Веймар Республикасының «Халықтық консервативтік партиясы» тарихы
Conservative People's Party (Germany)
Веймар Республикасының соңғы жылдарындағы неміс консервативтік «Халықтық консервативтік партиясы» (KVP) тарихы. Тоқтатылу себептері, үкіметтегі рөлі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Консервативті халық партиясы (немісше: Konservative Volkspartei, KVP) – Веймар Республикасының соңғы жылдарындағы қысқа ғұмырлы консервативті және христиандық-демократиялық саяси партия, орталық оңшыл бағыттағы. Альфред Гугенберг басшылығымен Германия ұлттық халық партиясының (ДНВП) оңға қарай ұлғайып бара жатқан бетбұрысының нәтижесінде 1930 жылдың шілдесінде ДНВП-дан бөлініп шықты. Саны жағынан маңызды емес, шағын партия болып қала берді, бірақ Генрих Брюнинг үкіметтерінде (1930–1932 жж.) өкілдік етті. KVP 1933 жылдың 31 наурызында қаржысы таусылғаннан кейін таратылды.
The Conservative People's Party (German: Konservative Volkspartei, KVP) was a short lived conservative and Christian democratic political party of the moderate right in the last years of the Weimar Republic. It broke away from the German National People's Party (DNVP) in July 1930 as a result of the DNVP's increasing shift to the right under the leadership of Alfred Hugenberg. It remained a numerically insignificant minor party but was represented in the governments of Heinrich Brüning (1930–1932). The KVP folded on 31 March 1933 after it ran out of funds.
Атауы
"Volkskonservativ" (халықтық консервативті) терминін алғаш рет 1926 жылы журналист Герман Уллман қолданған. Ол католик және протестант діндерін ұстанатын, негізгі көзқарасы христиандық, әлеуметтік және ұлтшылдыққа қарсы консерваторларды айтқан. Одан кейінгі екі жылда "Volkskonservativ" термині DNVP партиясының 1928 жылы оңға қарай бұрылуына қарсылық білдірген және католиктік орталық партиясымен бұрынғы ынтымақтастығын сақтап қаламын деген DNVP мүшелерінің жиынтық атауына айналды. Бұл термин 1927 жылы DNVP саясаткері Уолтер Ламбахтың "Монархизм" атты мақаласында да кездеседі, онда DNVP бір жақты ғана монархистік емес, "өзін-өзі қолдау көрсететін халықтық консервативті партия" болуы керек екені айтылған. DNVP-ның ескі мүшелері, мысалы Куно Граф фон Вестарп, және консервативті монархистік "Кройцзейтунг" газеті үшін бұл атау даулы болды. "Кройцзейтунг" басылымы бастапқы атау "Volkskonservative Vereinigung" (Халық консервативті қауымдастығы) "консервативті" терминін әлсіретеді деп мәлімдеді, бірақ Герман Уллман жаңа атауды қорғады, себебі ол "консервативті" сөзі енді ешқашан "реакциялық" деп түсінілмеуі керек деп ойлады.
The term Volkskonservativ (popular conservative) was probably first used by journalist Hermann Ullmann in 1926. He had in mind conservatives of both the Catholic and Protestant faiths whose fundamental attitude was Christian, social and anti nationalist. In the two years that followed, Volkskonservativ became a collective term for those in the DNVP who opposed the party's 1928 shift to the right and wanted to continue the earlier cooperation with the Catholic Centre Party. The term is also found in a 1927 essay by DNVP politician Walther Lambach, "Monarchism", which stated that the DNVP should not be one sidedly monarchist but a "popular conservative party of self help". Among older DNVP members such as Kuno Graf von Westarp and in the conservative monarchist newspaper Kreuzzeitung, the name was controversial. The Kreuzzeitung said that the original name Volkskonservative Vereinigung (People's Conservative Association) weakened the clear term "conservative", although Hermann Ullmann defended the new name because he thought that "conservative" should never again be understood as "reactionary".
