Кіріспе

Менинди (Минандичиден – Менинди көлінің түпнұсқалық жергілікті атауынан алынған, көбінесе қате жазылатын "Менинди") – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының қашық батысындағы шағын қала, Орталық Дарлинг округінде, Дарлинг өзенінің жағасында орналасқан. Ресми мәлімет бойынша 980, ал нақты саны 551 тұрғыны бар. (b) "milhthaka" сөзі "жұмыртқаның сарысы" деген мағына береді. Соңғы мұз дәуірінен кейін 20 000 жыл бұрын жақын орналасқан Вилландра көлдері жүйесі кеуіп бастаған кезде аборигендер Дарлинг өзені бойында жинақталды. Қазіргі Менинди аймағы, өзендік ортамен байланысты көлдер мен арналардың болуының арқасында, аборигендер үшін өте өнімді аймақ болды.

Еуропалық барлау

Бұл аймаққа алғаш еуропалықтар 1835 жылы майор Томас Митчелл басқарған саяхатшылар тобы келді. Экспедиция Боган және Дарлинг өзендерімен төмен қарай саяхаттап, Дарлинг өзенінің ағысымен Мюррей өзеніне қосылған жерге жетуді жоспарлаған. Митчелл мен оның серіктері алға жылжу барысында аборигендер тобынан қарсылыққа ұшырады. Менинди көлдері аумағында экспедиция жергілікті тұрғындардың күшейіп бара жатқан қарсылығына тап болды, сондықтан Митчелл әрі қарай жүрудің қауіпті екенін шешіп, кері қайтуға белім білдірді. Митчелл аймақтағы уақытша көлдерді Жаңа Оңтүстік Уэльс бас комиссарының орынбасары Джеймс Лейдлидің құрметіне "Лейдлидің көлдер тізбегі" деп атады. Баркинджи халқы бұл көлдерді "wontanella" деп атады, яғни "көп су" деген мағынаны білдіреді.

Еуропалық қоныстану

Дарлинг малшылық округі Мюррмбиджи және Дарлинг өзендері арасында 1847 жылдың 4 желтоқсанында ресми түрде жарияланды. 1849 жылы Александр Маккалум «Менинди» малшылық жерін жалға алды. 1850 жылдың қыркүйегінде «Жергілікті полицияның командирі және оның батыл жасағы» «Лейдли Пондс» өңірінде «қойшыларға жасалған шабуылдарды» тергеу үшін болғандығы хабарланды. Оқиғада «жергілікті тұрғындар көп қиындық туғызды, ал кейбір топтар өз шаруашылықтарын тастап кетуге мәжбүр болды» делінген. 1851 жылы үкіметтік геодезист Фрэнсис Маккейб Дарлинг өзенінің төменгі ағысын зерттеп, картаға түсірді. Оның зерттеу жоспарында бұл жер «Мининдья» деп аталған. Тағы бір деректе, 1855 жыл шамасында «Уильямс есімді адам» салған болуы мүмкін мейрамхана туралы айтылады. Дегенмен, 1860 жылға қарай Томас Пэйн сөзсіз осы ғимараттың иесі болды. 1859 жылдың қаңтар айының соңында «Албури» кемесінің капитаны Фрэнсис Каделл Дарлинг өзеніне Мюррей өзенімен қосылған жерден кірді. Төрт күндік сапардан кейін ол «Маунт Мурчисон» малшылық жеріне жеткенше тағы төрт күн сапарлады, алдымен Мениндиге жетті. Каделлдің Дарлинг өзенінде жасаған алғашқы саяхаты «өзеннің сауда мақсатында жүзуге болатынын көрсетті». Фрэнсис Каделл Мениндиде қойма-дүкен ашты (ол оны шамамен 1862 жылы сатты). Бурк пен Уиллс экспедициясы Австралияны Мельбурннан Карпентария шығанағына дейін кезіп өту сапарында Мениндиде тоқтады. Олар 1860 жылдың 14 қазанында осы жерге келді, Дарлинг өзенін Кинчега станциясынан кесіп өтіп, XXXIV лагерьін (Мельбурннан шыққаннан бергі бергі отыз төртінші лагерь) құрды. Топ ішінде келіспеушіліктер туды және орынбасар басшы Джордж Лэнделлс отставкаға кетті. Роберт О’Хара Берк топты екіге бөлді, жартысы адамдар, азық-түлік және малмен бірге Купер Крикке бағыт алды. Қалған адамдар, азық-түлік және мал Памамару сағасында лагерь құрды (лагерь орнын белгілейтін таңба және қазаншұңқыр сақталған). Бұл лагерь 1860 жылдың қалған бөлігінде және 1861 жылдың көп бөлігінде пайдаланылды. Мениндиде болған кезде Берк Томас Пэйннің қонақ үйінде тұрды. Кейін Пэйнге Викториялық зерттеу комитеті төленбеген есептері үшін өтемақы төледі.

