 жылы музейлерден алынған үлгілер мен мұздық шөгінділерде сақталған фрагменттерден алынған митохондриялық ДНК-ны пайдаланған молекулалық филогенетикалық зерттеу Melanoplus туысына жататындығын және түр ретінде ерекшелігін растады (яғни, қазіргі түрдің көшіп-қону формасы емес). Сондай-ақ, бұрын болжағандай M. sanguinipes емес, Melanoplus bruneri ең жақын туыс екені анықталды. Рокки тауларының мұзында көмілген көптеген шегірткелер, соның ішінде Рокки тауларының шегірткелері, олардың құрметіне Шегіртке мұздығы деп аталды.

Құрып кету

Рокки-Маунтин саранчасы 1743 жылдан 1756 жылға дейін Мэн штатындағы шаруашылықтарға, ал 1797–1798 жылдары Вермонт штатындағы шаруашылықтарға зиян келтірді. Осы түрдің тұрақты көбейетін жері Роки тауларындағы өзендер мен ағыстарға жақын құмды топырақтардағы 3-тен 3000 шаршы мильге дейінгі аумақпен шектеліп, отарлаушылар пайдаланған егістік және мал жайылымдарымен үндестік тапқан.

Мәдениетте

Минесота штатының Холодный-Спринг қаласындағы Успенская часовнясы 1877 жылы неміс-американдық католик фермерлері тарапынан христиан діни саяхаттық ғибадатхана (Wahlfahrtsort) (Gnadenkapelle) ретінде салынды. Бұл, 1850 және 1870 жылдары болған саранчалардың апаттары сияқты, болашақтағы саранча шабуылдарын болдырмау мақсатымен жасалған. 6 қыркүйекте Фюссендік Магнус, Оңтүстік Германияда фермерлерді күн күркіреуі мен жәндіктерден қорғайтын қасиетті тұлға ретінде танымал болғандықтан, жергілікті халық бұл күнді "Шаран күні" деп тойлаған. Жақын маңдағы Сент-Аугуста, Миннесотадағы 1877 жылы салынған Сент-Бонифацийге арналған қажылық шіркеуі де сол дәуірге жатады және дәл сол себеппен салынған. Англиялық бенедиктиндік миссионер, епископ және шейіт болған, германиялық халықтарды христиандыққа айналдыруға үлкен үлес қосқан, сондай-ақ "Немістерге уағызшы", неміс тілді елдер мен неміс диаспорасының қасиетті қамқоршысы саналатын Сент-Бонифацийдің мерекесі, 5 маусым күні де осындай қажылық сапарлармен тойланады. 1870 жылдары Роки-Маунтин саранчасының келтірген қырауылды суреттеуді Лора Ингаллс Уайлдердің 1937 жылғы "Плюм-Крик жағалауында" романында кездестіруге болады. Оның бұл сипаттамасы 1874 және 1875 жылдары батыс Миннесотадағы нақты оқиғаларға негізделген, осы жылдары саранчалар оның отбасының бидай егінін жойды.