Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейдің Ленинград облысындағы қала.
Town in Leningrad Oblast, Russia
Бірқатар қақтығыстардан кейін 1323 жылғы 12 тамызда Швеция мен Ұлы князь Юрий және Новгород Республикасы арасында Орешекте бейбіт келісім шарты жасалды. 1348 жылы король Магнус Эриксон 1348 жылдан шамамен 1351 жылға дейінгі аймақтағы крест жорығы барысында қамалға шабуыл жасап, қысқа мерзімге басып алды. Новгородтықтар 1351 жылы қамалға қайта ие болған кезде ол көбінесе қираған еді. 1478 жылы Новгород Республикасы Мәскеу мемлекетіне қосылды, олар бірден Швециямен шекарасын нығайтуға кірісті. Бар болған шағын қамал бұзылып, Ореховый аралының іс жүзінде барлық аумағын алып жатқан жеті мұнарасы бар жаңа тас қамал салынды. 1554–1555 жылдары орыс-швед соғысы кезінде шведтер қамалға қоршау салды, бірақ сәттілікке жете алмады. Жауап ретінде мәскеуліктер Виборгты қоршады, бірақ ол да нәтижесіз аяқталды. Соғыс қамалдың толыққанды қирауына әкелді. Бастапқыда он мұнара болған қамалдан қазір тек алтауы ғана сақталған (бесі орыс, бірі швед). Қабырғалар мен мұнараларды қайта жаңарту жұмыстары баяу жүріп жатыр, бірақ олар әлі де жалғасуда. Қамал ішінде алғашқы орыс-швед бейбіт келісіміне (1323 жыл) арналған тас ескерткіш орнатылған. Туристер мамырдан қазанға дейін Шлиссельбург арқылы немесе Неваның солтүстік жағалауынан, Петрокрепост теміржол стансасы арқылы, әр 10–15 минут сайын жүретін тұрақты паромдармен аралға жете алады.
After a series of conflicts, a peace treaty was signed at Oreshek on August 12, 1323, between Sweden and Grand Prince Yury and the Novgorod Republic. In 1348, King Magnus Eriksson attacked and briefly took the fortress during his crusade in the region from 1348 to c. 1351. It was largely ruined by the time the Novgorodians retook the fortress in 1351. In 1478, the Novgorod Republic was absorbed by the Muscovy who immediately started to strengthen their border with Sweden. The existing small citadel was demolished and a new stone fortress with seven towers was constructed, which occupied almost the entirety of Orekhovy Island. In 1554–1555, during the Russo Swedish war, the Swedes laid siege to the fortress, with no success. In response, Muscovites besieged Vyborg, with no success either. The war completely devastated the fortress. Of the original ten towers, the fortress retains only six (five Russian and one Swedish). Renovation of the walls and towers has been slow, although it is still underway. A stone monument in memory of the first Russo Swedish peace treaty (1323) has been placed inside the fortress. Tourists can reach the island from May to October via Shlisselburg or from the Northern bank of Neva, via Petrokrepost railway station with regular ferries that run every 10–15 minutes.
