Кіріспе

Жаңа Зеландияның аборигендер құқықтарын қорғайтын саяси партиясы – Те Пати Маори, сондай-ақ Маори партиясы деп те аталады, Жаңа Зеландияда маори халқының құқықтарын қорғаумен айналысатын саяси партия. Көптеген жалпы сайлау округтерінен басқа, Те Пати Маори маориларға арналған сайлау округтерінде бақталастық жасайды, онда оның басты қарсыласы – Еңбек партиясы. Қазіргі басшылары Равири Уайтити мен Дебби Нгарева Пакердің басшылығымен партия келесі саясатты ұстанады: маори тірлігінің (tikanga Māori) сақталуы, жүйелі расизмнің жойылуы және Те Тирити о Уайтангиде (Te Tiriti o Waitangi) уәделенген құқықтар мен tino rangatiratanga нығайтылуы. Партия "Тиритиге бағытталған" көзқарас арқылы әлеуметтік прогрессивті және экологиялық саясатты біріктіруге міндеттенді. Бұған тағамға салынатын салықты жою, теңіз түбіндегі бұрғылауға қарсы тұру, маори денсаулық сақтау органының құрылуы мен қаржыландырылуы, ең төменгі жалақыны сағатына 25 долларға көтеру, Табиғатты қорғау департаментінің жерлерін маори каитиакилеріне қайтару және тұрғын үйсіздікті азайту кіреді. Уайтити мен Нгарева Пакер басшылық еткеннен бері партия солшыл және прогрессивті деп сипатталады. Тариана Турия 2004 жылы Маори партиясын құрды, ол биліктегі Еңбек партиясынан министр қызметінен кеткеннен кейін, жағалау мен теңіз түбінің меншігіне байланысты дауға байланысты. Ол және белгілі ғалым Пита Шарплс алғашқы бірлескен басшылар болды. Партия 2005 жылғы сайлауда төрт маори мандатын жеңіп, оппозицияға өтті. 2008, 2011 және 2014 жылғы сайлауларда партия сәйкесінше бес, үш және екі маори мандатын жеңіп алды. Ол оңшыл-орталық Ұлттық партияның басшылығымен үкіметті қолдады, Маори партиясының басшылары кабинетке кірмейтін министрлер ретінде қызмет етті. Осы кезеңде партия орташа саясатты ұстанып, қолдады. Партия 2017 жылғы сайлауда бірде-бір мандатқа ие болмады, бұл олардың Ұлттық партияны қолдауына байланысты кері әсер ретінде талданды. Жаңа басшылықпен олар 2020 жылғы жалпы сайлауда қайтадан қатысып, Равири Уайтити Вайарики округінде жеңіске жетті. Партияның жалпыұлттық дауыс үлесі 2017 жылғы 1,18%-дан 2020 жылғы 1,17%-ға төмендесе де, Вайарикиде жеңіске жеткені партияға толық пропорционалдық өкілдік құқығын берді, нәтижесінде екі депутат сайланды, ал Дебби Нгарева Пакер кейіннен тізім бойынша депутат болды.

