Кіріспе

Германия Демократиялық Республикасының мемлекет басшысы (Präsident der Deutschen Demokratischen Republik) – 1949 жылдан 1960 жылға дейін Германия Демократиялық Республикасының, көбінесе Шығыс Германия деп аталатын, мемлекет басшысы болды. Бұл лауазым 1949 жылғы Конституциямен (V бөлім) құрылған. Республиканың президенті халық палатасы (Volkskammer) және штаттар палатасы (Länderkammer) – парламенттің екі палатасы тарапынан сайланды. Лауазымның өкілеттіктері көбінесе рәсімдік сипатта болды. Қажет болған жағдайда, Volkskammer президенті Республика президентінің міндетін атқарды. Бұл лауазымды бір рет ғана Германияның Социалистік бірлік партиясынан (SED) Вильгельм Пек атқарды, ол 1949 жылғы 11 қазанда сайланды және 1953 және 1957 жылдары қайта сайланды. 1960 жылғы 7 қыркүйекте Вильгельм Пек қайтыс болғаннан кейін жақын арада Конституцияға өзгерістер енгізілді. 1960 жылғы 12 қыркүйектегі Мемлекеттік кеңес құру туралы заң президенттіктің орнына коллективтік басшылықты – Шығыс Германияның Мемлекеттік кеңесін енгізді. 1989-1990 жылдары Шығыс Германияның батысқа бет бұрған соңғы кезеңінде Мемлекеттік кеңес таратылды; Халық палатасының президенті Сабина Бергманн Поль уақытша мемлекет басшысы болды.

Сайлау

Республика Президенті төрт жылдық мерзімге Халық палатасы мен Жерлер палатасының бірлескен мәжілісінде сайланды, оны Халық палатасының Төрағасы шақырып, төрағалық етті. Кем дегенде отыз бес жасқа толып, азаматтығы бар кез келген адам бұл лауазымға үміткер бола алатын.

Импичмент

Республика Президенті өкілеттік мерзімі біткенге дейін Volkskammer және Landerkammer бірлескен қаулысымен қайтарылуы мүмкін. Мұндай қаулыға заңмен белгіленген депутаттардың үштен екі бөлігінің дауысы қажет болды.

Жұмыс қабілетсіздігі және бос орын

Республика Президенті өзінің қызметін атқара алмаған жағдайда, оны Volkskammer Президенті өкілдік етті. Егер мұндай қабілетсіздік ұзаққа созылуы күтілсе, (арнайы) заңмен орынбасар тағайындалуға тиіс еді. Президенттік қызмет мерзімінен бұрын тоқтатылған жағдайда да осы ереже қолданылды, жаңа президент сайланғанға дейін. Президент Пек 1949 жылы алғашқы мерзіміне сайланғанда 73 жасқа толыпты. 1949-1950 жылдары Премьер-министр Отто Гротевольмен бірге SED-тің тең төрағасы болып қызмет еткенімен, партияда маңызды рөл атқармады. Көп бөлігі билік 1950 жылдан бастап партияның бірінші хатшысы Уолтер Ульбрихтке тиесілі болды. Президенттік лауазым жойылғаннан кейін жағдай өзгерді, себебі SED жетекшісі әдетте мемлекет басшысы да болып табылды.

Жою

1960 жылы Вильгельм Пек қайтыс болғаннан кейін президенттік лауазымы жойылып, оның орнына Мемлекеттік кеңес құрылды. Мемлекеттік кеңес, президент сияқты, Volkskammer тарапынан сайланды және бастапқыда президенттің өкілеттіктерін жүзеге асырды. Бірақ шындығында, Мемлекеттік кеңес төрағасы арқылы тиімді басқарылды және 1974 жылға қарай тек рәсімдік органға айналды, төрағасының нақты билігі SED-тің басшылығынан туындады. 1968 жылғы Конституциямен президенттікке қатысты барлық сілтемелер жойылды. Бейбіт революциядан кейін 1990 жылдан бастап конституциялық заңмен Республика Президенті лауазымын қайта енгізу жоспарланды, бірақ Германияның бірігу процесінде бұл жоспар іске аспады.