Құрылу
Жаңа партия 1928 жылы Альфред Гугенбергтің саясатына, ол Куно фон Вестарпты ДНВП партия төрағасы қызметінен шеттетуге себеп болған, ДНВП-ның бір бөлігіндегі сыннан туындады. Гугенбергтің 1929 жылғы референдумды белсенді қолдауы, бұл референдум Бірінші дүниежүзілік соғыстың жеңімпаздарына Германияның өтемақы төлеу кестесін бекіткен Янг жоспарына қарсы бағытталған еді, сондай-ақ референдум кезінде ДНВП-ның нацистік партиямен (НСДАП) ынтымақтастығы партия мүшелерінің айқын наразылығын тудырды. Референдум нәтижесінде қабылданған «Германия халқының құлдыққа түсуіне қарсы заң» рейхстагта дауысқа салынғанда, 73 ДНВП депутатының шамамен жиырмасы Гугенбергтің ұстанымын қолдаудан бас тартты. Ол партиядан шығару шараларын қолданды. Готфрид Тревиранус және басқа депутаттар партиядан кетіп, ал фон Вестарп парламенттік фракция төрағалығынан қанағаттанды. Диссиденттердің бір бөлігі Христиандық әлеуметтік халық қызметіне, ал қалғандары Христиандық ұлттық шаруалар мен фермерлер партиясына қосылды. Тревиранус және Вальтер Ламбахтың айналасындағы топ 1930 жылғы 28 қаңтарда Пруссияның Лордтар палатасында өткен жиналыста Халықтық консервативтік қауымдастығын құрды. Бастапқыда қауымдастық партия емес, тек ДНВП-ны бұрынғы бағытына қайтару үшін пікірлес адамдарды біріктіру құралы ретінде қарастырылды. Уақытша Халықтық консервативтік қауымдастық белгілі бір аймақтық саяси клубқа айналды. Лордтар палатасында Тревиранус ДНВП-ның консервативтік және ұлттық-социалистік бағыттардың қайсысын таңдауы керектігін, ал Халықтық консервативтік қауымдастық ірі оңшыл орталық партияға бірігуге дайын екенін мәлімдеді. Осы себепті қауымдастықтың партиялық бағдарламасы болған жоқ. Бірнеше айдан кейін Орталық партиясының канцлері Генрих Брюнингтің үкіметіне қатысты ұстанымына байланысты ДНВП-да қайтадан жарылыс болды. Фон Вестарптың айналасындағы топ партиядан шығып, Халықтық консервативтік қауымдастығымен бірігіп, Консервативтік халық партиясын құрды.
The new party grew out of criticism in parts of the DNVP of the policies of the publisher Alfred Hugenberg, who had ousted Kuno von Westarp from the post of party chairman in 1928. Hugenberg's active support for the 1929 referendum against the Young Plan that finalized a schedule for German reparations payments to the victors of World War I, and the DNVP's cooperation during the referendum drive with the Nazi Party (NSDAP), met with party members' particular disapproval. When the bill resulting from the referendum, the "Law against the Enslavement of the German People", was put to a vote in the Reichstag, about twenty out of 73 DNVP deputies refused to follow Hugenberg. He responded with party expulsion proceedings. Gottfried Treviranus and other deputies resigned from the party and von Westarp from the chairmanship of the parliamentary group. Some of the dissidents joined the Christian Social People's Service and others the Christian National Peasants' and Farmers' Party. A group around Treviranus and Walther Lambach formed the People's Conservative Association at a meeting in the Prussian House of Lords on 28 January 1930. Initially the association was not to be a party, only a means to gather like minded people together in order to bring the DNVP back to its former course. The provisional People's Conservative Association became a kind of supra regional political club. In the House of Lords, Treviranus said that the DNVP had to decide between a conservative and a National Socialist course and that the People's Conservative Association was ready to merge into a large right of center party. Because of this it had no party program. A few months later, there were once again splits in the DNVP due to its stance with regard to the government of Chancellor Heinrich Brüning of the Centre Party. A group around von Westarp left the party, came together with the People's Conservative Association and formed the Conservative People's Party.
Үкіметке қатысу
Партия Брюнингтің орта-оң саясатын қолдады. 1930 жылдың наурызынан 1932 жылдың мамырына дейін Готфрид Тревиран үкіметте әртүрлі министрлік лауазымдарда қызмет етті, оның ішінде оккупацияланған аумақтар министрі және көлік министрі болып жұмыс істеді. Оның кабинетте болуы партияға парламенттегі аз ғана өкілдігіне қарамастан, салмақ қосты, ол 1930 жылғы қыркүйек сайлауынан кейін 577 орынның тек төртеуін ғана алып еді. Брюнинг 1932 жылдың мамырында қызметтен алынғаннан кейін Тревиранның министрлік қызметі де аяқталды, сонымен қатар КВП-нің саяси билікке қатысуы да тоқтатылды. КВП 1932 жылдың шілдесінде өткен сайлауға қатыспады, ол нацистік партияның ең көп мандатты жеңіп алған тұңғыш сайлауы болды.
