Теодор Лешетицкий: Австриялық-Поляк пианиношысы, педагогы және композиторы
Theodor Leschetizky
Теодор Лешетицкий (1830-1915) – австриялық-поляк пианист, педагог, композитор. Карл Черни шәкірті, талантты музыканттар әулетінен шыққан. Биографиясы, өмір жолы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австриялық поляк пианині, педагогы және композиторы (1830–1915)
Austrian Polish pianist, teacher, and composer (1830–1915)
Теодор Лешетицкий (кейде Лешетицкий деп жазылады; Теодор Лезетицкий; 22 маусым 1830 – 14 қараша 1915) – Австрияның поляк пианині, профессоры және композиторы. Ол Галисия және Лодомерия Корольдігіндегі Ландшут қаласында дүниеге келген, ол кезде Австрия-Мажарстанның тәжірибелік аймағы болған.
Theodor Leschetizky (sometimes spelled Leschetitzky; Teodor Leszetycki; 22 June 1830 – 14 November 1915 was an Austrian Polish pianist, professor, and composer born in Landshut in the Kingdom of Galicia and Lodomeria, then a crown land of Austria Hungary.
Өмір
Теодор Лешетицкий 1830 жылғы 22 маусымда Австрияның Галисиясындағы Ландшут қаласында граф Потоцкий отбасының мүлігінде дүниеге келген. Оның әкесі, Иосиф Лешетицкий, дарынды пианист және Вена туған музыкант, музыка сабақтарын берген. Анасы, Тереза фон Улльманн, неміс тегінен шыққан дарынды әнші болған. Әкесі оған алғашқы фортепиано сабақтарын берді, сосын Карл Чернимен оқу үшін Венаға алып барды. Он бір жасында Ландшутта Чернидің фортепиано концертін орындады, дирижерлік жасаған – Вольфганг Амадей Моцарттың ұлы Франц Ксавер Вольфганг Моцарт. Он бес жасында алғашқы шәкірттеріне сабақ беруді бастады. Он сегіз жасқа келгенде Венада және одан тыс жерлерде танымал виртуозға айналды. Оның композициядан ұстазы – көптеген басқа да сәтті музыканттарды тәрбиелеген көрнекті профессор Саймон Сехтер болды. Досы Антон Рубинштейннің шақыруымен Санкт-Петербургке барып, Ұлы княгиня Елена Павловнаның сарайында сабақ берді. 1852 жылдан 1877 жылға дейін ол онда қалды, 1862 жылы Санкт-Петербург консерваториясын құрушылардың бірі болды және фортепиано кафедрасын басқарды. Ресейде жүргенде ол өзінің ең белгілі шәкірттерінің бірі, Анна Эссиповаға үйленді, ол оның төрт әйелінің екіншісі болды, олар екеуі екі балаға ие болды: олардың бірі – әйгілі әнші және педагог Тереза, екіншісі – ұлы Роберт. 1878 жылы Венаға оралып, сабақ беруді бастады, сол арқылы әлемдегі ең танымал жеке фортепиано мектептерінің бірін құрды. Үміткер пианистер Карл Людвиг көшесіндегі Вауринг коттедж ауданындағы оның вилласына әлемнің түкпір-түкпірінен жиналды, олардың көптегені АҚШ-тан келген, соның ішінде Марк Твеннің қызы Клара Клеменс та бар. 1904 жылдан 1908 жылға дейін оған шәкірттерінің бірі Этель Ньюкомб көмектесті, бұл тәжірибе оның 1921 жылғы «Мен білген Лешетицкий» кітабы үшін зерттеулер жүргізуге өте пайдалы болды. Концерт пианині және педагог Эдвин Хьюз 1909 және 1910 жылдары оның ассистенті болды. Ол 85 жасқа дейін сабақ берді, содан кейін Дрезденге кетіп, 1915 жылғы 14 қарашада онда қайтыс болды. Кейіннен ол Вена орталық зиратына жерленді.
Theodor Leschetizky was born on 22 June 1830 at the estate of the family of Count Potocki in Landshut, Austrian Galicia. Joseph Leschetizky, his father, was a gifted pianist and music teacher of Viennese birth. His mother Thérèse von Ullmann was a gifted singer of German origin. His father gave him his first piano lessons and then took him to Vienna to study with Carl Czerny. At age eleven, he performed a Czerny piano concerto in Landshut, with Franz Xaver Wolfgang Mozart, the son of Wolfgang Amadeus Mozart, conducting. At the age of fifteen he started to tutor his first students. By the age of eighteen he was a well known virtuoso in Vienna and beyond. His composition teacher was Simon Sechter, an eminent professor who was the teacher of many other successful musicians. At the invitation of his friend Anton Rubinstein, he went to St. Petersburg to teach in the court of the Grand Duchess Yelena Pavlovna. Remaining there from 1852 to 1877, he was head of the piano department and one of the founders of the St. Petersburg Conservatory of Music in 1862. While in Russia he married one of his most famous students, Anna Essipova, the second of his four wives, with whom he had two children; one of them was his daughter, the well known singer and teacher, Theresa, the other was his son Robert. In 1878 he returned to Vienna and began teaching there, creating one of the most eminent private piano schools in the world. Promising pianists flocked to his villa in the Währing Cottage District on Karl Ludwig Straße, Vienna, coming from all over the world, with a great many from the United States, among them singer Clara Clemens, the daughter of Mark Twain. From 1904 to 1908, he was assisted by one of his students, Ethel Newcomb, an experience which proved a fertile ground for background research for her 1921 book, Leschetizky as I Knew Him. Concert pianist and teacher Edwin Hughes was his assistant in 1909 and 1910. He taught until the age of 85, thereafter leaving for Dresden, where he died on 14 November 1915. He was later buried at the Vienna Central Cemetery.