Мемлекеттік қалашық

Мениндидің орналасқан жері 1861 жылы жер сатуға дайындық барысында сараланды және колониялық үкімет «Перри» («әдемі дыбысталуға аса мән берілмеген») деген атауды таңдады. «Перри» аты жергілікті тұрғындар арасында танымал болмады және отарлық баспасөзде сықаққа ұшырады. 1862 жылдың шілдесінде жарияланған бір хабарламада бұл атау «саяси мақтанкештің арзан құрметі» деп болжанды және «сонда қандай жаратылыстың құрметке лайық екенін білсек еді» деп «көзқарас» деген сөзді қосу ұсынылды. Перри (Менинди) жерінің алғашқы сатылымы 1862 жылдың шілдесінде өтті. 1863 жылдың қарашасында қаланың «Перри» деп аталуына қатысты бұрынғы хабарлама күшін жойды. «Үкімет газетінде» жарияланған хабарламада «қаланың атын осы жердің түпкілікті атымен, яғни Мениндиге өзгерту орынды деп есептелді, ол отаршыларға жақсы танымал ғана емес, сонымен қатар Австралия зерттеулерінің тарихында белгілі болды». 1866 жылы Томас Пэйн өзінің қонақ үйін «Робертсон немесе Робинсон есімді адамға» сатты және «бірнеше айдан кейін ол қайтадан қожайынын ауыстырды». Жаңа иесі Кристофер Куинн болды, оған 1866 жылдың шілдесінде (вероятно, мекеме үшін алынған алғашқы лицензия) лицензия берілді. Куинн өзінің қонақ үйін «Менинди» қонақ үйі деп атады. 1868 жылы Мениндиде мемлекеттік мектеп ашуға өтініш берілді. Оқу 1869 жылы уақытша ғимаратта басталды. 1873 жылдың маусым айында Сиднейдегі Білім беру кеңесі «Мениндидегі мемлекеттік мектепке мұғалім табуда үлкен қиындықтарға тап болды, себебі бұл жер Сиднейден шалқары қашықтықта жатыр». 1875 жылдың қыркүйегінде «Мениндиде мемлекеттік аурухана, католик шіркеуі, сондай-ақ қонақ үйлер мен дүкендер бар» деп жазылған. 1878 жылдың қарашасында Менинди «төрт қонақ үй, екі жақсы дүкен, пошта және телеграф кеңсесі, сот үйі, полиция бөлімі, қажетті қосымшалары және мен бағалай алатын жиырмаға жуық шатырдан тұратын» «әлі кішкентай ғана елді мекен» деп сипатталды. 1881 жылғы санақ бойынша Мениндиде 261 адам (156 еркек және 105 әйел) тұрды. 1881 жылы Мениндиде жаңа пошта және телеграф кеңсесі салынды. Салынғаннан кейін көп ұзамай бір тілші оны «қаладағы ең әдемі ғимарат» деп сипаттады. 1881 жылдың тамызында Мениндиге келген саяхатшы қаланың жоспарын «қисық-бұрық» деп сипаттап, былай деді: «Барлық су тасқынынан жоғары көтерілген кішкентай құм төбелердің үстінде орналасқан, ғимараттардың көпшілігі кірпіштен, олардың сыртқы түріне қарағанда, балалардың ойыншық кірпіштері сияқты кездейсоқ құлап түскендей көрінеді». 1891 жылғы санақ бойынша Мениндиде 194 адам (113 еркек және 81 әйел) тұрды. Сидней мен Брокен Хилл арасындағы тікелей темір жол байланысы 1927 жылдың қазан айында Менинди маңындағы Дарлинг өзені арқылы салынған темір жол көпірінің аяқталуымен іске асырылды. Темір көпірдің ортаңғы бөлігі бір жағынан екінші жағына бұрылатын болды, бұл арқылы өзендегі бу кемелер өте алатын. Көпірде бір деңгейде темір жол және автомобиль жолы үшін қарастырылған.