Құрылу

Те Пати Маоридің бастауы 2004 жылғы жағалау және теңіз түбі дауына, Маоридің Жаңа Зеландияның жағалауы мен теңіз түбінің бір бөлігіне немесе толығымен иелік ету құқығы бар ма деген пікірталасқа барып тіреледі, бұл пікірталас Бесінші Еңбек үкіметі кезінде туындады. Сот шешімінде Марлбороу саундтардағы теңіз түбінің белгілі бір бөлігіне ресми түрде иелік ету құқығына кейбір Маоридің құқығы бар екені айтылды. Алайда, бұл перспектива Жаңа Зеландия қоғамының көптеген сегменттерін алаңдатты, ал Еңбек партиясы мемлекеттік меншікке басымдық беретін заңнаманы әзірлеуді жариялады. Бұл көптеген Маориді, соның ішінде Еңбек партиясының Маори депутаттарын ашуға ұшыратты. Маори сайлау округтерін өкілдік ететін екі депутат, Тариана Турия мен Наная Махута, заңнамаға қарсы дауыс беретінін мәлімдеді. Үкіметте кіші министр болған Турияға, үкіметке қарсы дауыс беру министрлік лауазымын сақтаумен "үйлеспейтіні" туралы хабарланғаннан кейін, 2004 жылғы 30 сәуірде Еңбек партиясынан кету ниетін жариялады. Оның отставкасы 17 мамырда күшіне енді, және ол екі айдан кейін Те Тай Хауару сайлау округінде жеңіске жеткенге дейін парламенттен шықты. Еңбек партиясынан кеткеннен кейін, кейіннен Шарплс қосылған Турия жаңа саяси партияны ұйымдастыруды бастады. Олар және олардың қолдаушылары жаңа ұйымның жай ғана "Маори партиясы" деген атауды таңдауға келісті. Олар қара және қызыл түстерден – дәстүрлі Маори түстерінен – тұратын, сонымен қатар дәстүрлі кору дизайрын қамтитын логотипті таңдады. Маори партиясының басшылары "барлық Маориді" біртұтас саяси қозғалысқа біріктіруді көздеп отырғанын мәлімдеді.

2005 жылғы сайлау

2005 жылғы сайлауда Маори партиясы жеті Маори округінің төртеуін және партиялық дауыс берудің 2,12%-ын жеңіп алды. Бұл көрсеткіш партияға тізім бойынша тек үш орынға құқық берді, ал төртінші округтік орын артық орынға (overhang seat) әкеп соқты. Сайлау күнінің алғашқы есептерінде партияның дауыс үлесі 2%-дан төмен болды, соның салдарынан Маори партиясы екі артық орынға ие болар еді. Бірақ артық орын саны біреуге дейін азайтылғанда, Ұлттық партия сайлау күні жеңіп алғандай көрінген тізімдік орынынан айырылды. Тариана Турия Те Тай Хауару округін сақтап қалды; Пита Шарплес Тамаки Макаурау округінен жеңіске жетті; Титехуаи Харавираның ұлы Хоне Харавира Те Тай Токерау округін жеңді; ал Те Уруроа Флавелл Вайарики округінде жеңіс тойлады.

Бірінші мерзім, 2005-2008

Сайлаудан кейінгі кезеңде Маори партиясы Лейбористерді немесе Ұлттық партияны қолдау туралы шешім қабылдау үшін бірнеше хуи шақырды, бірақ партия басшыларының кейбіреуі Лейбористермен жұмыс істеуге бейім екенін білдірді. Алайда, сол күні Турия мен премьер-министр Хелен Кларк жеке кездесіп, ресми коалиция құру мүмкіндігін жоққа шығарды. Жаңа Зеландияның Бірінші партиясы, Жасылдар және Прогрессивтердің қолдауымен бірге, Маори партиясының қолдауы Кларкқа басқа партиялардың қолдауысыз үкімет құруға жеткілікті дауыс берер еді. Бірақ, соңында келісімге келіңкірлік болмады және Маори партиясы өз ұстанымдарынан бас тартпайтынын айтып, оппозицияда қалды. Ұлттық партияның орынбасары Джерри Браунли сайлаудан кейін Лейбористер мен Ұлттық партияның әрқайсысы 2005 жылғы сайлауда үкімет құру үшін қажетті 62 орынның "57 орынына" сүйене алатынын мәлімдеді. Бұл Ұлттық партияның өзінің 49 орынынан өзге, "Бірлескен болашақ" (3), "Акт" (2) және Маори партиясынан (4) қолдау алғанын көрсетеді. Браш өзі кейін бұл мәлімдемені растап, куәгерлері бар екенін айтты. Бұл Ұлттық партия Маори партиясын коалиция құру мүмкіндігін зерттеу және Хелен Кларк жасаған әрекеттерге қарсы тұру үшін тартып баруға тырысқаннан кейін болды. Тариана Турия бұл мәлімдемені жоққа шығарды. 2006 жылдың 24 қаңтарында Маори партиясының төрт депутаты Ұлттық партияның жетекшісі Дон Брашпен бірге оның сегіз депутатынан тұратын делегациясымен Ратана пасына бірлесіп келді. Оларды жарты сағат айырмамен қарсы алу жоспарланған еді, бірақ бірге қарсы алып, бірге отыруға келісті. Турия бұл алдын ала келісілгенін жоққа шығарып: "Біз туылған күнге келдік. Біз саясат үшін келген жоқпыз", - деді. Алайда, сыншылар бұл оқиға Маори партиясы мен Ұлттық партияның коалиция немесе сенім мен қолдау туралы келіссөздер жүргізіп жатқанын еске түсіретінін айтты. Бұл Лейборист партиясының сайлау науқанындағы "Маори партиясына дауыс беру – Ұлттық партияға дауыс беру" деген ұранына қосымша күш берген болуы мүмкін. Бір Ратана каумата (ақсақал) бұл әдейі жасалғанын және осы сұхбаттардан кейін лайықты жауап екенін айтты.

2008 жылғы сайлау

2008 жылғы жалпы сайлауда Маори партиясы 2005 жылы жеңген барлық төрт орынды сақтап қалды және Рахуи Катень Те Тай Тонга сайлау округін Лейбористтер партиясынан жеңіп алғаннан кейін тағы бір орын қосымша иеленді. Екі орын артық орын болып саналды. Партияның партиялық дауыс үлесі 2,39%-ға сәл өсті. Лейбористтер партиясы барлық Маори сайлау округтерінде партиялық дауыс беру бойынша үлкен басымдықпен жеңіске жетті, яғни көптеген Маори сайлаушылары өз дауыстарын бөліп берді: сайлау округі бойынша Маори партиясының кандидатына, ал партиялық дауыспен – Лейбористтер партиясына дауыс берді. Ұлттық партия жалпы саны бойынша ең көп орынды жеңіп алды және Маори партиясы, ACT Жаңа Зеландия және Біріккен болашақ партиясының қолдауымен азшылық үкімет құрды. Шарплс Маори істері министрі лауазымын алды, сондай-ақ Түзету және Білім беру министрлерінің орынбасары болды. Турия Қоғамдық және ерікті сектор министрі, Денсаулық сақтау министрінің орынбасары және Әлеуметтік даму мен жұмыспен қамту министрінің орынбасары болды. Хоне Харавира Ұлттық партиямен жасалған одақты сынап, 2011 жылдың ақпан айында Маори партиясынан шеттетілді. Ол 2011 жылдың сәуір айында партиядан шығып, солшыл «Мана» партиясын құрды.

2011 жылғы сайлау

2011 жылғы жалпы сайлауда Маори партиясы бес мандаттан үш мандатқа дейін азайды, себебі партия дауысы олар мен Харавираның Мана партиясы арасында бөлінді. Маори партиясы үш округтен депутаттық мандаттарды жеңіп алды. Партияға берілген дауыстардың 1,43%-ы партияға екі мандат алуға құқық берді, нәтижесінде бір мандат артық болды. Үш депутат – Тамаки Макаурау округінен Пита Шарплс, Те Тай Хауауру округінен Тариана Турия және Вайарики округінен Те Уруроа Флавелл болды. Рахуи Катень Те Тай Тонга округіндегі мандатты Лейборист партиясының Рино Тирикатенесіне жоғалтты, ал Хоне Харавира Мана партиясынан Те Тай Токерау округінде жеңіске жетті. Ұлттық партия Маори партиясының, ACT Жаңа Зеландияның және Біріккен болашақ партиясының қолдауымен тағы да азшылық үкімет құрды. Пита Шарплс қайтадан Маори істері министрі болды, ал Шарплс пен Турия кабинетке кірмейтін министрлер болды. 2014 жылы Пита Шарплс зейнетке шыққаннан кейін Те Уруроа Флавелл партияның еркек төрағасы болды. Тариана Турия да 2014 жылы зейнетке шықты.

2014 жылғы сайлау

2014 жылғы жалпы сайлаудың соңғы нәтижелері бойынша Маори партиясы Парламентте екі орынға ие болды. Те Уруроа Флавелл Ваиарики сайлау округінде жеңіске жетті, ал партия сайлаушылардың 1,32% дауысын алғандықтан, партия тізіміндегі келесі адам – Марама Фокс – тағы бір тізімдік орынға орналасты.

2017 жылғы сайлау

2017 жылғы жалпы сайлау алдында Маори партиясы Мана қозғалысының жетекшісі және бұрынғы Маори партиясы депутаты Хоне Харавирамен сайлау пакті жасасты. Маори партиясы екі партияның Маори сайлау округтерін Еңбек партиясынан қайтарып алуға тырысуы үшін келісімнің бір бөлігі ретінде Те Тай Токерау округіне үміткерлік танытпауға келісті. Сайлауда олар бір де бір орын жеңе алмады, ал Еңбек партиясы Маори округтерінің барлығы жетісін басып алды. Партияның тең төрағасы Те Уруроа Флавелл орын жоғалтуына өкініш білдіріп, саясаттан кететінін хабарлады. Тағы бір тең төраға Марама Фокс партияның жеңілісіне ашуланып, Жаңа Зеландияның "колонизация заманына" қайта оралғанын айтты және Маори халқына қатысты қамқорлық танытқаны үшін Ұлттық және Еңбек партияларын сынады. Фокс, Маори халқының Еңбек партиясының Маори округтерін басып алуына байланысты "соққыға ұшыраған әйелдің зорлаған адамға қайта оралуы" секілді жағдайға түскенін мәлімдеді. Metro Magazine журналы Маори партиясының нашар нәтижелерін Ұлттық партияның үкімет құруына көмектескеніне байланысты туындаған наразылықтың бір бөлігі деп сипаттады. Келесі 12 айдың ішінде партияның жетекші тұлғалары қызметінен кетті: Флавелл мен Фокс тең төрағалықтан, ал партия президенті Тукорориранги Морган лауазымынан бас тартты. Бұл партияның жаңа буыны үшін, атап айтқанда Рауири Уайтити мен Дебби Нгарева Пакер үшін жол ашты.

2020 жылғы сайлау

Партия 2020 жылдың наурызында Джон Тамихереді Тамаки Макаурау сайлау округінің кандидаты ретінде жариялады. Тамихере 2002 жылдан 2005 жылға дейін осы округтің депутаты болған, бірақ Еңбек партиясынан. Ол 2019 жылы Окленд қаласының мэрі лауазымына да үміткер болды, бірақ сәтті болмады. Тамихеренің сайлау кампаниясы оңшыл көзқарастарға көбірек бағытталған еді. Бұл Маори партиясының президенті Че Уилсонға қайшы келді, ол Лейбористермен жұмыс істеуге басымдық берген және "егер біз Ұлттық партиямен сөйлескен жағдайда, бұл бағытқа қайта оралу үшін бізге үлкен себеп болуы керек" деді. 2020 жылдың 15 сәуірінде партия Джон Тамихере мен Дебби Нгарева Пакердің жаңа партияның ортақ төрағалары болғанын жариялады. 2020 жылдың мамыр айының соңында партия 2020 жылғы сайлауға 145 101 доллар көлемінде телерадио хабарларын таратуға қаржы алды. 2020 жылдың қыркүйегінде Икароа-Рауахити округінен кандидат Хизер Теау Скипворт партияның спорт саясатын жариялады, онда ұлттық Маори спорттық ұйымын құру және Маори спортшыларына стипендиялар мен бағдарламаларға инвестиция салу көзделген. Ол сондай-ақ: "Маорилердің генетикалық құрамы басқалардан күштірек екені белгілі факт. Біздің ата-бабаларымыз тек дене қуатымен ғана емес, сонымен қатар стратегиялық ойлау қабілетімен және өмір сүру ниетімен ерекшеленген. Бұл барлық нәрсеге шыдамдылық, төзімділік, жылдамдық, икемділік және логикалық ойлау қажеттігін білдірді" деді. Генетикалық артықшылық туралы мәлімдемелер 2023 жылғы Жаңа Зеландияның жалпы сайлауына дейін жойылды. 2020 жылдың қазан айында өткен жалпы сайлауда Маори партиясының Равири Уайтити Вайарики округін жеңіп, Еңбек партиясының депутаты Тамати Коффиді 836 дауыс айырмасымен жеңді. Бұл Маори партиясына Парламентке өтуге мүмкіндік берді және партия 1,2% дауыс жинағандықтан, екі депутатқа ие болды. Уайтитиден кейін Дебби Нгарева Пакер партия тізімі бойынша ең жоғары нәтиже көрсеткен адам ретінде Парламентке енді. Маори партиясының конституциясына сәйкес, оның төрағалары партияның депутаттарынан таңдалуы керек, сондай-ақ олардың біреуі әйел, екіншісі ер адам болуы тиіс. Маори партиясының жалғыз ер адам депутаты болған Уайтити Тамихеренің орнын басты. 11 қарашада партияның бұрынғы төрағасы Тамихере 2020 жылғы сайлау кезінде Маори сайлаушылары кемсітуге ұшырағанын айтып, Тамаки Макаурау және Те Тай Хауару округтеріндегі дауыстарды қайта санауды сұрады. Тамихере қайта санаудың мақсаты бес жыл сайынғы Маори сайлау опциясы сияқты дискриминациялық заңдарды ашу екенін мәлімдеді (бұл Маорилердің жалпы және Маори тізімдері арасында бес жыл ішінде ауысу мүмкіндігін шектеді). Ол сондай-ақ сайлау учаскелерінде Маори сайлаушылары үшін күту уақытының ұзартылуына және кейбір Маорилерге Маори тізімінен дауыс беруге рұқсат берілмегеніне шағымданды.