Қала
Қаланың алдыңғы түрі – посад, ол алғаш рет аралдағы цитадель төңірегінде пайда болды және 15 ғасырдың соңы – 16 ғасырдың басында Неваның екі жағалауына көшті. Мәскеуліктер ескі цитадельді күшті бекініске айналдырғаннан кейін, тұрғын үйлерге орын қалмады, тұрғындар мен саудагерлерге аралға швед әскерлерінің шабуылынан паналау үшін ғана рұқсат берілді. Оңтүстік жағалаудағы посад халқы үшін ыңғайлырақ болды, солтүстік жағалауда тұратындардан өзгеше, олардың Ресей құрлығына, оңтүстік-шығысқа қарай жаулардан қашуы оңай болды. Орешектегі оңтүстік посад 1702 жылы Ұлы Петрдің жарлығымен қалаға айналдырылды. Петр I жүргізген әкімшілік реформасының нәтижесінде Шлиссельбург Ингерманланд губерниясының (1710 жылдан Санкт-Петербург губерниясы ретінде белгілі) құрамына енді. 1727 жылы Санкт-Петербург уезіне, ал 1755 жылы Шлиссельбург уезі құрылды. 1914 жылы Санкт-Петербург уезі Петроград уезі деп аталды. Қаланы екіге бөлетін Ескі Ладога каналы 1719-1731 жылдары Ладога көлінің оңтүстік жағалауындағы кеме қатынасының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін салынды. Бұл жобаның авторы император Петр I болды. 1826 жылы каналдың тереңдігі азайды, сондықтан каналдың тереңдігін сақтау үшін көптеген шлюздер, оның ішінде қаладағылары да салынды. 1861 жылы жаңа каналдың құрылысы басталды, ол ескі канал мен көлдің арасында жатыр. 1940 жылы ескі канал пайдаланылмай қалды, оның қалдықтары бүгінге дейін Шлиссельбургте көрініп тұр. Шлиссельбург бекінісінің ең танымал саяси тұтқындарының бірі – Киев губерниясынан шыққан анархо-синдикалист бүлікші Юстин Жук (1887–1919) болды. Ресей революциясы кезінде ол түрмеден босатылып, Шлиссельбургтегі ұнтақ зауытында жұмысқа орналасты, онда ол большевиктерді қолдайтын жұмысшылардың коммунасына қосылып, кейін басшылық етті. Жук Петроградтағы революциялық күштерді қолдады, жұмысшылардың балаларына күтім жасады және Украинадан, өзі туған жерден азық-түлік жеткізді. Ол Ресейдің фин шекарасына ақ финдердің шапқыншылығын тоқтату үшін Шлиссельбургтен жіберілген Қызыл гвардия отрядын басқарды және 1919 жылы Грузино теміржол станциясының жанындағы тұзақта қаза тапты. Шлиссельбург қаласының орталық көшелерінің бірі Жук есімімен аталады. 1923 жылдың 14 ақпанында Шлиссельбург уезі Петроград уезіне біріктірілді. 1924 жылдың қаңтарында уезд Ленинград уезі деп аталды. 1936 жылдың 19 тамызында аудан таратылып, Шлиссельбург облыстық маңызы бар қалаға айналды. 1943 жылдың 18 қаңтарында "Искра" операциясы барысында Шлиссельбург Қызыл Армия тарапынан қайта басып алынды. 1992 жылы Шлиссельбург бұрынғы атауын қайта алды және Киров ауданына бағынышты аудандық маңызы бар қалаға айналды.
A predecessor of the town was a posad that first appeared around the citadel on the island and in the late 15th–early 16th century shifted to both banks of the Neva. Once Muscovites rebuilt the old citadel into a powerful stronghold leaving no place for residential purposes, residents and merchants were only allowed to the island to seek shelter from advancing Swedish troops. A posad on the southern bank was more convenient for its population, unlike for those living on the northern coast, it was easier to flee the enemies to the southeast, into the Russian mainland. The southern posad of Oreshek was turned into a town in 1702 by Peter the Great. In the course of Peter's administrative reform, Shlisselburg was included in Ingermanland Governorate (known since 1710 as St. Petersburg Governorate). In 1727, it became a part of Sankt Petersburgsky Uyezd, and in 1755 Shlisselburgsky Uyezd was established. In 1914, Sankt Peterburgsky Uyezd was renamed Petrogradsky Uyezd. The Old Ladoga Channel that divides the town into two parts was constructed from 1719 to 1731 to ensure the safety of the vessel traffic along the southern coast of the dangerously turbulent Lake Ladoga. The plan of the channel was worked out by Emperor Peter I himself. In 1826 the channel became too shallow, so numerous locks, including those in the town, were built to maintain the depth of the channel. In 1861 construction of the new channel was begun, which runs between the old one and the lake. The old channel was finally abandoned in 1940, and what remains of it may still be seen in Shlisselburg. One of the most notorious political prisoners of Shlisselburg fortress was Iustin Zhuk (1887–1919), anarcho syndicalist rebel from the Kiev Governorate. During the Russian Revolution he was released from prison and found a job on the gunpowder works of Shlisselburg, where he joined and then headed a commune of pro Bolshevik workers. Zhuk supported the revolutionary forces in Petrograd and arranged day care for the children of workers as well as sourced food from Ukraine, where he was born. He led a group of Red Guards from Shlisselburg that were dispatched to the Russian Finnish borderland to halt an intrusion of White Finns towards Petrograd and died in an ambush near Gruzino railway station in 1919. One of the streets in downtown Shlisselburg is named in memory of Zhuk. On February 14, 1923, Shlisselburgsky Uyezd was merged into Petrogradsky Uyezd. In January 1924, the uyezd was renamed Leningradsky. On August 19, 1936, the district was abolished and Shlisselburg became the town of oblast significance. On 18 January 1943 in the course of Operation Iskra Shlisselburg was retaken by the Red Army. Shlisselburg regained its former name in 1992. and Shlisselburg became a town of district significance, subordinated to Kirovsky District.
