Мәңгі еркіндік: Уақыт пен құдайлардың саяхаты

Кіріспе

1999 жылы жазылған Джо Холдеманның ғылыми-фантастикалық романы.

"Мәңгілік бостандық" – американдық автор Джо Холдеманның ғылыми-фантастикалық романы, "Мәңгілік соғыс" романының жалғасы. Ол 1999 жылы жарық көрді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Мәңгілік соғыс" романының басты кейіпкері Уильям Мандела әйелі Мэригеймен бірге Мизар жүйесінің мұзды планетасы – "Ортаңғы саусақ" планетасында тұрады. Олар қоғамдағы жағдайға наразы болып, жұлдызаралық сапардың уақыт кеңеюін пайдаланып, уақытты алға жылжытуға шешім қабылдайды. Олардың ниеті – салыстырмалы жылдамдықпен 10 субъективті жыл бойы болашаққа саяхаттау, осы уақытта "Ортаңғы саусақ" планетасында 40 000 Жер жылы өтеді. Олар, сондай-ақ "Мәңгілік соғыс" ардагерлері мен "Ортаңғы саусақтағы" басқа да көңілі толмаған адамдар, олардың оралысында тапқан нәрселер оларға ұнайды деп үміттенеді. Бұл үшін "Адам" деп аталатын пост-адамдық топтық сананың және Тауран нәсілінің топтық санасының рұқсаты қажет. Рұқсат берілмеген соң, Уильям және оның жақтастары кемені қағып алады. Бір "Адам" және бір Тауран саяхатқа қосылады. Мэригей мен Уильям планеталарынан кеткеннен кейін, түсіндіріле алмайтын оқиғалар тізбегі орын алады және кеме антиматерияны түсініксіз жоғалта бастайды. Олар кемені тастап, үйлеріне қайтады. Құрылған 40 000 жылдың орнына, олар тек 24 Жер жылы ғана жол жүрген. Олар келгеннен кейін планетаның әлі де бұзылмаған екенін, бірақ бос екенін байқайды; барлығы кемедегі оқиғамен бір уақытта әдемі түрде жоғалып кеткен. Олар Жерге оралып, басқа барлық адамдардың, "Адамның" және Таурандардың жоғалып кеткенін, бірақ роботтар мен жабайы табиғаттың қалғанын түсінеді. Жерде формасын өзгерте алатын Omni пайда болады. Бұл жан Жерде және басқа да мекенделген планеталарда мыңдаған жылдар бойы болған және өзінің тегіне сенімсіз. Omni олардың нәсілі адамдарға және Таурандарға тіл бергенін және олардың технология деңгейін бақылағанын, бірақ соңғы жаппай жоғалудың себебін білмейтінін айтады. Omni және жалғыз тірі қалған Тауран түсіндіріле алмайтын құбылыстарға себепкер болуы мүмкін "атаусыз" жандар мүмкіндігін талқылайды. Содан кейін көбірек Omni пайда болады, бірақ қалған адамдардың және басқа Omni-лердің кейбіреуі түсініксіз жарылып кетеді. Omni Уильям мен Мэригей "атаусыз" жандарды қоздырды және олардың ғаламды жалғыз қалдыруын қамтамасыз етуі керек деген қорытындыға келеді. Содан кейін "атаусыз" пайда болады – ғаламды байқау үшін эксперимент ретінде жаратқан құдай. Құдай Уильям тобының галактиканы 40 000 жылдық сапарға шығуын, зертхана тышқанының қоршаудан қашуымен салыстырады, бұл оны қатаң шараларға итермелейді. Құдай физика, өмір, өлім және уақытпен саяхаттауға билігін жариялайды. Құдай уақыт сызығының сызықтық емес, мүмкін болатын оқиғалардың шексіз "кестесі" екенін, басқа "кестелердің" бар екенін талқылайды, бірақ олардан жоғарырақ күш бар ма деген сұраққа жауап беруден бас тартады. Құдай бұл экспериментті "аяқталды" деп жариялайды, ол басқа галактикаға кететінін және 1 000 000 жылдан кейін ғана оқиғаларды байқау үшін оралатынын мәлімдейді. Құдай жарылған жандарды қайта тірілтеді және құдайлар сақтап қалған жоғалған жандарды қалпына келтіреді. Құдай кеткеннен кейін Omni бейбіт түрде адамзатқа, "Адамға" және Таурандарға өзін ашты, және барлығы жаппай жоғалудың салдарынан туындаған зиянды әсерлерді жеңу үшін бірлесіп жұмыс істеді. Құдайдың бар екендігінің дәлеліне байланысты дін күшейді, ал ғылым негізгі заңдар мен әмбебап тұрақтыларды қайта тексеруді қажет етті, себебі құдай жарық жылдамдығын өзгертті. Уильям мен Мэригей "Ортаңғы саусаққа" қайта оралып, ұлы Биллмен қайта қосылады.