The party supported Brüning's center right policy. From March 1930 to May 1932 Gottfried Treviranus served in the government in various ministerial positions, including Minister for the Occupied Territories and Minister of Transport. His presence in the cabinet gave the party a weight beyond its tiny representation in parliament, which was just four seats out of 577 after the September 1930 election. With Brüning's dismissal in May 1932, Treviranus' tenure as minister also ended, and with it the KVP's participation in political power. The KVP did not run in the July 1932 election, the first in which the Nazi Party won the largest number of seats.
Парламент сыртында
Брюнингтің ілескен президенттік кабинеттері кезеңінде КВП парламентте өкілдік етпей қалды. Олар Франц фон Папеннің үкіметіне күтіп-көрмеуші күмәнмен қарады. Олар реакцияның ұзақ кезеңін күтті және жұмыссыздық жәрдемақысын қысқартуды, сондай-ақ Папеннің сыртқы саясатын сынады, бірақ бастапқыда 1932 жылғы Пруссия төңкерісін құттықтады, онда Рейх президенті Пол фон Гинденбург Пруссияның еркін мемлекетінің заңды үкіметін Папенмен, Рейх комиссары ретінде алмастырды. Бастапқыда партия Рейх канцлері Курт фон Шлейхерден – Адольф Гитлерден бұрынғы соңғы канцлерден – алшақтады, бірақ кейін қажеттілік туғанда оның үкіметіне көбірек оң көзқарас танытты. Партияның оған деген көзқарасы Брюнингтің саясатына оралғаннан кейін жақсарды. КВП-ның негізін қалаушылардың бірі Хайнц Дэхнардт Шлейхердің Гитлерге жалғыз балама екенін айтты. Осылайша ол бұрынғыда ұлттық социалистер мен Орталық партия арасындағы коалицияны қолдаған ықпалды Германия коммерциялық қызметкерлер қауымдастығының пікірін қайталады. КВП Адольф Гитлерді және оның бағдарламасын күмәнмен қабылдады. Олар үшін «Үшінші Рейх» деген ұғымның мәні түсініксіз болды. Тіпті 1933 жылдың 18 ақпанында, Гитлер канцлер болғаннан кейін де, олар фашистік тәжірибе ұзаққа соқпайды және Германия үшін болашақтағы үкімет формасы авторитарлық мемлекет болады деп мәлімдеді. КВП-ның дағдарысы 5 наурыздағы Рейхстаг сайлауына қатысты берілген қайшы ұсыныстарда айқын көрінді. Бір жағынан DNVP және оның жартылай әскери қанаты «Стальхельм» құрамындағы «Қара, Ақ, Қызыл жекпе-жек фронты», екінші жағынан Христиандық-әлеуметтік халық қызметі және тікелей емес, ұлттық социалистерді қолдау туралы ұсыныстар болды. 1933 жылдың 31 наурызында КВП қаржы тапшылығына байланысты таратылды, ал Хайнц Дэхнардт 1933 жылдың 1 мамырында партияның мұрағатын жойды. Барлық қалған партиялар сияқты, КВП-ға 1933 жылдың 14 шілдесінде заңмен тыйым салынды. Тревиран 1934 жылдың ортасында шетелге қашып кетті.
In the period of the presidential cabinets that followed Brüning, the KVP was no longer represented in parliament. They reacted to the government of Franz von Papen with wait and see skepticism. They expected a prolonged era of reaction and were critical of the curtailment of unemployment insurance and of Papen's foreign policy, but they initially welcomed the 1932 Prussian coup d'état, when Reich President Paul von Hindenburg replaced the legal government of the Free State of Prussia by von Papen as Reich Commissioner. Initially the party distanced itself from Reich Chancellor Kurt von Schleicher – the last Chancellor before Adolf Hitler – but later, out of necessity, took a more positive stance towards his government. Even if they formed no strong ties with him, the party's attitude became more favorable when he returned to Brüning's policies. Heinz Dähnhardt, one of the original founders of the KVP, said that Schleicher was the only alternative to Hitler. In doing so, he echoed the opinion of the influential German National Association of Commercial Employees, which had previously favored a coalition between the National Socialists and the Centre Party. The KVP viewed Adolf Hitler and his program with uncertainty. It was not clear to them what a term like "Third Reich" was supposed to mean. Even on 18 February 1933, when Hitler was already chancellor, they were still saying that a fascist experiment could not last long and that the only possible form of government for Germany in the future would be an authoritarian state. The crisis of the KVP was clearly reflected in the contradictory recommendations that were issued for the Reichstag elections on March 5. Some were for the Combat Front Black White Red made up of the DNVP and its paramilitary wing the Stahlhelm, and some for the Christian Social People's Service and indirectly also for the National Socialists. On 31 March 1933, the KVP folded due to lack of funds, and Heinz Dähnhardt destroyed the party's archives on 1 May 1933. Like all other remaining parties, the KVP was banned by law on 14 July 1933. Treviranus fled abroad in mid 1934.
