Рим Республикасы (1798-1799)

Кіріспе

Апеннин түбегінде 1798–1799 жылдар аралығында құрылған республика.

Рим Республикасы Бірінші Француз Республикасының серіктес республикасы болды. Ол 1798 жылдың 15 ақпанында, Наполеон Бонапарттың басшылығымен француз революциялық армиясының генералы Луи Александр Бертье 10 ақпанда Рим қаласын басып алғаннан кейін жарияланды. Республиканы бес адамнан тұратын Директория басқарды және ол Папалық мемлекеттерден жаулап алынған территорияны қамтыды. Папа Пий VI Францияға жер аударылып, 1799 жылдың тамызында онда қайтыс болды. Рим Республикасы бірден Тиберин Республикасы және Анконина Республикасы сияқты бұрынғы екі папалық революциялық басқаруды өзіне бағындырды. Рим Республикасының өмірі қысқа болды, өйткені 1799 жылдың қазан айында Неаполь әскерлері Папалық мемлекеттерді қайта орнатты.

Римді анексиялау

Наполеонның 1796 – 1797 жылдардағы Италияға басып кіруі, оның Француз революциялық соғыстары кезінде Француз революциялық армиясының бас қолбасшысы болуының бір себебі болды. Бірінші коалиция құрылғаннан кейін (Парма және Пьяченца герцогтігі, Нидерланд Республикасы, Киелі Рим империясы, Ұлыбритания Корольдігі, Пруссия Корольдігі, Португалия Корольдігі, Сардиния Корольдігі, Испания Корольдігі және т.б.) 1792 жылы, Наполеон Бонапарт солтүстік Италиядағы коалицияға қарсы күресті Пьемонтқа шабуыл жасау арқылы австриялықтарды келіссөздерге мәжбүрлеуді көздеді. Сонымен қатар, ол Италиядағы Француз революциялық армиясын күшейтуді жоспарлады, себебі ол Австрия мен Италия мемлекеттерінен сандар жағынан кем болды. Италия түбегіне жасалған бұл шабуыл, Бірінші коалицияның күтіп отырған негізгі шабуылы Рейн өзенінде болғандықтан, көңіл аудару мақсатында жасалды. Рим, Папа мемлекетінің билігінде болды және бірнеше басқа итальян мемлекеттерімен бірге Бірінші коалицияға кірді. 1796 жылдың сәуір айында Альпі тауларын кесіп өтіп, 1796 жылдың 12 сәуірінде Монтенот шайқасында және 1796 жылдың 21 сәуірінде Мондови шайқасында Пьемонт армиясын жеңгеннен кейін, Бонапарт назарын Пьемонттың оңтүстігіне бұрып, Папа мемлекеттерімен айналысуға кірісті. Бонапарт, шабуылға қатысты басқарудың бөлінуіне күмәнданып, Директорияға екі хат жіберді. Бұл хаттар Директорияға шабуылды біраз уақытқа тоқтатуға мүмкіндік берді. Австриялықтар 1796 жылдың 10 мамырында Лоди шайқасында жеңіліп, Миникоға шегінді. 1797 жылдың 19 ақпанында қол қойылған Толентино шарты бойынша Рим Францияның Бірінші Республикасының елшісін қабылдауға мәжбүр болды. 1798 жылдың ақпан айында француздар Папа мемлекетіне басып кірді, себебі 1797 жылдың желтоқсанында француз генералы Матурин Леонард Дюпо өлтірілген болатын. Сәтті шабуылдан кейін Папа мемлекеті, Бонапарттың генералдарының бірі Луи Александр Бертье басшылығымен, «Рим Республикасы» деп аталған француз сателлитіне айналды. Папа Пий VI тұтқынға алынып, 1798 жылдың 20 ақпанында Римнен шығарылып, Францияға жер аударылды, онда ол қайтыс болды. Алайда, ішкі күреске ұшыраған Рим Республикасы ұзаққа созылмады және оған халықтың қолдауы аз болды. 1798 жылдың 29 қарашасында, Екінші коалиция соғысы басталған күні, Неаполь Корольдігінің 1713–1799 жылдардағы армиясы, оңтүстікке қайтып кеткенге дейін, нашар күзетілген Рим қаласына кірді. 1798–1799 жылдары Рим Республикасының сол кездегі губернаторы, Жаку Макдональд, өзінің әскерін Ферентино шайқасына (1798), содан кейін Отриколи шайқасына (1798) және ақырында Чивита Кастеллана шайқасына (1798 жылдың 5 желтоқсаны) бастап келді. Одан кейін Кальви Рисортадағы әскери қақтығыс пен 1799 жылдың 3 қаңтарында Капуадағы екінші әскери қақтығыс болды, содан кейін ол қолбасшылықтан кетті. 1799 жылдың 30 қыркүйегінде Неаполь Корольдігінің армиясы басып алғаннан кейін, Папа мемлекеті 1800 жылдың маусымында Папа Пий VII билігімен қайта жаңғыртылды. Француз революциялық армиясы 1808 жылы Папа мемлекетіне қайтадан басып кірді, содан кейін ол 1815 жылы Наполеон соғыстарының аяқталуына дейін Бірінші француз империясы мен Наполеондық Италия Корольдігі арасында бөлінді.

