Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим Республикасының тактикалық бірлігі – римдік әскери құралым.
Tactical unit of the Roman Republic
the Roman military formation
Манипула (manipulus;) – Самнит соғыстары кезінде (б.з.д. 343–290 ж.) қабылданған рим республикалық әскерлерінің тактикалық бірлігі. Бұл сондай-ақ мұндай бөлімшелердің әскери туының атауы болды. Манипула құрамындағы саяқтар, комманипулалар (commanipularis) деп аталатын, бір-біріне қарулас бауырлар ретінде қарастырылды, бірақ сегіз адамнан тұратын контуберниумдағы отбасылық жақындықтан мүлдем бөлек болды. Когорттар манипулаларды ұйымдастыру бірлігі ретінде ығыстырды.
Maniple (manipulus; ) was a tactical unit of the Roman Republican armies, adopted during the Samnite Wars (343–290 BC). It was also the name of the military insignia carried by such units. Maniple members, called commanipulares (: commanipularis) were seen as each other's brothers in arms, but without the domestic closeness of the eight man contubernium. Cohorts replaced maniples as organisational units.
Тарих
Манипулярлық жүйе б.з.б. 315 жылы Екінші Самниттік соғыс кезінде қабылданды. Соғыс болған Самнийдің таулы-қиыр жері римдіктер этрускілер мен ежелгі гректерден мұра еткен фаланга құрамына қолайлы емес еді. Осы кезеңдегі этрускілер мен латындықтардың негізгі шайқас әскерлері грек үлгісіндегі гоплит фалангаларынан құралған, олар түпнұсқа грек фалангасы әскери бөлімінен мұрагерлік алған. Бірнеше жеңіліске ұшырағаннан кейін, Каудин шатқалында қарсылықсыз бүкіл әскердің тапсырылуына әкеліп соқты, римдіктер фалангадан толығымен бас тартып, икемді манипулярлық жүйені қабылдады, оны «буындармен жалғанған фаланга» деп атады. Манипулярлық жүйе ежелгі дереккөздерде сирек кездеседі және оның орнына когорта бірлігі келді. Манипулдарға ұйымдастырылған легион алдында велиттер жауынгерлердің тобын құрады, олар шайқастың басында жаумен шайқасты. Олардың міндеттеріне жеңіл шайқас жүргізу кірді және олар көбінесе атты әскермен тығыз байланыста жұмыс істеді. Одан кейін, хастаттар ең жас және тәжірибесі аз сарбаздар болды, сондықтан олар алдыңғы қатарда шайқасты. Олар ауыр жаяу әскердің бірінші қатарын құрады. Принциптер – хастаттардан тәжірибелі сарбаздар, шайқаста хастаттардың артында тұрды. Соңында, триарийлер – ең тәжірибелі, ардагер сарбаздар болды. Екінші және үшінші эшелон әдетте әр манипул мен оның көршілері арасында бір манипул кеңістігімен құрылды. Артқа шегінетін велиттер артындағыларға кедергі келтірмей, кері шегіне алатын. Қарсылық күшті болған жерлерде хастаттар римдік қатардан кері шегініп, принциптердегі тәжірибелі сарбаздарға шайқасуға мүмкіндік беретін. Бұрынан принциптер қажет болған жағдайда қатал триарийлерге жол беретін. Осы сәтте манипул фалангаға ұқсас болатын. Полибийдің айтуынша, ең толық және ең сенімді мәлімет бойынша, легион 120 хастаттан тұратын 10 манипулдан, 120 принциптен тұратын 10 манипулдан және әрқайсысы 60 адамнан тұратын триарийлерден тұратын 10 жартылай күшті манипулдан құралған. 1200 велит және 300 атты әскермен бірге легионда 4500 адам болды. Алайда, аса қажет болған жағдайда олардың саны 5000-ға дейін арттырылуы мүмкін.