Әкімшілік және муниципалдық мәртебе
Әкімшілік-территориялық бөлініс жүйесінде Кировский ауданының құрамында Шлиссельбургское муниципалдық құрылымы ретінде қарастырылады. Муниципалдық бөлім ретінде Шлиссельбургское муниципалдық құрылымы Кировский муниципалдық ауданының құрамында Шлиссельбургское қалалық елді мекені болып табылады.
Within the framework of administrative divisions, it is incorporated within Kirovsky District as Shlisselburgskoye Settlement Municipal Formation. As a municipal division, Shlisselburgskoye Settlement Municipal Formation is incorporated within Kirovsky Municipal District as Shlisselburgskoye Urban Settlement.
Өнеркәсіп
Шлиссельбургте бірнеше кеме жасаушы шеберханалар бар. Қаладағы бас компания – 1913 жылы кеме жөндеу шеберханалары ашылған кезде құрылған Невский кеме жасау зауыты. Компанияның негізгі қызметтері – кеме жасау, кеме жөндеу, жаңғырту, модернизациялау және машина жасау.
There are several shipyards in Shlisselburg. The main company operating in the city is Nevsky shipyard, which was founded in 1913 when the ship repair workshops were established. The main activities of the company are shipbuilding, ship repair, modernization and renovation and machine building.
Көлік
Петрокрепост теміржол платформасы Санкт-Петербургтегі Ладожский теміржол станциясына жолаушылар қызметін көрсетеді және ол Неваның екінші жағалауында, Шлиссельбург қарама-қарсы орналасқан. Санкт-Петербургті айналатын A120 тас жолы және Санкт-Петербург пен Мурманскті байланыстыратын M18 магистралі қаладан бірнеше шақырым оңтүстікке өтеді. Нева және Ладога көлдері кеме жүруге қолайлы. 19 ғасырдың басында Ладога көлін айналып өтетін каналдар жүйесі салынды, ол сол кезде Мариинск су жүйесінің бөлігі болып, Нева мен Волга өзендерін байланыстырды. Атап айтқанда, Жаңа Ладога каналы Волхов және Нева өзендерін қосады. Ол Петр I салған Ескі Ладога каналын ығыстырды, осылайша ол қолданыстан шығып, уақыт өте келе тозып кетті. Бұл каналдар жиынтығы Ладога каналы деп белгілі. Каналдар Шлиссельбургте Невадан бастау алады.
The railway platform of Petrokrepost, which has passenger service to Ladozhsky railway station in St. Petersburg, is located on the other bank of the Neva opposite of Shlisselburg. The A120 road, which encircles St. Petersburg, and the M18 Highway, which connects St. Petersburg and Murmansk, pass several kilometers south of the town. The Neva and Lake Ladoga are navigable. In the beginning of the 19th century, a system of canals bypassing Lake Ladoga was built, which at the time was a part of Mariinsky Water System, connecting the Neva with the Volga River. In particular, the New Ladoga Canal connects the Volkhov and the Neva Rivers. It replaced the Old Ladoga Canal built by Peter the Great, which thus became disused and decayed. The canals collectively are known as the Ladoga Canal. The canals originate from the Neva in Shlisselburg.
Сәулет
Қалада 18 ғасырдағы бірнеше шіркеуден басқа тарихи ғимараттар сақталмаған. Ең танымал нысан – бұл 1719 жылы Ұлы Петрдің бұйрығымен салынған және он екі жылдан кейін фельдмаршал Мюннихтің жетекшілігімен аяқталған Ескі Ладога каналы. Каналдың ұзындығы белгілі; оның граниттік шлюздері 1836 жылға дейін салынған.
The town does not retain many historical buildings, apart from a handful of 18th century churches. Perhaps the most remarkable landmark is the Old Ladoga Canal, started at the behest of Peter the Great in 1719, and completed under the guidance of Fieldmarshal Munnich twelve years later. The canal stretches for ; its granite sluices date from 1836.