The Napoleonic invasion of Italy from 1796 to 1797 was one of the reasons for his elevation to supreme commander of the French Revolutionary Army during the French Revolutionary Wars. After the creation of the First Coalition (Duchy of Parma and Piacenza, Dutch Republic, Holy Roman Empire, Kingdom of Great Britain, Kingdom of Prussia, Kingdom of Portugal, Kingdom of Sardinia, Kingdom of Spain, etc.) in 1792, Napoleon Bonaparte intended to take the fight to the coalition in Northern Italy to force the Austrians to the negotiating table via an invasion of Piedmont. At the same time, he intended to reinforce the French Revolutionary Army based in Italy, which was outnumbered by Austria and the Italian States. This invasion of the Italian Peninsula was also a diversion since, according to the First Coalition, the main offensive was expected in the Rhine River. Rome, under the rule of the Papal States, was part of the First Coalition, along with several other Italian states. After crossing the Alps in April 1796 and defeating the Piedmontese army on 12 April 1796 in the Battle of Montenotte and on 21 April 1796 in the Battle of Mondovì, Bonaparte turned his attention south of Piedmont to deal with the Papal States. Bonaparte, skeptical over divided command for the invasion, sent two letters to the Directory. The letters let the Directory relent the invasion for a while. The Austrians were defeated at the Battle of Lodi on 10 May 1796 and retreated to Minico. Under the Treaty of Tolentino, signed on 19 February 1797, Rome was forced to accept an ambassador of the French First Republic. In February 1798, the French invaded the Papal States, motivated by the killing of French general Mathurin Léonard Duphot in December 1797. After the successful invasion, the Papal States became a French satellite republic renamed as the "Roman Republic", under the leadership of Louis Alexandre Berthier, one of Bonaparte's generals. Pope Pius VI was taken prisoner, escorted out of Rome on 20 February 1798 and exiled to France, where he later died. However, plagued by internal struggles, the Roman Republic did not last long and popular support for it was low. On 29 November 1798, the very day that the 1798–1802 War of the Second Coalition had begun, a 1713–1799 army of the Kingdom of Naples literally walked into the lightly guarded city of Rome before simply leaving and returning southward to home. In 1798–1799, the then Governor of the Roman Republic as of 19 November 1798, Jacques MacDonald, led his forces in the Battle of Ferentino (1798), followed by the Battle of Otricoli (1798), and finally the Battle of Civita Castellana (5 December 1798). This was then followed by a military affair at Calvi Risorta and a second military affair on 3 January 1799 at Capua before he resigned his command. Following an invasion from the army of the Kingdom of Naples on 30 September 1799, the Papal States were restored under the rule of Pope Pius VII in June 1800. The French Revolutionary Army invaded the Papal States again in 1808, after which it was divided between the First French Empire and the Napoleonic Kingdom of Italy until the end of the Napoleonic Wars in 1815.

Үкімет

Рим Республикасының биліктерді конституциялық ұйымдастыруы 1795 жылғы француз конституциясымен күшті ықпалда болды, ал ол өзі ежелгі Рим Республикасының үлгісінде шалқая жасалған және одан шабыттанған. Атқару билігі бес консулдан тұратын консулатқа жүктелді. Заң шығару билігі екі палатадан – 60 мүшелі Трибунаттан және 30 мүшелі Сенаттан құралды, олар консулдарды сайлады.