Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ла Либертад (la liβeɾˈtað; ағылшынша: The Liberty) – Перудің солтүстік-батысындағы департамент және аймақ. Бұрын ол Ла Либертад департаменті (Departamento de La Libertad) деп аталатын. Солтүстік жағынан Ламбайеке, Кахамарка және Амазонас аймақтарымен, шығыс жағынан Сан-Мартин аймағымен, оңтүстік жағынан Анкаш және Хуануко аймақтарымен, ал батыс жағынан Тынық мұхитымен шектеседі. Аймақтың орталығы – Трухильо қаласы, ол елдің үшінші ірі қаласы болып табылады. Аймақтың негізгі порты – Перудың ірі порттарының бірі саналатын Салаверри. Аймақтың атауы испан тілінде «бостандық» немесе «еркіндік» деген мағынаны білдіреді; ол 1820 жылы Испаниядан тәуелсіздік жариялаған және осы үшін күрескен Трухильо интенданциясының құрметіне берілген. Перудегі тоғызыншы ең кішкентай департамент болғамен, ол Пиурадан кейін екінші ең көп халқы бар және Ламбайекіден кейін екінші ең тығыз қоныстанған департамент болып табылады.
La Libertad (la liβeɾˈtað; in English: The Liberty) is a department and region in northwestern Peru. Formerly it was known as the Department of La Libertad (Departamento de La Libertad). It is bordered by the Lambayeque, Cajamarca and Amazonas regions on the north, the San Martín Region on the east, the Ancash and Huánuco regions on the south and the Pacific Ocean on the west. Its capital is Trujillo, which is the nation's third biggest city. The region's main port is Salaverry, one of Peru's largest ports. The name of the region is Spanish for "freedom" or "liberty"; it was named in honor of the Intendancy of Trujillo's proclaiming independence from Spain in 1820 and fighting for that. It is the ninth smallest department in Peru, but it is also its second most populous department after Piura and its second most densely populated department after Lambayeque.
Атауы
Перудің вице-корольдігі кезінде Ла Либертад аймағы, қазіргі Ламбайке, Пюра және Тумбес аймақтарымен бірге Перуде, сондай-ақ Эквадордағы Гуаякиль және Эль-Оро провинциялары Трухильо интенданциясының құзыретіне кірді. Бұл аймақтар Трухильо қаласының билігінде болды; олар бірге вице-корольдіктің Трухильо департаментін құрады. Интенданция бостандық күресіне қосылып, Испаниядан тәуелсіздік алған алғашқы аймақ – Трухильо департаменті болғаннан кейін, 1825 жылы Перу республикасының Конгресі оның атауын Ла Либертад департаменті деп өзгертті. ХХ ғасырдың соңынан бері Перу үкіметін орталықтандыру реформасын жүргізіп келеді. Перудегі бұрынғы департаменттердің барлығы енді аймақтар деп аталады; олардың губернаторлары сайланады және шешім қабылдауда көбірек тәуелсіздікке ие.
During the viceroyalty of Peru, the La Libertad region, together with the present day regions of Lambayeque, Piura and Tumbes regions in Peru, and Guayaquil and El Oro Province in Ecuador, were all within the jurisdiction of the Intendancy of Trujillo. These were included in the domain of the city of Trujillo; together they comprised the Departamento de Trujillo of the viceroyalty. After the intendancy joined the emancipation cause and was the first to gain independence from Spain as the Department of Trujillo, in 1825 the Congress of the Peruvian republic changed the name to Departmento de la Libertad. Since the late 20th century, Peru has decentralized its government. All former Departments in Peru are now called Regions; their governors are elected, and they have more independent authority in decisionmaking.
География
Ла Либертада – Перудың жағалау, Сьерра (таулы аймақ) және сельва (жаңбырлы ормандар) сияқты барлық үш табиғи аймағын қамтитын жалғыз облысы. Астанасы Трухильо, Анд тауларының жағалауға ең жақын келген жеріне орналасқан. Трухильодан қарағанда Анд таулары төменгі биіктіктегі қатар-қатар төбелер сияқты көрінеді. Анд таулы үстірті шығысқа қарай, Отузко және Сантьяго-де-Чуко облыстарында биіктігін күрт арттырады. Бұл екі облыс Тынық мұхитының суайдырғыш алабын құрайды, олардың нәтижесінде оңтүстікте Моче және Виру өзендері, ал солтүстікте Чикама өзені пайда болады. Пакасмайо облысы одан да солтүстікке қарай орналасқан. Шығыс жағынан Санчес-Каррьон облысының су жолдары Амазонкаға құйылады, демек Атлант мұхитының суайдырғыш алабына жатады.
La Libertad is the only Peruvian region that includes all three natural regions of the nation: coast, Sierra (highlands), and selva (rainforest). Trujillo, the capital, has a strategic location, near where the Andes come closest to the coast. Seen from Trujillo, the Andes appears as a row of low elevation hills. The Andean Plateau increases altitude sharply to the east, in the provinces of Otuzco and Santiago de Chuco. These two provinces comprise the Pacific hydrographic watershed, which give rise to the Moche and Virú rivers, to the south, and Chicama River to the north. Pacasmayo Province, located more to the north, is along the coast. To the east, Sánchez Carrión Province waterways drain into the Amazon River and thus belong to the Atlantic Ocean watershed.
Халық саны
Ла Либертад аймағы Перуде халық саны бойынша үшінші орында тұр; 2007 жылғы халық санауы бойынша 1 617 050 тұрғыны тіркелді, бұл Перу халқының 5,9% құрайды. Одан тек Лима және Пиура департаменттері ғана жоғары тұр. 2012 жылы астанасы Трухильо Перудегі екінші ең көп халқы бар қалалық аймақ және Перудің солтүстігіндегі ең ірі қала. Халықтың көп бөлігі провинциялық орталықтар мен аудандарда шоғырланған, олар Ла Либертад аймағының қалалық халқының көп бөлігін құрайды. Аймаққа көшіп келушілердің көп бөлігі көршілес департаменттерден және басқа елдерден келген иммигранттар.
La Libertad region is the third most populous in Peru; the census 2007 recorded 1,617,050 residents, representing 5.9% of the Peruvian population. It was surpassed only by the Department of Lima and Piura. In 2012 its capital Trujillo is the second most populated metropolitan area in Peru and the largest city in northern Peru. The largest population is concentrated in provincial capitals and districts, which comprise the majority urban population in La Libertad region. The migrant population to the region comes from border departments and immigrants from other countries.