Бразилияның Лондрина қаласы: тарихы, экономикасы және мәдениеті
Londrina
Лондрина – Бразилияның Paraná штатындағы қала. Халқы 588 мыңнан астам, өңірлік орталық, университеттер мен британ, итальян, жапон, неміс қоныс танушыларының тарихы бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лондрина (lõˈdɾĩnɐ, сөзбе-сөз "Кіші Лондон") – Бразилияның Оңтүстік аймағындағы Парана штатының солтүстігінде орналасқан қала. Штаттың астанасы Куритибадан (Curitiba) қашықтықта жатыр. Бұл штаттың екінші ірі қаласы және елдің оңтүстік аймағындағы төртінші ірі қала, қаланың халқы 588 125 адамды құрайды (2022). Лондринаны бастапқыда британдық қоныс жайлаушылар зерттеген, ал 1930 жылы итальяндық, жапондық және неміс қоныс жайлаушыларының шағын тобы ресми түрде құрды. Қала тез арада штаттың солтүстік пионерлік аймағының сауда, саяси және мәдени орталығына айналды. Оның университеттерінің қатарында Лондрина мемлекеттік университеті (Universidade Estadual de Londrina) және Парана Федералды технология университеті (Universidade Tecnológica Federal do Paraná) бар.
Londrina (lõˈdɾĩnɐ, literally "Little London") is a city located in the north of the state of Paraná, South Region, Brazil, and is away from the state capital, Curitiba. It is the second largest city in the state and fourth largest in the southern region of the country, with 588,125 inhabitants in the city proper (2022). Londrina was originally explored by British settlers, and then officially established in 1930 by a small group of Italian, Japanese and German settlers. It rapidly became the commercial, political, and cultural centre of the state's northern pioneer zone. Its universities include the Universidade Estadual de Londrina (Londrina State University) and the Universidade Tecnológica Federal do Paraná (Federal University of Technology – Paraná).
Демография
Қала солтүстік Парана және оңтүстік Сан-Паулу штаттарынан Сантос портына кофе дәндерін тасымалдауды жеңілдету үшін аймақта теміржол станцияларын іске қосқан британдық кәсіпкерлердің құрметіне аталған. "Лондрина" атауы британдық астанаға (португал тілінде "Лондрес") құрмет көрсету үшін берілген, себебі бұл аймаққа алғашқы инвестиция жасап, қоныстанған "Парана Плантациялар Лимитед" атты лондондық мақта компаниясының еңбегі зор болған.
The city was named after British entrepreneurs who launched railroad stations in the region to ease the transportation of coffee grains from northern Paraná and southern São Paulo states to the port of Santos. The word Londrina pays homage to the British capital (Londres in Portuguese), since a London cotton company, Paraná Plantations Limited, made the original investment to settle in this area.
География
Қала Парана штатының солтүстігінде орналасқан және штат астанасы Куритибадан шалқары қашықтықта.
The city is located in the north of the state of Paraná, and is away from the state capital, Curitiba.
Климат
Кёппен Гейгер климаттық жіктеу жүйесіне сәйкес, Лондонрина Атлантикалық орман биомының әсерінен ылғалды субтропикалық климатқа (Cfa) ие. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері – . Жылдық орташа температурасы – .
According to the Köppen Geiger climate classification system, Londrina has a humid subtropical climate (Cfa) influenced by the Atlantic Forest biome. Average annual precipitation is Mean average annual temperature is .
Экономика
Соңғы жылдары маңызы азайғанмен, ауыл шаруашылығы Лондринаның басты экономикалық қызметі болып табылады. Ауыл шаруашылығы кофеден асып, бүгінде жүгері, бидай, мақта, бау-бақша өнімдері, бұршақ, жержаңғақ, күріш, қант қамысы, соя және жеміс ағаштарының баулары солтүстік Парана/оңтүстік-батыс Сан-Паулу штатының құнарлы қызыл ("terra roxa/vermelha") топырағының арқасында гүлденуде. Қала тоқыма, текстиль және ауыл шаруашылығы өнеркәсіптерімен өндірістік базасын кеңейткенімен, Лондринаның негізгі байлығы – ауыл шаруашылығы өнімдері. Бүгінде Лондрина сауда және қызмет көрсету салаларымен де белгілі. Бұдан өзге, жылжымайтын мүлік секторы да дамып, жаңа жұмыс орындарын ашып, Паранадағы осы қаланың аумағын ұлғайтуға септігін тигізуде. Қала елдегі ірі университеттердің бірі – Лондрина мемлекеттік университетіне және бірнеше жеке колледждерге ие. Лондринаны Лондрина – Губернатор Жозе Риша әуежайы қамтамасыз етеді. Жыл сайын қалада Латын Америкасының ең ірі ауыл шаруашылығы көрмесі – Лондрина көрмесі өтеді.