Бағдарлама
Консервативті халық партиясы "тарихи даму мен халықтың табиғи бөлінуіне сәйкес құрылған мемлекет арқылы тәртіпсіз жаппай билік жүйесін" тоқтатуға шақырды. Бұл – кәсіби топтарға бағытталған конституцияны білдірді. 1930 жылғы сайлау үгітінде КВП ұлттық, бірақ орташа сыртқы саясатты жақтады, "төлем жүктемелерін" (Бірінші дүниежүзілік соғыс өтемақыларын) қайта қарауды, соғыс аяғында Бельгияға өткен Юпен-Малмеди аталған үш кантон үшін референдум өткізуді, соғыста жоғалған Саар алқабын Германияға қайтаруды және шығыста жаңа шекараны қабылдауды ұсынды. Ішкі саясатта партия федералдық және штаттық деңгейдегі функцияларды белгісіз реформалауды, жергілікті басқаруды күшейтуді және мемлекеттік қызметкерлер үшін тұрақты лауазымдарды қалауды көздеді. "Партиялық және бағдарламалық сайлаулардың" орнына "жеке адамдардың сайлаулары" енгізілуі керек еді. Экономикалық тұрғыда КВП бәсекелестік пен мемлекеттендіруден қорғалған "тіршілігі бар нарық" және тәуелсіз сауданы көруді қалады. Кәсіби топтардың құрылымы кеңейтілуі керек еді. Мемлекет тарапынан қолдау көрсетілген мәдениет "құтқару және мораль туралы христиан дінінің қағидаларына сәйкес болуы керек" делінді.
The Conservative People's Party called for an end to the "system of disorderly mass rule, by means of a state structured in accordance with the historical development and natural segmentation of the people". What was meant by this was a constitution oriented around occupational class. In its 1930 election appeal, the KVP advocated a nationalist but moderate foreign policy, calling for a revision of "tribute burdens" (First World War reparations), a referendum for the three cantons known as Eupen Malmedy that had been ceded to Belgium at the end of the war, the return to Germany of the Saar basin, also lost in the war, and a new border in the East. In domestic policy, the party wanted an unspecified reform of functions at the federal and state level, a strengthening of local self government, and secure positions for public servants. Instead of "party and program elections", "elections of individuals" were to be introduced. Economically, the KVP wanted to see a "viable market" and independent trade that was to be protected from competition and nationalization. Occupational class structures were to be expanded. Culture promoted by the state had to be "consistent with the principles of the Christian doctrines of salvation and morality".
Құрылымы
Халықтың консервативті қауымдастығы, содан кейін Халықтың консервативті партиясы Берлинде ұлттық кеңсеге ие болды. 1930 жылдың 17 желтоқсанындағы жарғысына сәйкес, КВП-да екі жылға сайланатын 25 мүшелі Рейхтік атқару комитеті болды. Ол өз кезегінде партия төрағасы мен партия газетінің редакторы «Халық консервативті дауыстары» (Volkskonservative Stimmen) кіретін он бір мүшелі Рейхтік атқару кеңесін сайлады. Атқару комитетінің мүшесі күнделікті басқаруға жауапты болды. Бірінші төраға Тревиран, содан кейін 15 желтоқсаннан бастап Пол Лежун Юнг болды. 1932 жылы ол отставкаға кеткеннен кейін, Хайнц Дахардт басқаруды өз қолына алды. КВП Германия штаттарында аз өкілдік етті. КВП-мен бірге уақытша қайта жандандырылған Халықтың консервативті қауымдастығы 1931 жылы жарғы қабылдады, онда ол «1931 жылғы 15 ақпандағы «Консервативті манифест» рухында еркін, күшті басқарылатын неміс мемлекеті үшін күресуге бейілді барлық күштердің саяси бірігуіне» ұмтылатынын білдірді. Кез келген неміс мүше бола алатын. Бас жиналыс, «Консервативті рейх конвенциясы» екі жылға «Жетекші сақинаны» сайлады, ол спикерді таңдады. Рейхстаг және Ландтаг (штат парламенті) депутаттары мүше бола алмады, бірақ олар «Парламенттік сақинаға» жатты. 1930 жылдан бастап қауымдастық «Халық консервативті» атты үлкендер жинағын және өз қызметкерлері үшін «Халық консервативті» жетекшілерінің хаттарын жариялады. Сонымен қатар, Халық консерваторлары Tägliche Rundschau және Deutsche Allgemeine Zeitung газеттерімен байланыс тастады.
