Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер түрі, қарбыз тұқымдасы (Grossulariaceae)
Species of flowering plant in the gooseberry family Grossulariaceae
Қызыл жуа (Ribes rubrum) – қарбыз тұқымдасының Ribes туысына жататын өсімдік. Ол Батыс Еуропаға тән. Бұл түр кеңінен өсіріледі және көптеген аймақтарда жабайы жағдайда өседі.
The redcurrant or red currant (Ribes rubrum) is a member of the genus Ribes in the gooseberry family. It is native to western Europe. The species is widely cultivated and has escaped into the wild in many regions.
Сипаттама
Ribes rubrum – әдетте 1-2 метр биіктікте өсетін, кейде одан да биік болатын, сабақтарында спираль тәрізді орналасқан бес бөлікті жапырақтары бар жапырақты бұта. Гүлдері көзге түспейтін сары-жасыл түсті, төмен қарап тұратын шоғырларында гүлдейді, олар жарық қызыл түсті, мөлдір, жеуге жарамды жидектерге айналады, диаметрі шамамен 8-10 мм. Әр шоғырында 3-10 жидек болады. Толыққан бұта жаздың ортасынан соңына дейін 3-5 кг жидек бере алады. Қызыл жусанның құрылысқа түсіретін қасиеттеріне 65 түрлі фенолды қосылыс ықпал етеді, олардың мөлшері пісіп-жетілудің соңғы айында артады. Қызыл жусан шырынынан 25 жеке полифенол және басқа да азотты фитохимиялық заттар бөліп алынды, олардың дәмі адам тілінде сезілетін құрылысқа түсіретін сипаттамаға ие.
Ribes rubrum is a deciduous shrub normally growing to tall, occasionally , with five lobed leaves arranged spirally on the stems. The flowers are inconspicuous yellow green, in pendulous racemes, maturing into bright red translucent edible berries about diameter, with 3–10 berries on each raceme. An established bush can produce of berries from mid to late summer. As many as 65 different phenolic compounds may contribute to the astringent properties of redcurrants, with these contents increasing during the last month of ripening. Twenty five individual polyphenols and other nitrogen containing phytochemicals in redcurrant juice have been isolated specifically with the astringent flavor profile sensed in the human tongue.
Тамақ
Референттік порцияда қызыл (немесе ақ) жусандал энергия береді және С витаминінің бай көзі болып табылады, тәуліктік мөлшерлеменің 49% -ын қамтамасыз етеді (DV, кесте). К витамині – ДМ-нің 10% -ын құрайтын маңызды мөлшердегі жалғыз басқа қажетті зат (кесте).
In a reference serving, redcurrants (or white) supply of food energy and are a rich source of vitamin C, providing 49% of the Daily Value (DV, table). Vitamin K is the only other essential nutrient in significant content at 10% of DV (table).
Ас үй
Жетілген кезде қызыл жусан жемісінің қышқыл дәмі қара жусанға қарағанда сәл артық, бірақ тәттілігі шамамен бірдей. Қызыл жусанның ақ жемісті түрі, көбінесе ақ жусан деп аталады, сол қышқыл дәміне ие, бірақ тәттілігі жоғары. Көбінесе джем және пісірілген тағамдарға қолданылатын болса да, ақ жусан сияқты, маусымда шикі күйінде немесе салаттарға, гарнирлерге немесе сусындарға қосымша ретінде беріледі. Ұлыбританияда қызыл жусан желісі қой еті, жабайы ет (елік еті қоса), түйеқұс және үйрек етімен бірге мерекелік немесе жексенбілік дастарханға қойылатын дәмдеуіш ретінде танымал. Ол негізінен джем болып табылады және қант қосылып, қайнатылып, содан кейін сүзіліп жасалады. Францияда өте сирек кездесетін және қолмен жасалған Bar le duc немесе "Лотарингия желесі" – дәстүрлі түрде ақ немесе қызыл жусаннан жасалатын жұмсақ консерві. Дәнді пісіру алдында қаз қауырсынымен қолмен алып тастайтын болған, бастапқыда монахтар осылай істеген. Скандинавия және Шлезвиг-Гольштейнде жеміс сорпалары мен жазғы пудингтерге (rødgrød, rote grütze немесе rode grütt) жиі қосылады. Оны қант қоспай, жаңа күйінде де жеуге болады. Неміс тілді елдерде қызыл жусаннан алынған сірне немесе нектар содалы суға қосылып, Johannisbeerschorle деп аталатын сергітетін сусын ретінде ішеді. Жапырақтары дәстүрлі медицинада, мысалы, қара шайға инфузия жасау үшін қолданылады. Сондай-ақ, бұл өсімдіктер 11-ші ғасырда Ресейдегі монастырь бақшаларында өсірілген.
With maturity, the tart flavour of redcurrant fruit is slightly greater than its blackcurrant relative, but with the same approximate sweetness. The white fruited variant of redcurrant, often referred to as white currant, has the same tart flavour but with greater sweetness. Although frequently cultivated for jams and cooked preparations, much like the white currant, it is often served raw or as a simple accompaniment in salads, garnishes, or drinks when in season. In the United Kingdom, redcurrant jelly is a condiment often served with lamb, game meat including venison, turkey and goose in a festive or Sunday roast. It is essentially a jam and is made in the same way, by adding the redcurrants to sugar, boiling, and straining. In France, the highly rarefied and hand made Bar le duc or "Lorraine jelly" is a spreadable preparation traditionally made from white currants or alternatively redcurrants. The pips are taken off by hand, originally by monks, with a goose feather, before cooking. In Scandinavia and Schleswig Holstein, it is often used in fruit soups and summer puddings (rødgrød, rote grütze or rode grütt). It can be enjoyed in its fresh state without the addition of sugar. In German speaking areas, syrup or nectar derived from the redcurrant is added to soda water and enjoyed as a refreshing drink named Johannisbeerschorle. The leaves have many uses in traditional medicine, such as making an infusion with black tea. Also the plants were cultivated in Russian monastery gardens in the 11th century.