1877 жылғы Нез-Перс соғысы: Батыс АҚШ-тағы қақтығыс

Кіріспе

1877 жылы АҚШ армиясы мен Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы үндістер арасындағы қарулы қақтығыс.

Нез Персе соғысы – 1877 жылы АҚШ-тың батысында болған қарулы қақтығыс. Бұл қақтығыста Нез Персе тайпасының бірнеше руы мен олардың одақтастары, Палуза тайпасының кішкентай тобы (Қызыл Эхо – Хаталекин және Балд Хед – Хусишуси Куте басшылығымен) АҚШ армиясына қарсы күресті. Маусым мен қазан аралығында болған бұл қақтығысқа себеп, «келісімге келмейтін үндістер» аталған Нез Персе тайпаларының бірнеше руы Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы атамекендерін тастап, Айдахо аймағындағы үнді резервациясына көшуден бас тартуы болды. Бұл мәжбүрлеме 1855 жылғы Уалла-Уалла шартының бұзылуы еді. Аталған шарт тайпаға атамекендерінен 7,5 миллион акр жерді, сондай-ақ АҚШ үкіметіне өткізілген жерлерде аң аулау және балық аулау құқығын берген болатын. Маусым айындағы алғашқы қарулы шайқастардан кейін Нез Персе солтүстікке қарай қиын жолға шықты, бастапқыда Кроу тайпасынан көмек сұрады. Кроулар көмек көрсетуден бас тартқаннан кейін, олар 1877 жылы Кіші Бигхорн шайқасынан кейін тұтқындалудан қашу үшін 1877 жылы мамыр айында Канадаға қашқан Ситинг Булл басқаратын Лакота тайпасынан пана сұрады. Нез Перселерді АҚШ армиясының бөлімдері қуып жететін болды, олармен 1170 миль (1883 км) қашықтықтағы шайқастар мен ұсақ шайқастар жүргізілді. Соғыс Канада-АҚШ шекарасынан 64 шақырымдай жерде, Монтана штатының Беарс-Пау тауларының етегіндегі Снейк-Крик өзені бойында өткен бес күндік соңғы шайқастан кейін аяқталды. Нез Персе тайпасының Уоллова руының басшысы Жозеф бастаған, соғыстан аман қалған Нез Персе тайпасының көп бөлігі, бригада генералдары Оливер Отис Говард пен Нельсон А. Майлзқа бағынды. Ламатта руының Нез Персе басшысы Ақ құс шайқастан кейін армиядан қашып, белгісіз бір топпен бірге Канададағы Ситинг Булл лагеріне қашып құтылды. 418 Нез Персе (ішінде әйелдер мен балалар бар) тұтқынға алынып, пойызбен Канзас штатының Форт Ливенворт қаласына жіберілді. Бас Жозеф Нез Персе басшыларының ең танымал болғанымен, ол жалғыз басшы емес еді. «Келісімге келмейтін» Нез Персе тайпасынан құралған бірнеше рулардың коалициясы басшылық етті, олардың ішінде Уоллова Оллокот, Ламатта руының Ақ құсы, Пикунин руының Тоухуолхуолзот және Алповай руының Looking Glass болды. