Инвестициялардағы ашкөздік пен қорқу сезімдері қор нарығының құбылуына әсер етеді. Уоррен Баффет ашкөздікке қарсы әрекет етуді, қорқу кезінде сатып алуды кеңес береді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Инвестициядағы эмоционалдық күйлер
Emotional states in investing
Ашкөздік пен қорқыныш – қор нарығының болжамсыздығы мен құбылмалылығын тудыратын факторлар ретінде қарастырылатын екі қарама-қарсы эмоционалдық күй. Ашкөздік пен қорқыныш Уолл-стриттегі ежелгі мәтелмен байланысты: «Қаржы нарығын екі күшті сезім – ашкөздік пен қорқыныш жетектеп отырады». Кейнс экономика мен нарықтарға зор әсер ететін «жануарлар рухы» деп аталатын құбылыстардың ішінде ашкөздік пен қорқыныштың да бар екенін айтқан. Уоррен Баффет осы бағыттағы көңіл-күйге қарама-қарсы әрекет ету арқылы инвестициялау қағидасын тапты, ол акцияларды сатып алу немесе сату уақытын «басқалар ашкөздікке берілгенде қорқынышпен, ал басқалар қорқып жатқанда ғана ашкөздікпен» қарастыру керек деп кеңес береді. Ол нарықтық капиталдану мен ЖІӨ арақатынасын қор нарығының жалпы құнын бағалау үшін пайдаланады, осы себепті бұл көрсеткіш «Баффет көрсеткіші» деп танылды.
Greed and fear refer to two opposing emotional states theorized as factors causing the unpredictability and volatility of the stock market, and irrational market behavior inconsistent with the efficient market hypothesis. Greed and fear relate to an old Wall Street saying: "financial markets are driven by two powerful emotions – greed and fear." Greed and fear are among the animal spirits that Keynes identified as profoundly affecting economies and markets. Warren Buffett found an investing rule in acting contrary to such prevailing moods, advising that the timing of buying or selling stocks should be "fearful when others are greedy and greedy only when others are fearful." He uses the overall Market capitalization to GDP ratio to indicate relative value of the stock market in general, hence this ratio has become known as the "Buffett indicator".
Ашкөздік
Ашкөздік – адамның өзіне қажеттісінен артық нәрсеге (ақшаға, материалдық игіліктерге) ие болуға қарсы тоқтатылмайтын құштарлық ретінде сипатталады. Бірнеше ғалымдардың пікірінше, махаббат сияқты ашкөздік те миға химиялық әсер ететіп, оны ақыл-ойынан және өзін-өзі бақылаудан айырып, ми мен денеде өзгерістер тудыруға мәжбүрлейді. Дегенмен, ашкөздіктің физиологиясы жөнінде жалпыға қабылданған зерттеулер жоқ. Басқа ғалымдар ашкөздікті тәуелділікпен салыстырады, себебі темекі шегу мен ішу сияқты ашкөздік те, егер адам тәуелділігін жеңе алса, оған қарсы тұрудың жаман салдарынан сақтануға мүмкіндік береді. Ал қарсы тұра алмаса, оның құрбаны болып қалуы мүмкін. Яғни, бизнес әлеміне эмоционалдық қозғырлыш пен сол эмоционалдық биікке жету ниетімен кіретін кейбір саудагерлердің, бақыт, эйфория және қанағат сезімдерін анықтайтын мидың белгілі бір химиялық заттарының бөлінуіне тәуелді екенін айтуға болады. Бұл факт сондай-ақ, мұндай саудагерлердің кез келген тәуелділікке бейім екенін көрсетеді. Әрі, адам миы қаржылық сыйлықтарға жақсы жауап береді, ол есірткі сияқты керемет, бірақ қауіпті сезім тудырып, тәуелділікке әкелуі мүмкін.
Greed is usually described as an irresistible craving to possess more of something (money, material goods) than one actually needs. According to several academics greed, like love, has the power to send a chemical rush through our brains that forces us to put aside our common sense and self control and thus provoke changes in our brains and body. However, there is no generally accepted research on physiology of greed. Other academics tend to compare greed to an addiction, because greed like smoking and drinking can illustrate that if a person can take over one's addictions it is possible to avert bad effects from resisting it. On the other hand, if one can not resist its temptations, he can easily get swept away by it. In other words, it can be deduced that certain traders who join the business world for the emotional agitation and desire of hitting that emotional high, are addicted to the release of certain brain chemicals that determine those states of happiness, euphoria and relaxation. Before mentioned fact can also imply that such traders are susceptible to all addictions. Furthermore, humans' brains are naturally activated by financial awards, which in the same way as drugs produce an incredible but perilous feeling and thus an addictive experience.
