Кіріспе

АЭЖ ингибиторлары

Медициналық қолданыстар

Эналаприл гипертонияны, симптомдық жүрек жеткіліксіздігін және симптомсыз сол қарынша дисфункциясын емдеу үшін қолданылады. АПЕ ингибиторлары (эналаприлді қоса алғанда) протеинурия/микроальбуминурия (немесе зәрдегі ақуыз, созылмалы бүйрек ауруының биомаркері) болған кезде, созылмалы бүйрек ауруының прогрессиясын және нашарлауын баяулатуға қабілетті екенін көрсеткен. Бұл бүйректі қорғау әсері протеинурия/микроальбуминурия болмаған жағдайда, соның ішінде диабетпен ауыратын науқастарда байқалмайды. Бұл пайдасы гипертония және/немесе диабеті бар науқастарда ерекше дәлелденді, және басқа топтарда да көрінуі мүмкін (бірақ осы үшін қосымша зерттеулер мен қолданыстағы зерттеулердің кіші топтарын талдау қажет). Эналаприл сонымен қатар созылмалы бүйрек жеткіліксіздігінде кеңінен қолданылады. Бұдан бөлек, эналаприл психогенді полидипсияны емдеуде қолданылатын жаңа құрал болып табылады. Плацебомен салыстырылатын, қос соқыр зерттеу көрсеткендей, осы мақсатта қолданғанда эналаприл пациенттердің 60% - ын су ішу мөлшерін азайтты (бұл зәр шығару мөлшері және осмолярлық арқылы анықталды).

Жанама әсерлер

Эналаприлдің ең көп кездесетін жанама әсерлері: сарысудағы креатининнің артуы (20%), бас айналу (2–8%), төмен қан қысымы (1–7%), есінен тану (2%) және құрғақ жөтел (1–2%). Ең қауіпті жиі кездесетін жағымсыз құбылыс – ангиоэдема (ісіну) (0,68%), ол көбінесе бетке және еріндерге әсер етіп, науқастың тыныс жолдарына қауіп тудырады. Ангиоэдема эналаприлмен емдеу барысында кез келген уақытта пайда болуы мүмкін, бірақ алғашқы бірнеше дозадан кейін жиірек кездеседі. Кейбір мәліметтер эналаприлдің дами бастаған ұрыққа зиян келтіріп, өлімге себеп болуы мүмкін екенін көрсетеді. Жүктілік кезінде эналаприл ұрықтың бүйректеріне зақым келтіріп, олигогидрамнияға (амнион сұйықтығының жеткіліксіздігіне) әкелуі мүмкін. Эналаприл ана сүтіне өтеді, сондықтан бала емізу кезінде қолдану ұсынылмайды.

Әрекет ету механизмі

Көбінесе, I ангиотензин ангиотензин II-ге ангиотензин түрлендіргіш фермент (АТФ) арқылы өтеді. Ангиотензин II қан тамырларын тарылтады, қан қысымын арттырады. Эналаприлдің белсенді метаболиті – эналаприлат, АТФ-ты тежейді. АТФ-ты тежеу ангиотензин II деңгейін төмендетіп, қан тамырларының тарылуын азайтады және қан қысымын төмендетеді.

Құрылымдық қызмет қатынасы

Эналаприл молекуласының құрамында L пролин тобы бар, ол препараттың ауыз арқылы сіңуіне жауапты. Бұл про-дәрі, яғни ол метаболизмнен өткеннен кейін ғана әсер етеді. Молекуланың "OCH2CH3" бөлігі метаболизм кезінде бөлінеді, нәтижесінде көміртек атомында карбоксилат тобы пайда болады, ол ACE ферментінің Zn+2 орталығымен өзара әрекеттеседі. Осы құрылымдық ерекшелік және препарат ферментті тежеу үшін жүзеге асуы тиіс метаболизм механизмі, оның басқа ұқсас препаратқа – Каптоприлге қарағанда әсер ету ұзақтығының басымдығын түсіндіреді, екеуі де бірдей жағдай үшін қолданылады. Әсер ету ұзақтығы дозаға байланысты; ұсынылған дозаларда антигипертензивтік және гемодинамикалық әсерлер кем дегенде 24 сағатқа дейін сақталады. Эналаприлдің әсер етуі Каптоприлге қарағанда баяурақ, бірақ әсер ету ұзақтығы ұзақ. Дегенмен, Каптоприлден айырмашылығы, Эналаприлде тиол тобы жоқ.

Тарих

Squibb алғашқы АЭК ингибиторы – каптоприлді жасады, бірақ оның металл дәмі сияқты қолайсыз әсерлері болды (кейіннен бұл сульфгидрил тобынан екені анықталды). Merck компаниясы каптоприлге бәсекелес өнім ретінде эналаприлді жасады. Эналаприлат бастапқыда каптоприлдің осы кемшіліктерін жою мақсатымен әзірленді. Сульфгидрил тобы карбоксилат тобымен алмастырылды, бірақ каптоприлмен салыстырылатын тиімділікке қол жеткізу үшін оның құрылымына қосымша өзгерістер енгізу қажет болды. Дегенмен, эналаприлаттың да өзіндік мәселесі болды – ол ауыз жолымен нашар сіңдіріледі. Merck зерттеушілері эналаприлатты этанолмен этерификациялау арқылы эналаприлді өндіріп, осы мәселені шешті.

Құқықтық мәртебе

2023 жылдың қыркүйегінде Еуропалық дәрілік заттар агенттігінің Адамға арналған дәрілік заттар комитеті (CHMP) туған кезден бастап 18 жасқа дейінгі балалардағы жүрек жеткіліксіздігін емдеуге арналған Aqumeldi дәрілік затына педиатриялық қолдануға рұқсат беру туралы жағымды пікір білдірді. Aqumeldi 2023 жылдың қараша айында Еуропалық Одақта медициналық қолдануға бекітілді.