Кіріспе

Еврей Киелі кітаптары көптеген Ыбырайым діндерінде қасиетті мәтін саналады. Онда Израиль Құдайының бекіткен немесе тыйым салған көптеген оқиғалар мен заңдар тіркелген. Яһуди діні Торада 613 міндеттеме бар екенін үйретеді, олардың көпшілігі қылмыс және жазаға қатысты, бірақ жалпы адамзатқа Нұх заңдары ғана қолданылады. Христиандық тармақтарының көпшілігі осы нұсқаулардың бір бөлігін, мысалы, Он Буйрық пен Ұлы Буйрықты қабылдады, ал азыншылығы Ескі Келісімнің барлық заңдары күшін жойғанын сенеді.

Мысырдан шығу кітабында

Мұса Мысырдан шығу туралы фараонмен келіссөздер жүргізді, осының нәтижесінде он апат келді. Перғауын Израиль ұлдарының құлы болғанда, мысырлықтар Израильдіктердің рухын құлату үшін оларды қатаң еңбекпен мазалаған әміршілерді тағайындады. Израильдіктердің міндеті – Питом және Раамсес қалаларын фараонның қоймасы ретінде салу болатын. Олар Израильдіктердің өмірін қиындыққа толы етіп, балшық пен кірпішпен, сондай-ақ егістік жұмыстарының барлық түрлерімен ауыр еңбекке мәжбүрледі. Кейін ол Израиль ұлдарының барлық еркек балаларын өлтіру туралы бұйрық берді. Құдай фараонның жүрегін қатайтты, осылайша ол еврейлерді босатуға келіспеді, содан кейін Құдай Мысырдың бүкіл жеріне түрлі апаттар жіберді. Шығу кітабында Израильдіктерді құлдыққа түсіргені үшін соңғы жаза ретінде Мысырдың әрбір туған баласын өлтіру оқиғасы баяндалған.

Мадияндықтар

Сандар 25-та, Мадиян және Моаб халқы Шитимде тұрған Израиль халқымен араласа бастады. Осы кезде Израиль ерлері Моаб әйелдерімен жыныстық қатынас жасауды бастады. Моаб әйелдері шақырғаннан кейін, бірқатар Израиль ерлері құрбандық тағамдарын жеп, Моаб құдайларына табынуға қатысты. Содан кейін (Құдай) Моабтықтармен зана жасап, оларға табынғандардың барлығын күндіз өлтіруді бұйырды. Израильдіктер осы оқиғадан кейін қайғыға батқанда, Салу ұлы Зимри, Зурдың қызы Козби деген Мадиян әйелін өз шатырына әкелді. Ааронның немересі Пинехас, жиыннан шығып, шатырға кіріп, Зимри мен Козбидің екеуін де сүйір найзамен қағып өлтірді. Пинехастың осы әрекеті арқасында (Құдайдың) қаһары Израиль ұлдарынан ауыстырылды. Содан кейін (Құдай) Мұсаға (а.с.) Пеор және Козби ісінде Израильдіктерге қарсы жасаған қастандықтары үшін Мадияндықтарға шабуыл жасауды бұйырды. 12 000 сарбаз (әр тайпадан 1000) Мадияндықтарға қарсы жіберілгеннен кейін, Мұса (ғ.с.) әскердің тұтқын әйелдер мен басқа олжамен оралғанына ашуланды, себебі бұл әйелдер бұрынғы құқық бұзушылықтарда және салдарынан туған обада маңызды рөл атқарған. Мұса барлық еркектерді және бикез әйелдерді өлтіруді, ал бикез қыздарды сақтап қалуды бұйырды. Әскерлердің олжасынан әрбір бес жүз тұтқынның бірі діни қызметкер Елазарға (Сандар 31:28) «құрбандық» ретінде, яғни жетістікке алғыс айту үшін қызмет етуге берілуі керек еді. Израильдіктерге тиесілі олжаның әрбір елуден бірі киелі шатырды күтіп ұстайтын Левиліктерге берілді. (Сандар 31:30)

Арнайы жазалар

Нұх Қанаханды қарғап, ағасының құлдарына және әкесінің бауырларына құл болуға бұйырды. (Хамның қарғысы туралы қараңыз) Содом мен Ғомораның қирауынан қашып бара жатқанда Луттың әйелі "артына қарады" да "тұз бағанасына айналды". Құдай Онанды, қайын сіңілісіне бала тудыру ниеті болмай, онымен жыныстық қатынасқа түсіп, балалы болу мүмкіндігінен айырғандығы үшін өлтірді. Онанның ағасы Ер өлгеннен кейін, әкесі Яһуда оған Тамарға бала беріп, қайын інісінің міндетін орындауды бұйырды. Ғсырлар өткен соң, Мұса заманында бұл практика левират некесінің заңы ретінде қалыптасты, онда қайтыс болғанның бауыры баласыз әйелге ұрпақ беруге міндетті болды, осылай отбасының жолын жалғастыруға болады. Алайда Онан Тамармен жыныстық қатынасқа түскенде, осы қағиданы елемеді, уақыты жетпей, спермасын жерге төкті, себебі туған бала заңды түрде оның мұрагері болып есептелмес еді.

Іске асыру

Ежелгі Израильде өлім жазасы әрдайым немесе тіпті көбінесе қолданылған-ды әлде бұл Танахтың мақсаты ма деген сұрақ туындайды (қ. Сандар 35:31). "Өлім жазасы қылмыстың ауырлығын көрсетуі мүмкін, бірақ әрбір жағдайда оны міндетті түрде орындауды білдірмейді. Шындығында, ежелгі Израильде осындай санкциялардың көптеген жағдайлары іске асырылғанына дәлелдер аз. Тек қасақана кісі өлтіруде ғана "Өлімге лайық кісі өлтірушінің өмірі үшін құн төлемеңдер" деген қатаң талап қойылған (Санд. 35:31). Яһуди және христиан қауымдастықтарының дәстүрлі көзқарасы бойынша, Сандар 35:31-дегі бұл аят Ескі өсиетте өлім жазасын көздейтін жиырмаға жуық жағдайдың әрқайсысында жазаны тиісті сома ақшамен немесе қылмыстың ауырлығын көрсететін кез келген затпен алмастыруға болатынын білдіреді. Бірақ бүгін біз бірінші дәрежелі кісі өлтіру деп атайтын жағдайда ешқандай алмастыру немесе келісім жасалмауы керек еді: қылмыскер өмірімен жауап беруі тиіс".