Халық саны

2016 жылғы халық санағы мәліметтері бойынша Мениндиде 551 адам тұрды. Халықтың 36,1% -ын аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының тұрғындары құрады. Адамдардың 79,3% Австралияда туған, ал 84,3% үйінде тек ағылшын тілінде сөйлейді. Дінге қатысты ең көп таралған жауаптар: дінсіздер – 35,3% және католиктер – 23,6%.

Сумен жабдықтау

Мениндидің жанындағы Дарлинг өзеніндегі тоған өзен суын терең емес, әдетте құрғақ, артық су толатын көлдерге бұрады. Менинди көлдері, сондай-ақ Менинди су сақтау жүйесі деп те аталады, Оңтүстік Австралияға суару үшін өзен ағынын реттейді. Менинди тұрғындары қаланың "иіссіз" су сапасына шағымданып, мақта өсірушілердің соңғы құрғақшылықта өзеннен су алып жатқанын мәлімдеді. Жалпы, өзен жүйелерінің саулығы жазғы жаңбырларға байланысты. Кейбір жергілікті тұрғындар басқа көздерден су тасып жүрді. WaterNSW меншік иелеріне Дарлингтен мал суарудан бас тартуға кеңес берді. Жазда өзенде көк-жасыл балдырлар гүлденеді. Нью-Уэльс университетінің Экожүйе ғылымы орталығының директоры Ричард Кингсфорд Менинди көлдерінің бұрынғыға қарағанда жиірек тартылып қалғанын айтты. 2018 жылдың шілде айында Дарлинг өзеніне 23 гигалитр экологиялық су жеткізілді, бұл өзеннің оқшауланған бөліктерін қосып, балдырларды тазартты. 2019 жылдың басында Мениндидегі өзеннің 40 шақырымдық бөлігінде бір миллионға жуық жергілікті балық, соның ішінде ірі және жоғары қауіпті Мюррей балығы өлген күйі табылды. Бұл өлімдердің себебі температураның күрт төмендеуі болды, ол балдырлардың көп бөлігін ыдыратты. Содан кейін өзендегі еріген оттегінің деңгейі балықтардың тірі қалуына жеткіліксіз болды. 2020 жылдың қаңтар-ақпан айларында Солтүстік-Батыс Жаңа Оңтүстік Уэльс және Оңтүстік Квинслендте болған ауа райының жағдайы 10 наурызда Менинди көлдеріне (Уэзерл көліне) ағып кірді. Бұл ағынның нәтижесінде 550 гигалитрден астам су Менинди көлдеріне жетеді деп есептелді. Аймақта су құстарының санының артуы байқалды. 2023 жылдың басында бұл аймақ қайтадан су басып кетті.

Климат

Мениндеде Кёппен климаттық жіктелімі бойынша ыстық шөлді климат (BWh) басым, оған ыстық, құрғақ жаздар және қысқа, салқын қыстар тән. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері оны жартылай шөлді климатқа жатқызуға мүмкіндік берер еді, бірақ жоғары булану немесе жердің шөлді болуы оны шөлді климат ретінде сипаттауға негіз болады. Жауын-шашын мөлшері жылдан жылға айтарлықтай өзгереді, көбінесе қалада айлар бойы жаңбыр жаумайды, алайда кейдегі суайдындар бір күніне 100 мм-ден астам жауын-шашын алып келеді, соңғы рет мұндай жағдай 2011 жылдың қаңтарында тіркелді. Менинди Буркпен бірге Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы ең жоғары температураны тіркеген қалалардың бірі болып саналады – 1939 жылдың 10 қаңтарында 49,7 °C (121,5 °F) температура тіркелді.

Көлік

Трансматериктік темір жол желісі Дарлинг өзенін Мениндиде кесіп өтеді. Темір жол Сиднейден шамамен 900 километр батысқа және Брокен Хиллден 110 километр оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Мениндиге Сидней мен Брокен Хилл арасындағы NSW TrainLink Outback Xplorer сервисі аптасына әр бағытта бір пойызбен қызмет көрсетеді. Пойыздар дүйсенбі күні батысқа (Брокен Хиллге), сейсенбі күні шығысқа қарай жүреді. CDC Broken Hill (бұрынғы Murton's City Bus Pty Ltd) басқаратын қоғамдық автобус қызметі Брокен Хиллге және кері дүйсенбіден жұмаға дейін (мемлекеттік мерекелерден басқа) істейді. Мениндиден ірі магистральдық тас жол өтпейді, бірақ Аделаида мен Ньян арасындағы Barrier Highway Брокен Хилл арқылы солтүстікке қарай жақын жерден өтеді.