2020-2023 жылдардағы парламенттік мерзім

2020 жылдың 26 қарашасында Те Пати Маори депутаттары Уайтити және Нгарева Пакер парламент спикері Тревор Маллард кіші партиялардың сөйлеу уақытын шектеуге байланысты оларға сөйлеуге мүмкіндік бермегендіктен парламенттен шығып кетті. Уайтити партия басшыларына 15 минуттық "жауап сөз сөйлеуге" рұқсат беру туралы ұсыныс енгізуге тырысты, бірақ Маллард кіші партиялардың депутаттарының алғашқы сөздері келесі аптаға жоспарланғандықтан, ұсынысты қабылдамады. Уайтити Маллардтың шешімін әділетсіздік деп бағаласа, Нгарева Пакер бұл "маори дауысының тағы бір рет басылмауы және назардан тыс қалуының мысалы" деді.

2020 жылғы сайлаудағы садақалар бойынша тергеу

2021 жылдың 12 сәуірінде Сайлау комиссиясы Те Пати Маориді полицияға жіберді, себебі қажетті мерзімде 320 000 NZ$ сомасындағы сыйлықтарды жарияламады. Бұл сыйлықтар бірнеше жеке тұлғалар мен ұйымдардан түсті, соның ішінде бұрынғы партия төрағасы Тамихере (158 223,72 NZ$), Қалалық маори билігі (48 879,85 NZ$) және Аотеароа Те Каху шектеулі серіктестігі (120 000 NZ$). Партия президенті Чей Уилсон бұл кешігудің себебін партия құрамында сайлау қаржысы туралы заңдарды білмейтін еріктілер мен жаңа келгендердің болуымен түсіндірді. 29 сәуірде полиция Маори партиясының жарияланбаған сыйлықтарын тергеуді Ауыр қылмыстар кеңсесіне (Serious Fraud Office) жіберді. 2022 жылдың қыркүйек айының соңында Ауыр қылмыстар кеңсесі тергеуді аяқтап, іске қатысқан тұлғалар мен тараптарға қарсы қудалауды бастамау туралы шешім қабылдады. 2022 жылдың қыркүйек айының соңында Charities Services бас менеджері Наташа Вейт агенттіктің партия президенті Тамихере басқаратын екі қайырымдылық ұйымы – Те Уханау Вайпарейра Траст және Ұлттық қалалық маори билігінің 2020 жылғы сайлау науқанын қаржыландыруын тергеп жатқанын растады. Қайырымдылық тізілімі мәліметтеріне сәйкес, Te Whānau o Waipareira Trust Group Тамихереге 2020 жылғы сайлау науқанын қолдау үшін 385 307 NZ$ қарыз берген, ал Ұлттық қалалық маори билігі оның 2020 жылғы сайлау науқаны мен Те Пати Маоридің мақсаттарын қолдау үшін 82 695 NZ$ төлеген. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, қайырымдылық ұйымдары саяси партиялар мен кандидаттарға қаржылай көмек көрсетуге, оларды қолдауға немесе олардың қайырымдылық ұйымының ресурстарын пайдалануға құқығы жоқ. Жауап ретінде Тамихере Charities Services Те Пати Маори мен маори мәселелерін кемсітуде деп айыптады. Тамихере мен Те Пати Маори агенттік оларға қарсы шешім шығарса, Charities Services-ке қарсы сотқа жүгінетінін растады. Тамихере сондай-ақ "The New Zealand Herald" газетінің журналисі Мэтт Нипперттің екі қайырымдылық ұйымының оның науқанына жасаған сыйлықтары туралы жариялағанын сынап, газетті расизмде айыптады және Те Пати Маори Herald-ты бойкоттайтынын жариялады. Партия Twitter-дегі хабарламасында видеода оның депутаттарына, марайлар мен маорилерге қатысты қорқытулар бар екенін мәлімдеді. Полиция видеоға қатысты көптеген шағымдарды алғаннан кейін және Те Пати Маори тәуелсіз полиция қызметіне (IPCA) шағымданғаннан кейін бір күн өткен соң бір адамды ұстады. 44 жастағы ер адам қоғамға зиянды жариялағандығы үшін айыпталды. Ол полицияның видеоға берген жауабын Ұлттық партия депутаты Симеон Браунға өлім жазасын тағайындағандарға жасалған қатынаспен салыстырды. Te Pāti Māori өздерінің веб-сайтындағы сөздерді алып тастап, саясат құжаттарын қайта жазып жатқандарын мәлімдеді. Саясатты қайта жазудың мысалы партияның Whānau Build саясатындағы "Түпкілікті бірінші" (Indigenous First) аясын қамтиды.

Уайтири партияға қосылды

2023 жылғы 3 мамырда министр Мека Уайтири Лейбористік партиядан шығып, Те Пати Маори партиясына қосылғанын жариялады. Палата спикері Адриан Рураухе Уайтиридің 2020–2023 жылдар аралығындағы өкілдік мерзімінің қалған бөлігін Парламенттік регламенттің 35(5) тармағына сәйкес тәуелсіз депутат ретінде аяқтайтынын растады, бұл 2018 жылғы Сайлау (тұтастығы) түзету заңының «вака секіру» ережелерін қолданудан сақтайды. Уайтири Парламентте өз партиясымен бірге отырмайды. Ол Маори партиясынан Икароа-Раухити сайлау округіне қайта кандидат болады. 10 мамырда Нгарева Пакер мен Уайтити Уайтириді Маори партиясына қош келгенін білдіру үшін Парламент отырысы кезінде хака (би) орындады. Оған жауап ретінде Рураухе Нгарева Пакер мен Уайтитиге спикердің немесе басқа парламенттік партиялардың рұқсатынсыз хака орындағандықтан Парламенттен кетуді бұйырды.

Атауын өзгерту

12 шілдеде партия сайлау комиссиясында Маори партиясы атауын ресми түрде Те Пати Маори деп өзгертті.

