Кіріспе

Американдық саясаткер (1851–1929)

Теодор Элиа Бёртон (20 желтоқсан 1851 – 28 қазан 1929) – американдық адвокат және Огайо штатының республикалық саясаткері. Ол АҚШ Өкілдер палатасының депутаты, АҚШ Сенатының сенаторы және Кливленд қалалық кеңесінің мүшесі болып қызмет еткен.

Алғашқы жылдар

Бертон Огайо штатының Аштабула округіндегі Джефферсон қаласында Элизабет (Грант) пен пастор Уильям Бертонның ұлы болып дүниеге келді. Ол мемлекеттік мектептерде, Grand River Institute (Остинбург, Огайо) және Айова колледжінде (Гриннелл, Айова) оқыды. 1872 жылы Оберлин колледжін бітірді. Ол Чикагода Линкольннің досы және он сегіз жыл АҚШ сенаторы болған Лайман Трамбуллдан заңды оқыды. 1875 жылы заңгерлік тәжірибесін бастады және Кливлендтегі көрнекті адвокатқа айналды. Оның алғашқы мемлекеттік лауазымы Кливленд қалалық кеңесінің мүшесі болды.

Мансап

Ол 1888 жылы Кливлендтегі Огайоның 21-ші округінен АҚШ-тың 51-ші Конгресі үшін Өкілдер палатасына сайланды, бірақ 1890 жылы Демократиялық партияның қарсыласы Том Л. Джонсонға жеңілді. Ол 1892 жылы Республикалық партияның кандидаттығына ие болмады, бірақ 1894 жылы қайтадан ұсынылып, АҚШ-тың 54-ші Конгресіне сайланды, бұл жолы бұрынғы қарсыласы және әлі де биліктегі Том Л. Джонсонды жеңді. Ол жеті рет қайта сайланды, 1908 жылға дейін Палатада қызмет етті. Ол Ниагара шарлауының сақталуына және пайдасыз су жолдары жобаларына қарсы күресімен танымал болды. Президент Теодор Рузвельт оны 1907 жылы Ішкі су жолдары комиссиясының, ал 1909 жылы Ұлттық су жолдары комиссиясының төрағасы етіп тағайындады. Сондай-ақ, ол Панама каналын салуға рұқсат беретін заң жобасын де қолдады. Ол жалпы алғанда ысырапшылдыққа қарсы болды және корпоративтік адвокат ретіндегі тәжірибесіне қарамастан, ірі бизнестің ықпалына қарсы тұрды. Өзінің алғашқы мерзімінде ол Шерманның монополияға қарсы заңына бірлесіп қол қойды. 1908 жылы қайта сайланғаннан кейін ол Сенатқа сайланды және Палатадағы мандатын қалдырды. Ол Өзендер мен портер жөніндегі комитеттің төрағасы болды. Ол екінші рет сенаторлық мандатқа үміткер болмады. Оның орнына Нью-Йоркке көшіп, бірнеше жыл банк ісімен айналысты. 1916 жылы ол президенттікке үміткер ретінде қарастырылды және республикалық ұлттық конвентте бірінші раундта 77½ дауыс алды (987 дауыстан). 1920 жылы ол Огайоға оралып, тағы да Палатаға сайланды, бұл жолы 22-ші округтен (шекаралар 1912 жылы өзгерді). Ол 1922, 1924 және 1926 жылдары Палатаға қайта сайланды. Палатадағы соңғы қызметі кезінде ол президент Хардингтің 1922 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс борыштарын қаржыландыру комиссиясына мүше етіп тағайындалды; сондай-ақ 1925 жылы Швейцарияның Женева қаласында халықаралық қару-жарақ саудасын бақылау жөніндегі конференцияға АҚШ делегациясының төрағасы болды. Америкалық Бейбітшілік қоғамының президенті ретінде Бертон 1928 жылы Кливлендте Халықаралық әділеттілік жөніндегі бірінші дүниежүзілік конференцияны өткізді, оған 13 000-нан астам адам, соның ішінде әлемдік көшбасшылар қатысты. 1928 жылы ол Палатаға қайта сайлануға үміткер болмады. Оның орнына ол 30 наурызда қайтыс болған Фрэнк Б. Уиллистің аяқталмаған мерзіміне Сенатқа арнайы сайлауда жеңіске жетті. Ол 1928 жылдың 15 желтоқсанынан 1929 жылдың 28 қазанына дейін Сенатта қызмет етті. "Қара сейсенбі" (1929 жылғы Уолл-стрит құлауы) келесі күні, 1929 жылдың 29 қазанында болды.

Жеке өмір

1900 жылдан 1912 жылға дейін Бертон Огайо штатының Довер қаласында (қазіргі Вестлейк) 1838 жылы Томас және Джейн Херст салған шағын үйге ие болды. Бұл үй 1936 жылы Американың тарихи ғимараттары туралы шолуда тіркелді және 2002 жылы Огайо тарихи ескерткішімен белгіленді.