Кіріспе

Фонтенблодағы суретшілер қозғалысы 1530-жылдар 1610

Фонтенбло мектебі (шамамен 1530 – шамамен 1610) – Францияның соңғы Ренессанс кезеңіндегі, Фонтенбло корольдік сарайы төңірегінде дамыған екі маңызды кезеңді білдіреді. Бұл кезеңдер Солтүстік манернизмнің қалыптасуына үлкен үлес қосты және Францияда итальян манернистік өнерінің алғашқы ірі жетістіктерінің бірі болды. "Фонтенблоның бірінші мектебі" ғасыр соңындағы Екінші мектептен әлдеқайда маңыздырақ болды. Ол 1531 жылдан 1547 жылға дейін шатода орналасқан, содан кейін кейбір суретшілер Парижге немесе басқа жерлерге көшіп кетті.

Фонтенблоның бірінші мектебі (1531 жылдан бастап)

1531 жылы флоренциялық суретші Россо Фиорентино 1527 жылы Римді тонау кезінде мүлкінің көп бөлігін жоғалтқаннан кейін Франсуа I оны Францияға шақырды, онда ол Фонтенбло сарайы үшін ауқымды сәндік жобаны бастады. 1532 жылы оған тағы бір итальян суретшісі, Франческо Приматиччо (Болоньядан) қосылды. Россо 1540 жылы Францияда өз-өзіне қол жұмсады. Приматиччоның кеңесімен 1552 жылы Франсуадың ұлы Генри II Моденадан Николо делл’Абаттені Францияға шақырды. Бұл суретшілер Фонтенблодағы жұмыстарымен танымал болғанымен, сол кездегі басқа да ақсүйек отбасылары үшін де өнер туындыларын жасауға шақырылды және олар өте құрметті және жақсы төленді. Бұл «Фонтенблоның бірінші мектебінің» туындылары шымшық (өрнектер мен сурет рамалары) пен фрескаларды кеңінен пайдаланумен, сондай-ақ күрделі (көбінесе құпия) аллегориялар мен мифологиялық иконография жүйесімен ерекшеленеді. Ренессанс дәуірінің сәндік мотивтері, мысалы гротесктер, ленталар және путтилер жиі кездеседі, сондай-ақ белгілі бір дәрежеде эротизм де бар. Фигуралар әдемі және Микеланджело, Рафаэль және әсіресе Пармиджаниноның итальяндық маньеризм техникасының ықпалын көрсетеді. Приматиччо патша үшін ежелгі римдік мүсіндердің көшірмелерін жасауға да бағытталды, осылайша классикалық мүсін өнерінің ықпалы тарады. Россо, Приматиччо және делл’Абатедің көптеген туындылары сақталмаған; шатоның бөліктері әртүрлі уақытта қайта жаңартылды. Топтың суреттері баспа түрінде, көбінесе гравюра түрінде көбейтілді, олар бастапқыда Фонтенблода, кейін Парижде жасалды. Олар бұл стильді Францияда және одан тыс жерлерде таратып, сондай-ақ сақталмаған бірнеше суреттерді тіркеді. Фонтенбло мектебінің маньеризм стилі француз суретшілеріне (италиялықтармен бірге жұмыс істеген) әсер етті, мысалы, суретші Жан Кузен Үлкен, мүсіншілер Жан Гужон және Жермен Пилон, сондай-ақ шамалы дәрежеде суретші және портретші Франсуа Клуэ, Жан Клуэдің ұлы.

Баспа шеберханасы

Бұл туралы нақты дәлел болмаса да, көптеген ғалымдар Фонтенбло сарайының өзінде гравюра шеберханасы болған деген пікірде. Онда сарайдағы суретшілердің эскиздері көбейтіліп, олар жасаған басқа да композициялар дамытылған. Ең өнімді гравюрашылар Леон Давент, Антонио Фантуцци және Жан Миньон болды, олардан кейін өзінің монограммасынан "Мастер I♀V" деп танылған "сырлы" суретші келді (♀ - баспа табақтары жасалған мысқа арналған алхимиялық символ), ал шеберхана шамамен 1542 және 1548 жылдар аралығында жұмыс істеген сияқты. Франсуа I 1547 жылдың наурызында қайтыс болды, содан кейін сарайға қаржы тоқтатылып, мектеп таратылды. Бұл Францияда жасалған алғашқы гравюралар еді, және олар Германияда пайда болған техниканың алғашқы итальяндық қолданыстарынан көп артта қалмады. Фонтенбло гравюраларының ең ерте нұсқалары қоңыр бояумен басылған, олардың мақсаты көбінесе көшірме жасау болған. Шеберхананың мақсаты сарайда дамыған жаңа стильді Францияда және Италиядағы суретшілердің әріптестеріне кеңінен тарату болды. Бұл бастама патшадан немесе басқа демеушілерден, немесе суретшілердің өздерінен шыққан-шықпағаны белгісіз. Дэвид Ландау Приматиччоның осы істің қозғаушы күші болғанына сенеді; ол 1540 жылы Россо Фиорентиноның өзін-өзі өлтіргенінен кейін Фонтенблодағы жұмыстардың директоры болды. Кәсіпорын нарықты табу тұрғысынан "сәл ертерек" болған сияқты. Гравюраланған баспалар көбінесе шеберхананың тәжірибесіздігінің және кейде гравюралау техникасындағы шеберліксіздігінің белгілерін көрсетті. Сью Уэлш Ридтің айтуынша: "Бұл табақтардан аз ғана нұсқа сақталған, және көптегенінің басылғаны күмәнді. Олар көбінесе сызылып, жақсы жылтыратылмаған, тазаланбаған. Кейбіреулері мыс сияқты жұмсақ металлдан, мысалы, қалайыдан жасалған болуы мүмкін". Баспа нарығының кеңеюі Николас Беатризеттің "мұқият өңделген текстураларын" қалай бастады, ал кейінірек Рене Бойвин және Пьер Милан сияқты "білікті, бірақ соңында шабыттанбаған" гравёрлерді ұната бастады.

Фонтенблоның екінші мектебі (1594 жылдан бастап)

1584 жылдан 1594 жылға дейін Дін соғыстары кезінде Фонтенбло шатосы тасталып қалды. Генри IV таққа отырғаннан кейін, Фонтенбло ғимараттарын жаңарту үшін суретшілер тобын шақырды: фламанд Амброаз Дюбуа (Антверпеннен), париждік Туссен Дубрейль және Мартин Фреминет. Оларды кейде «Фонтенблоның екінші мектебі» деп атайды. Олардың кеш манеризм үлгісіндегі туындыларының көпшілігі жоғалып кеткен, бірақ олар созылған, толқынды формаларды және тығыз композицияларды пайдалануды жалғастырды. Олардың көптеген сюжеттері итальяндық Торквато Тассоның және ежелгі грек жазушысы Хелиодор Эмесаның мифологиялық көріністері мен көркем шығармаларынан алынған сахналарды қамтиды. Олардың стилі 17 ғасырдың басында суретшілерге әсерін тигізе берді, бірақ басқа өнер ағымдары (Питер Пауль Рубенс, Караваджо, голланд және фламанд натуралистік мектептері) оларды озып кетті.