Интернет-кеңдік
Адамдардың іс-әрекетін ашкөздік басып алған жағдайлардың ең көп кездесетін мысалы – 1990 жылдардағы «дотком» көпіршігі. «Дотком» көпіршігі, сондай-ақ Интернет көпіршігі деп те аталады, 1995-2000 жылдар аралығында жаңа интернет-стартап компанияларына байланысты туындаған спекулятивтік инвестициялық көпіршік. Ол кезде жаңа интернет-компаниялардың тым жоғары бағасы инвесторларды «дотком» доменін бизнес-жоспарларына енгізген компанияларға инвестиция салуға итермеледі. Инвесторлар ашкөздікке салынып, осы ашкөздік одан әрі өршиді, нәтижесінде бағалы қағаздардың бағасы шарықтап, соңында көпіршік пайда болды.
One of the most common examples of situations where greed took over people's actions is the 1990s dot com bubble. The Dot com bubble, also known as Internet bubble, referenced the speculative investment bubble that was created around new internet startup companies between the years 1995–2000. In that time, exorbitant prices of new Internet companies motivated investors to invest into companies whose business plans included a "dot com" domain. Investors became greedy, creating further greed, resulting in securities being heavily overpriced, which eventually created a bubble.
Қорқыныш
Қорқыныш сезімі әдетте қолайсыз, стрестік жағдай ретінде сипатталады, ол алдағы қауіп пен қауіптің бар екендігін сезінуден туындайды. Интернет көпіршігі инвесторлардың ашкөздігінің жақсы мысалы ғана емес, сонымен қатар көпіршік жарылғаннан кейінгі кезең қорқыныштан туындаған нарықтың қалай өзгеретінін көрсетеді. Интернет көпіршігінің құлауынан кейін шығындарын азайту мақсатында, қорқынышқа берілген инвесторлар жылдам түрде қор нарығынан шығып, тәуекелі аз бағалы қағаздарға, тұрақты құндылық қорларына және капиталды сақтайтын қорларға назар аударды – мұның бәрі төмен тәуекел және кіріс әкелетін активтер еді. Мұндай мінез-құлық – негізгі факторларға негізделген ұзақ мерзімді инвестициялық жоспарды толығымен елемеудің мысалы. Инвесторлар қорқыныштан ұдайы шығынға ұшырамас үшін жоспарларын қарастырмады, бірақ бұл оларға ешқандай пайда немесе үлкен кіріс әкелмеді.
Emotion of fear is usually characterised as an inconvenient, stressful state, triggered by impending peril and awareness of hazard. Internet bubble is not only a good example of investors' greed but also the period following the bubble can serve as a good characteristic for fear induced market. In pursuance of solutions to suppress their losses after Internet bubble crash, fearful investors decided to swiftly move out of the stock markets concentrating their attention on less uncertain purchases, spurring their capital into market securities, stable value funds and principal protected funds, all of low risk and return securities. Such behaviour is an example of a complete negligence of long term investing plan which is based on fundamentals. Investors disregarded their plans because of fear of committing persisting losses, which identically did not bring any profits and benefits.
Ашкөздік пен үміт
Кейбір ғалымдар ақша нарығын қозғаушы негізгі эмоциялар – ашкөздік пен қорқыныш деген пікірмен келіспейді. Психолог Лола Лопестің айтуынша, қорқыныш қаржы нарығын басқаратын маңызды фактор болғанымен, көптеген инвесторлар ашкөздікке емес, үмітке жауап береді. Лопестің сөзіне қарағанда, қорқыныш, үміттен өзгеше, инвесторларды тиімсіз инвестицияларға назар аударуға итермелейді, ал үміт – керісінше. Сонымен қатар, үміт пен қорқыныш инвесторлардың басқа мүмкіндіктерді бағалау жолын өзгертеді деп саналады. Қорқыныш инвесторларды: «Жағдай қаншалықты нашар болуы мүмкін?», ал үміт: «Жағдай қаншалықты жақсы болуы мүмкін?» деп сұрауға жетелейді. Осылайша, қорқыныш инвесторларды қауіпсіздікті күшейтуге, ал үміт – әлеуетті мүмкіндіктерге көңіл бөлуге ынталандырады. Нарықтық қорқыныш – қаржы нарықтарындағы ең күшті эмоциялардың бірі. Қорқыныш нарық құлдырауына алып келуі мүмкін. Нарықтық қорқыныш ретсіз жолмен дамымайды. Әдетте ол тұрақсыз болады, бірақ дағдарыс кезінде тұрақтырақ болып, көпшілік әсерінің күшін көрсетеді. Нарықтық қорқыныштың ұзақ мерзімдік ерекшеліктерінің өзгермелілігі және уақыт өте келе ауысуы – қаржы нарықтарының мінез-құлқын жақсырақ түсінуге көмектесетін маңызды нәтиже. "Бәрін қалып қоямын" деген қорқыныш бағаның өсуіне себеп болуы мүмкін.