William Mandella, protagonist of The Forever War, lives with his wife Marygay on the icy world Middle Finger, a planet of the Mizar system. Dissatisfied with the state of their society, they eventually decide to jump forward in time, using the time dilation of interstellar travel. Their intention is to travel for 10 subjective years, at relativistic speeds, into the future, during which 40,000 Earth years will have passed on Middle Finger. They, along with other Forever War veterans and other disenchanted humans on Middle Finger, hope that whatever they will find upon their return will be more to their liking. This requires the consent of the posthuman group mind now known as 'Man', and of the alien group mind Tauran race. When permission is denied, William and allies hijack the ship. One Man and one Tauran join the journey. After Marygay and William head away from their planet, a series of unexplained occurrences happen and the ship starts to lose antimatter mysteriously. They abandon the ship and return home. Instead of the intended 40,000 years, they have only been away 24 Earth years. Upon arrival, they find the planet still intact, but seemingly vacant; everyone having literally disappeared at the same time as the incident on their ship. They then return to Earth, and realize that all other humans, Man and Taurans have disappeared, but robots and wildlife remain. On Earth, a shape shifting being, an Omni, reveals itself. This being has been on Earth and the other inhabited planets for millennia and is not certain of its own origin. The Omni reveals that its race had given the humans and Taurans language and controlled their level of technology, but did not know what caused recent mass disappearances. The Omni and the lone surviving Tauran discuss the possibility of 'nameless' beings causing the unexplainable phenomena. Meanwhile, more Omni appear, but some of the remaining humans and other Omni spontaneously explode inexplicably. The Omni conclude that William and Marygay provoked the 'nameless' and must convince the 'nameless' to leave the universe alone. Then, the 'nameless' appears—a god who evidently created the universe as an experiment to observe. The god compares the action of William's group leaving the galaxy on a 40,000 year round trip as similar to a laboratory mouse escaping its cage, prompting it to take drastic action. The god announces its control over physics, life, death, and ability to time travel. The god discusses timelines as not linear, but an infinite "table" of possible events, reveals the existence of other "tables", but declines to answer if there is a higher power above them. The god declares this experiment "over", declaring that it would leave for another galaxy and only return to observe resultant events in 1,000,000 years. The god departs, returning to life the exploded beings, and restoring the vanished beings, whom the god stored in stasis. After the god's departure, the Omni peacefully reveal themselves to humanity, Man and the Taurans, and all worked together to overcome the detrimental effects caused by the mass disappearance. Religion was strengthened due to proof of a god, while science required rechecking of fundamental laws and universal constants, with the god having altered the speed of light. William and Marygay return to live on Middle Finger, reuniting with their son Bill.

Қабылдау

F&SF сыншысы Чарльз де Линт романды жоғары бағалап, "Мәңгілік бостандық - ғылыми фантастиканың барлық жақсы қасиеттерін бойына сіңірген, бірақ көбінесе кездеспейтін туынды: адамдықтың мәнін зерттейтін ұлы оқиға, тереңдей сипатталған кейіпкерлер мен ойлы ғылыми (сондай-ақ діни) болжамдар арқылы бір сәт те тоқмейтін әсер қалдырады" деді. Kirkus Reviews кітапты "Мәңгілік соғыс" романына "кешіккен, және шынымен нашар жалғас" деп бағалады.