Лешетицкийдің ұрпақтары
Ол өзінің ұлы Робертті (Дрезден) қалдырды, оның отбасы оның қайтыс болғаннан кейін Бад-Ишлге оралды. Оның ұрпақтары әлі күнге дейін Бад-Ишльде тұрады, ал Лешетицкий көшесінде Лешетицкий вилласы орналасқан, ол өзінің досы Йоханнес Брамспен жиі демалатын жазғы курорт еді. Лешетицкийдің бір немересі Ильза Лешетицкий (1910–1997) болды, ол көрнекті пианист және педагог болған. Оның қыздарының бірі, Маргрет Тауцниг, Бад-Ишльдегі «Лешетицкий Верейн Остеррайх» қауымдастығы арқылы Лешетицкий дәстүрін жалғастыруда. Бұл ұйымды белгиялық пианист Питер Рицен бірлесіп құрды.
He was survived by a son, Robert (Dresden), whose family returned to Bad Ischl after his death. His descendants still live in Bad Ischl and there is a Leschetizky Villa on Leschetizky Straße, the summer resort where he often vacationed with his friend Johannes Brahms. Leschetizky had a granddaughter, Ilse Leschetizky (1910–1997), who was a distinguished pianist and teacher. One of her daughters, Margret Tautschnig, continues the Leschetizky tradition with the Leschetizky Verein Österreich in Bad Ischl. This organisation was co founded by the Belgian pianist Peter Ritzen.
Композитор Лешетицкий
Лештицкий жүзден астам ерекше фортепианолық шығарма, екі опера: Die Brüder von San Marco және Die Erste Falte, он үш ән және бір бөлімді фортепианолық концерт жазды. 49 шығармаға opus нөмірлері тағайындалған. Оның фортепианолық шығармалары көбінесе салондық музыка дәстүріндегі кішкентай туындылар болғанымен, бір жағынан лирикалық экспрессияға толы, екінші жағынан фортепианоның техникалық қабілеттерін тиімді пайдаланады. Оның көптеген музыкасы ХХ ғасырдың басынан бері қайта басылмады, тек "Анданте Финале", Op. 13 (Доницеттидің "Люсия ди Ламмермур" операсынан танымал секстеттің сол қолға арналған фортепианолық парафразы); және Les deux alouettes, Op. 2, № 1 ерекшеленеді.
Leschetizky composed over a hundred characteristic piano pieces, two operas: Die Brüder von San Marco and Die Erste Falte, thirteen songs and a one movement piano concerto. Opus numbers were given to 49 works. Although his piano pieces are primarily smaller works in the salon music vein, they are expressively lyrical on the one hand while exploiting the piano's technical capabilities to great effect on the other. Most of his music has been out of print since the early twentieth century except for the Andante Finale, Op. 13 (a paraphrase for piano left hand on the famous sextet from the opera Lucia di Lammermoor by Donizetti); and Les deux alouettes, Op. 2, No. 1.
Лештецкий мұғалім
Оның ең маңызды мұрасы – көптеген ұлы пианистердің негізгі ұстазы ретінде танылуы, мысалы, Игнацы Ян Падеревский, Алина ван Баренцен, Эрнесто Берумен, Александр Брайловский, Агнес Гарднер Эйр, Игнац Фридман, Оссип Габрилович, Флоренс Парр Гере, Катарина Гудсон, Марк Гамбург, Хелен Хопкерк, Миечислав Хоршовский, Эдвин Хьюз, Франк Ла Форж, Мейбел Ландер, Этель Легинска, Маргарита Мелвилл Лисневска, Франк Меррик, Бенно Моисеевич, Элли Ней, Мари Новоэлло, Джон Пауэлл, Огюст де Радван, Зюди Харрис Рейнеке, Гертруд Росс, Ядвига Сарнецка, Артур Шнабель, Рихард Зингер, Юзеф Сливинский, Берта Таппер, Изабель Венгерова, Мария Вильгельм, Вита Витек, Пауль Витгенштейн, Фанни Блумфилд Зейслер және тағы да көптеген басқалар.
His most important legacy is as the main teacher of numerous great pianists such as Ignacy Jan Paderewski, Aline van Barentzen, Ernesto Bérumen, Alexander Brailowsky, Agnes Gardner Eyre, Ignaz Friedman, Ossip Gabrilowitsch, Florence Parr Gere, Katharine Goodson, Mark Hambourg, Helen Hopekirk, Mieczysław Horszowski, Edwin Hughes, Frank La Forge, Mabel Lander, Ethel Leginska, Marguerite Melville Liszniewska, Frank Merrick, Benno Moiseiwitsch, Elly Ney, Marie Novello, John Powell, Auguste de Radwan, Zudie Harris Reinecke, Gertrude Ross, Jadwiga Sarnecka, Artur Schnabel, Richard Singer, Józef Śliwiński, Bertha Tapper, Isabelle Vengerova, Maria Wilhelmj, Vita Witek, Paul Wittgenstein, Fannie Bloomfield Zeisler and many others.