Кіріспе
P. T. Selbit (1881–1938) – ағылшын сиқыршысы, өнертапқышы және жазушысы. Ол әйелді екіге бөлу иллюзиясын алғаш рет орындаған адам ретінде танылады. Сиқыршылар арасында ол өнертапқыштығымен және кәсіпкерлік қабілетімен белгілі болды, сонымен қатар көптеген табысты сахналық иллюзияларды жасаған автор ретінде де танымал.
P. T. Selbit (1881–1938) was an English magician, inventor and writer who is credited with being the first person to perform the illusion of sawing a woman in half. Among magicians he was known for his inventiveness and entrepreneurial instinct and he is credited with creating a long list of successful stage illusions.
Ерте өмір және мансап
Оның туған аты Перси Томас Тибблс еді және ол Лондонның Хэмпстед қаласында дүниеге келген. Жастық шағында күмісшінің оқушысы болғанда, ол сиқырға қызығушылық танытты. Күмісші шеберханасының жертөлесі сиқыршы және өнертапқыш Чарльз Морритке жалға берілді, ол оны жаңа трюктарды жасау үшін пайдаланды. Ал жас Тибблз Моррит болмағанда, оларды оқып үйрену үшін жасырын кіретін. Тибблз өзінің тегін кері жазып, бір "Б" әрпін қысқартқан P. T. Selbit сахналық есімімен монеталар мен карталармен жұмыс істеуді бастады. Ол сондай-ақ Selbitті қаламгерлік есім ретінде қолданды, театрлық газетте журналист болып жұмыс істеді, сиқыр туралы нұсқаулық жазды және сиқыршыларға арналған сауда журналын редакциялады. 1902-1908 жылдары Селбит Жоад Хетеб есімімен музыкалық залдарда өнер көрсетті. Ол көрермендер экзотикалық нәрсені қалайтынын түсінді, сондықтан "псевдо-египеттік" кейіпкер ретінде өнер көрсету үшін май бояуы, шапан мен періште киді. Бұл оқиға оның сиқыршылық мансабының көп бөлігін белгілеген екі қасиетін көрсетеді: өнертабыс қабілеті және жаңа нәрселермен көрермендерді тартуға ұмтылған кәсіпкерлік құштарлық. 1910 жылы Селбит "Рухани суреттер" атты иллюзиямен гастрольдік сапарға шықты, онда көрермендерден суретшінің атын атау сұралып, содан кейін оның стиліндегі суреттер жарықтандырылған полотноларда керемет түрде пайда болатын. Оның келесі туры "Қуатты ірімшік" деп аталатын трюкпен өтті, онда көрермендер үлкен дөңгелек ірімшік моделін аударыстыруға шақырылды, бірақ олар мұны істей алмады, себебі оның ішінде гироскоп орналасқан еді. 1919 жылы Селбит Лондонның Блумсбери ауданындағы өз пәтерінде сеанс өткізді. Сеансқа қатысқан спиритист Артур Конан Дойл алдауды білмеді және көзге көрінетін құбылыстардың шынайы екенін мәлімдеді.
Гарри Гудинимен хат алмасу
Селбит 1913 жылы Лондонның Сент-Джордж залында "Кірпіш қабырға арқылы өту" деп аталатын иллюзияны көрсеткен. Америкалық әдеміөз Гарри Гудини бір жыл өткен соң, 1914 жылы Нью-Йорктегі Хаммерштейннің төбе бағында осы иллюзияны орындады. Англиядағы Селбиттің достары Гудинидің Селбиттің Лондонда осы иллюзияны жасағанын көріп, оны өздік ойлап тапқан нәрсесі ретінде ұрлағанын мәлімдеді. Гудини бұған жауап ретінде иллюзияның иесі Сидни Джозолинден құқықтарды сатып алғанын айтты. Селбит Джозолиннің сөздерін мойындамады және осы иллюзияны алғаш рет өзі жасағанын, осыдан Гудинимен арада дау туғанын жеткізді. Селбиттің көрсеткен нұсқасында, әдемі жас қыз қабырға арқылы өтеді. Бұл Гудинидің нұсқасынан ерекшеленеді, себебі ол өзі қабырға арқылы өтеді. Иллюзия қабырғаның астына апаратын жасырын есік арқылы жұмыс істейді.
Әйелді аралау
Әйелді аралау немесе әйелді екіге бөлу туралы көптеген нұсқалар бар, сондай-ақ осы тақырыпқа негізделген басқа да иллюзиялар да кең таралған. Бұл идеяның нақты тегі туралы пікірталас әлі де жалғасуда, кейбіреулер 1809 жылға дейін жазбалары бар екенін немесе осы идеяның тамырларын ежелгі Египетке дейін іздеуге болатынын айтады. Қазіргі заманғы иллюзионист, өнертапқыш Джим Штайнмайердің жазуынша, иллюзияның сипаттамасы 1858 жылы ұлы француз иллюзионисі Жан-Роберт Хоудин жариялаған, бірақ Хоудиннің идеясы тек жазбаша сипаттамамен шектелді. Селбит әдетте осындай трюкті алғаш рет көпшілік алдында 17 қаңтар 1921 жылы Лондондағы Финсбери Парк Империя театрында орындаған сиқыршы ретінде танылады. Шындығында, Селбит 1920 жылдың желтоқсанында St. George's Hall-да промоутерлер мен театр агенттерінің таңдаулы көрермендерінің алдында оны орындауға шақыру үшін оларды көндіруге тырысқан. Селбиттен нәрсе алған тағы бір нұсқа авторы ретінде Алан Уэйкелингтің есімі аталады. Дегенмен, Селбит тарихта алғаш рет кесу трюгін көрсеткен және ондаған жылдар бойы сахналық иллюзиялар туралы халықтың көзқарасын қалыптастырған тұлға ретінде өз орнын сақтап қалды.
Жаңғыру
1990 жылдары әйгілі ағылшын фокусник Пол Дэниелс өзінің "Секреттер" телесериалында Селбитқа құрмет көрсетті. Трюктің бастауын баяндап, Дэниелс әйелді екіге бөлу иллюзиясын Селбиттің түпкілікті стилінде орындайды, соның ішінде Селбиттің әйнек панельдерді пайдалануын да қосады, бұл әйелдің басы мен аяқтары да кесілгендей және денесі тік бойымен екіге бөлінгендей әсер береді.
Кейінгі мансап және иллюзиялар
Америкадағы сот таластары, ол Британиядағыдай табысқа жете алмай, тиімді түрде оның жолын кесті, Селбит 1922 жылы туған жеріне қайтып келді. Ол кесу иллюзиясының қамтитын әсерін қайталауға үміттене отырып, жаңа иллюзияларды жасауға күш салды. Оған "Қыз/Ер адамның ортасы жоқ" (1924), "Тігізбеден өту" (1924), "Миллион долларлық құпия", "Қызды созу", "Селбит блоктары" және, мүмкін, "Сібір тізбегінен қашу" иллюзияларын ойлап табу есептеледі.