The manipular system was adopted around 315 BC, during the Second Samnite War. The rugged terrain of Samnium, where the war was fought, was not conducive to the phalanx formation which the Romans had inherited from the Etruscans and Ancient Greeks. The main battle troops of the Etruscans and Latins of this period comprised Greek style hoplite phalanxes, inherited from the original Greek phalanx military unit. After suffering a series of defeats, culminating in the surrender of the entire army without resistance at Caudine Forks, the Romans abandoned the phalanx altogether, adopting the more flexible manipular system, famously referred to as "a phalanx with joints". The manipular system was faded from ancient sources and was replaced by the cohort unit. At the front of the legion organized into maniples, the velites formed a swarm of soldiers which engaged the enemy at the start of the battle. Their duties involved skirmishing, and they often worked closely with the cavalry. Next, the hastati were the youngest and least experienced soldiers, and therefore fought on the front lines. They formed the first line of heavy infantry. The principes were more experienced soldiers who stood behind the hastati in battle. Finally, the triarii were the veteran soldiers with the most experience. The second and third echelon generally formed with a one maniple space between each maniple and its neighbours. Retreating troops of the velites could withdraw without disrupting those behind them. Where resistance was strong the hastati would dissolve back through the Roman line, allowing the more experienced soldiers in the principes to fight. In turn, the principes could then yield to the hardened triarii, if necessary. At this point in battle, the maniple greatly resembled the phalanx. According to Polybius, the most complete and likely the most accurate account, the legion consisted of 10 maniples of 120 hastati, 10 maniples of 120 principes, and 10 half strength maniples of triarii containing 60 men each. With 1,200 velites and 300 cavalrymen a legion numbered 4,500 men. However, in times of great need the number might be reinforced up to 5,000.
Жабдық
Эшелондар рөлдерімен ғана емес, сонымен қатар жабдықтарымен де ерекшеленді. Полибий олардың қару-жарағын егжей-тегжейлі сипаттайды. Біріншіден, велиттер семсер, найза және парма деп аталатын кішкентай қалқанмен қаруланған. Олар басқа ешқандай қару кимейтін, тек қана бас киім (дүбіршек) тағатын, оны көбінесе жануар терісімен жабатын. Полибийдің айтуынша, бұл терілер тек бас киімді қорғап қана қоймай, сонымен қатар сарбаздарды тануға және кейіннен батылдықтары үшін марапаттауға мүмкіндік беретін идентификация құралы ретінде де қызмет еткен. Келесісі, хастатилер "толық қару-жарақпен" жабдықталған. Олардың қару-жарағына семсер, найза және үлкен, нығайтылған қалқан кірген. Олар көкіректі қорғау үшін "жүрек пластинасы" деп аталатын металл пластина және киген адамды ірі көрінетін ету үшін биік қауырсынмен безендірілген бас киім киетін. Принциптер хастатилер сияқты жабдықталған. Көбірек мүлігі бар сарбаздар (10 000 драхмадан жоғары мүлік құнымен) тізбектей тоқылған қару (шлем) алуға шамасы жететін. Соңында, триарийлер басқа жаяу әскерлер сияқты жабдықталған, бірақ найзаның орнына иіс тікенімен (соққылайтын найзамен) қаруланған. Бұл жабдықтар, әдетте, манипл жүйесіне дейін болған серб гоплиттерінің жабдықтарынан жеңіл және арзан болды. Бұл манипл жүйесінің икемділігін күшейтіп, жеңіл қаруланған, жоғары жылдамдықты сарбаздарға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, жабдықтарды сатып алу әрбір сарбаздың міндеті болғандықтан, оның қолжетімділігі әскери қызметке жарамды азаматтардың санын арттыруға көмектесті.
The echelons differed not only in their roles, but also in their equipment. Polybius describes their panoply in detail. First, the velites were armed with a sword, javelins, and a small shield called a parma. They wore no armor, apart from a helmet, which was often covered in animal skins. Polybius asserts that these skins not only protected the helmet, but also served as a means of identification, such that soldiers could be remembered and later rewarded for acts of bravery. Next, the hastati were armed in "full panoply." Their armament included a sword, javelins, and a large, reinforced shield. For armor, they wore a helmet decorated with tall plumes designed to make its wearer appear larger, as well as a sheet of metal called a "heart plate" to protect the chest. Principes were equipped in the same manner as the hastati. Wealthier soldiers (of a property value greater than 10,000 drachmas) could afford a chain mail cuirass. Finally, the triarii were equipped like the other infantry, with the exception of a thrusting spear in place of javelins. This equipment was generally lighter and cheaper than that of the Servian hoplites that preceded the maniple. It emphasized the flexibility of the maniple system and allowed for lightly armored, highly mobile soldiers. Moreover, because purchasing the equipment was the responsibility of the individual soldier, its affordability helped increase the number of citizens eligible for military service.