Some academics disagree with the notion that greed and fear are main emotions driving financial markets. According to psychologist Lola Lopes, while fear is indeed a crucial factor driving financial markets, majority of investors don't respond that much to greed but to hope. Lopes indicates that fear, unlike hope, provokes investors to concentrate on unprofitable invests, while hope does the complete opposite. Furthermore, hope and fear are believed to alter the manner in which investors estimate other possibilities. Fear provokes investors to ask: How bad can it get?, while hope: How good can it get?. In this case, fear drives investors to enhance security, while hope stimulates investors to emphasise potential. Market Fear is one of the strongest emotions in the financial markets. Fear can lead to market crashes. Market fear does not follow a random path. It is usually anti persistent, but in times of crisis it becomes more persistent, indicating the impact of the crowd effects. The fact that the long term characteristics of market fear are volatile and change over time is an important result that can lead to a better understanding of financial market behavior. Fear of Missing Out can lead to price bubbles.
Ашкөздік пен қорқынышты өлшеу
Акция нарығының құбылмалылығын өлшеуге қолданылатын ең жақсы және қабылданған құралдардың бірі – 1993 жылы Чикаго опциялар биржасы әзірлеген CBOE құбылмалылық индексі. Басқаша айтқанда, VIX – Уолл-стриттің қорқыныш немесе ашкөздік деңгейін көрсететін шама. Оны саудагерлер инвесторлардың бейжайлығын немесе нарықтағы қорқынышты бағалау үшін жиі пайдаланады. Көбінесе VIX «қорқыныш индексі» деп аталады. VIX индексінің өсуі инвесторлардың құбылмалылықтың артуына қарай көңілінің толуын білдіреді, бұл жоғары тәуекелмен байланысты. Егер VIX көрсеткіші 20-дан төмен болса, инвесторлардың алаңдаушылығы азайғанын көрсетеді.
One of the best available and accepted tools to measure stock market volatility is CBOE Volatility Index, elaborated by Chicago Board Options Exchange in 1993. In other words, VIX can be defined as a sentiment ratio of Wall Street's fear or greed gauge. It is usually used by traders to check the grade of investor complacency or market fear. In practice, VIX is usually called the fear index. In case of increased VIX index, investors' sentiment leans toward higher volatility which corresponds to higher risk. If a VIX reading is under 20 it usually indicates that investors became less concerned;
VIX қалай жұмыс істейді
VIX қысқа мерзімді, ақшаға жақын пут және колл опцияларын пайдаланып, алдағы 30 күнге арналған S&P қор индексі опцияларының күтілетін құбылмалылығын өлшейді. БАҚ көбінесе VIX-ті жариялайды, себебі көптеген инвесторлар S&P 500-ді бүкіл нарықтың сенімді көрсеткіші деп есептейді. Аталған барлық көрсеткіштер 0-ден 100-ге дейінгі шкала бойынша жеке-жеке бағаланады. 0-ден 49-ға дейінгі көрсеткіш қорқыныш деңгейін білдіреді. 50 көрсеткіші бейтарапты көрсетеді. 51-ден 100-ға дейінгі көрсеткіштер инвесторлардың ашкөздігін көрсетеді. Бұл индексті есептеу үшін компьютер аталған жеті көрсеткіштің тең салмақты орташа мәнін шығарады.
By utilising short term near the money put and call options, VIX gauges suggested volatility of S&P stock market index options through the forthcoming 30 days. Media usually quote the VIX because many investors consider the S&P 500 to be a reliable proxy for the entire market. All aforementioned indicators are separately gauged using scales from 0 to 100. A reading from 0 to 49 indicates fear. A reading of 50 is neutral. Readings from 51 to 100 demonstrate that investors are greedy. To calculate this index, a computer takes an equal weighted average of those seven indicators.