The People's Conservative Association and then the People's Conservative Party had a national office in Berlin. According to its statutes of 17 December 1930, the KVP had a 25 member Reich Executive Committee that was elected for a two year term. It in turn elected the eleven member Reich Executive Board which included the party chairman and the editor of the party newspaper Volkskonservative Stimmen (People's Conservative Voices). A member of the executive committee had responsibility for day to day management. The first chairman was Treviranus, then from December 15 Paul Lejeune Jung. After he resigned in 1932, Heinz Dähnhardt took over management. The KVP had little presence in the German states. The People's Conservative Association, which was temporarily revived alongside the KVP, adopted a charter in 1931 according to which it strove for "the political unification of all forces" that were "determined to fight for a free, vigorously led German state in the spirit of the 'Conservative Manifesto' of 15 February 1931". Any German could become a member. The general meeting, the "Conservative Reich Convention", elected a "Leadership Ring" for two years, which chose a speaker. Reichstag and Landtag (state parliament) deputies were not allowed to be members, but instead belonged to a "Parliamentary Ring". Beginning in 1930, the association published a series of People's Conservative pamphlets and, for its employees, the People's Conservative Leadership Letters. In addition, the People's Conservatives had contacts with the newspapers Tägliche Rundschau and the Deutsche Allgemeine Zeitung.
Маңыздылығы
Консервативті халық партиясы өзін буржуазияның айналасында бірігуіне жағдай жасайтын қозғалыстың ядросы ретінде қарастырды. Бірақ, бұл орындалмады, және ұйым жаппай қолдауға немесе айтарлықтай партия аппаратына ие болмай, партия ретінде қалып қойды. Әсіресе, DNVP-ден өзгеше, оған Шығыс Пруссияның консервативті бекіністеріндегі аграрлық мүдделер тобының қолдауы болмады. 1930 жылы партияда бар болғаны 10 000 мүше болды. Ол Хугенбергтің үкіметке қарсы саясатын қабылдамаған өнеркәсіптен айтарлықтай қаржылық көмек алды. Сайлауларда партия көбінесе сәтсіздікке ұшырады. 1930 жылғы Рейхстаг сайлауында Landvolkpartei (Шаруалар партиясы) тізімі бойынша бірігіп төрт орын жеңіп алды. Алайда, тіпті сол сайлауда да ол шамамен 300 000 дауыс, яғни берілген дауыстардың 0,8%-ын ғана жинады. 1930 жылы Бремендегі парламенттік сайлауда мемлекеттік деңгейдегі жалғыз мандатын иеленді. 1932 жылы КВП-ны қоса, буржуазиялық партияларды біріктіруге жасалған әрекет сәтсіз аяқталды, нәтижесінде КВП 1932 жылғы Рейхстаг сайлауына қатыспады. Бұл оның маңызды саяси қызметінің аяқталуын білдірді.
The Conservative People's Party saw itself as the core of a movement around which the bourgeoisie could crystallize. That, however, did not happen, and the organization remained a party without a mass following or a party apparatus worth mentioning. In particular, unlike the DNVP, it lacked the support of the agrarian interest groups in the conservative strongholds of eastern Prussia. In 1930, it had just 10,000 members. It received considerable financial support from industry, which rejected Hugenberg's anti governmental policies. In elections, the party remained largely unsuccessful. In the Reichstag elections of 1930, it won four seats through a combined list with the Landvolkpartei (Farmers' Party). But even in that election, it gained only about 300,000 votes, or 0.8% of the votes cast. It achieved its only mandate at the state level in 1930, in the parliamentary elections in Bremen. The attempt to unite the bourgeois parties, including the KVP, failed in 1932, as the result of which the KVP did not run in the 1932 Reichstag elections. That marked the end of its meaningful political activity.