2023 жылғы сайлау

Те Пати Маори 2023 жылғы жалпы сайлау науқанын 14 шілдеде Оклендтің Хендерсон қаласында Те Ванау О Вайпарейраның Матарики шарасында бастады. Партия маори халқының мүддесін ілгерілету, расизмге қарсы күрес және Нгарева Пакер атап өткендей, маори халқының "екінші дәрежелі" мәртебесіне қарсы күрес жүргізді. 27 шілдеде партия бірнеше қайта бөлу салық саясатын жариялады, оның ішінде 30 000 NZ$ төмен табыс табатындарға салық болмауы, 300 000 NZ$ жоғары табыс табатындарға 48% салық, компанияларға салынатын салық мөлшерін 33%-ға дейін көтеру және миллионерлерге мүлік салығы енгізу. 2 тамызда партия маори балаларына мемлекеттік қамқорлықты тоқтату және қазіргі Оранга Тамарики (Балалар министрлігі) орнына тәуелсіз Мокопуна Маори органы құру туралы үгіт жүргізді. Бұл орган маори ұйымдарымен, иви (тайпалар) және хапу (ішкі топтар) желісі арқылы маори балаларының өз шежіресімен (whakapapa) байланысын сақтап қалуын қамтамасыз етеді. 2023 жылдың тамыз айының соңында Те Пати Маори "ең алдымен корен тұрғындарына" басымдық беретін ережені жою үшін өзінің "Уханау" (тұрғын үй) саясатын қайта қарады. Партия сондай-ақ өз веб-сайтында "зиянын тигізетін хабарламалар" деп сипаттаған нәрселерді таратуы үшін мигранттар мен босқындар қауымдастығынан кешірім сұрады және әрбір адамға марадағы қонаққа қарағандай құрметпен қарауға уәде берді. 2023 жылдың қыркүйегінде TVNZ журналисі Джек Тейммен сұхбаттасқан Вайтити өзінің партиясының спорт саясатындағы "маори халқының генетикалық құрамы басқалардан күшті" деген пікірлердің нәсілшілдік екенін жоққа шығарды. Бұл пікірлер кейіннен Те Пати Маори веб-сайтынан алынып тасталды. Тейм наразылық білдірген кезде ол ТПМ "соңғы 193 жыл бойы колониалдық зорлық-зомбылықтан шығуға тырысып жатқан адамдарға күш беруге және олардың мұрасына мақтаныш сезімін ұялатуға" тырысатынын айтты. Уайтиридің жеңіліске ұшырауына қарамастан, 2023 жылғы сайлау нәтижесі Те Пати Маори үшін ең табысты сайлау болды.

2023 қазіргі уақытқа дейін: Оппозицияда

Нгарева Пакер партияның келесі мерзімде парламентте "нағыз оппозиция" рөлінде қызмет ететінін мәлімдеді, сондай-ақ олардың жоспарлары "парламентті дүрліктіріп, оны маори үшін қалыпқа келтіру" екенін қосты. Партияның депутаттары сондай-ақ адалдық анттарын Ваитангі шартына сілтеме жасайтын етіп өзгертті.

Сыртқы саясат мәселелері

2021 жылдың мамыр айында Те Пати Маоридің бірлескен төрағалары Нгарева Пакер мен Уайтити, Жаңа Зеландияның Палестина мемлекетін мойындауы үшін Парламент мүшесі, «Жасылдар» партиясының өкілі Голриз Гахраманның бастамасын қолдады. 2023 жылғы Израиль-Хамас соғысы барысында Те Пати Маори, егер Израиль Газада атысты тоқтатуды немесе гуманитарлық дәлізді ашпаса, Израильдің елшісі Ран Яакобиді елден қууды жақтады. Бірлескен төраға Нгарева Пакер сондай-ақ «Жасылдар» партиясының депутаты Хлоя Свабриктің «Өзеннен теңізге дейін» деген даулы мәлімдемесін қорғады және уақытша үкімет құрып отырған Лейбористік партияны «соғыс қылмыстарын тоқтатуға» шақырды. Партияның Израильге қатысты позициясын маори көшбасшылары, Ратана апостолы Кереама Пенэ және Израильді қолдайтын халықтар коалициясының өкілі доктор Шэри Троттер сынға алды.

Парламент

Сайлау # ұсынылған үміткерлер (сайлаушылар/тізім) # Маори орындары # жеңілген орындар # партиялық дауыс саны (PR) Халықтың дауыс үлесі (PR) Үкімет немесе оппозиция 2005 42 / 51 48,263 2.12% Тәуелсіздер 2008 7 / 19 55,980 2.39% 2011 11 / 17 31,982 1.43% 2014 24 / 24 31,850 1.32% 2017 17 / 17 30,580 1.18% 2020 7 / 21 33,632 1.17% Тәуелсіздер 2023 16 / 15 87,937 3.08%