Agriculture continues to be Londrina's major economic activity, although its importance has diminished in recent years. Agricultural activity was diversified beyond coffee, and today corn, wheat, cotton, horticulture, beans, peanuts, rice, sugar cane, soy bean, and fruit plantations thrive due to the rich Northern Paraná/South Western São Paulo State "terra roxa/vermelha" crimson soil. Although the city has increased its industrial park by adding weaving, textiles and agricultural factories, Londrina's main wealth continues to be agricultural production. Today, Londrina is also known for its commerce and service sectors. Moreover, real estate is another growing sector that has generated jobs and boosted even more the size of this city in Paraná. It possesses one of the largest universities in the country, the Londrina State University, as well as several private colleges. The city is served by Londrina – Governador José Richa Airport. Once a year, the city hosts the largest agricultural fair in Latin America, the Expo Londrina.
Денсаулық
Лондрина қаласына жалпы денсаулық сақтау жүйесі Sistema Único de Saúde (SUS) арқылы, сондай-ақ көптеген жеке медициналық мекемелер арқылы қызмет көрсетеді. Муниципалитетте 133 SUS денсаулық сақтау мекемесі бар, олар ауруханалар, жергілікті емханалар және балалар бағдаршаларынан тұрады. Денсаулық сақтауға кең қолжетімділікке қарамастан, нәресте өлім-жітімі салыстырмалы түрде жоғары, 2017 жылғы мәліметтер бойынша мың туған балада 10,68 өлім-жітім тіркелді.
Londrina is served by both universal health care system, through the Sistema Único de Saúde (SUS) and by many private health care facilities. The municipality has 133 SUS health facilities, such as hospitals, local clinics and nurseries. Despite ample access to healthcare, infant mortality rate are relatively high, with 10.68 deaths per one thousand births as of 2017.
Білім
Португал тілі – ресми ұлттық тіл, демек мектептерде басты тіл ретінде оқытылады. Алайда, ағылшын және испан тілдері де жоғары сыныптардың ресми оқу бағдарламасына кіреді. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, 6-14 жас аралығындағы балалардың 97,3%-ы білім алады. 2018 жылдың соңына қарай негізгі білім беру жүйесінде 65 065 оқушы, ал орта білім беру жүйесінде 18 140 оқушы оқып жатыр.
Portuguese is the official national language, and thus the primary language taught in schools. But English and Spanish are part of the official high school curriculum. As of 2010, the rate of formal schooling is 97.3% between the age of 6 and 14 years old. The basic education system has 65.065 enrolled and the middle/high school system has 18,140 students as of 2018.
Лондонринаның астаналық аймағы
1998 жылғы 17 маусымдағы 81 мемлекеттік қосымша заңмен құрылған Лондонрина метрополиялық аймағына Лондонрина, Камбе, Ибипора, Сертанополис, Бела-Виста-ду-Параизу, Жатайзинью, Роландия, Тамарана және Арапонгас қалалары кіреді, жалпы саны 750 мың тұрғын.
Instituted by State Complementary Law 81 on 17 June 1998, the Metropolitan Region of Londrina includes the cities of Londrina, Cambé, Ibiporã, Sertanópolis, Bela Vista do Paraíso, Jataizinho, Rolândia, Tamarana, and Arapongas, totaling 750 thousand inhabitants.
Дін
Қала Рим-католик архиепископтығының Лондонрина орталығы болып табылады. Қалада Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің екі қаруы (stake) және Бразилияның Лондонрина миссиясының бас штабы орналасқан, ол Солтүстік Парана және Сан-Паулудың бір бөлігін қамтиды.
The city is the seat of the Roman Catholic Archdiocese of Londrina. The city is also home to two stakes of the Church of Jesus Christ of Latter day Saints as well as the headquarter of the Brazil Londrina Mission, which encompasses northern Paraná and parts of São Paulo.
Спорт
Қаланың футбол клубтарына 1956 жылы құрылған «Лондрина Эспорте Клубе» және 1950 жылы құрылған «Ассосьясао Португеза Лондриненсе» кіреді. Олар «Кафе» стадионында ойнайды, бұл стадион 45 000 көрерменге арналған. «Инесул/Лондрина», «Инесул – Институто де Энсино Супериор де Лондрина» жоғары оқу орнының меншігінде, қаланың ірі баскетбол клубы және Бразилия баскетбол чемпионатында бақ сынасады.
The city's football clubs include Londrina Esporte Clube, founded in 1956, and the Associação Portuguesa Londrinense founded in 1950. They play at Café stadium, a 45,000 spectator capacity stadium. Inesul/Londrina, owned by INESUL – Instituto de Ensino Superior de Londrina, a higher education institution, is a city's major basketball club and competes in the Campeonato Brasileiro de Basquete.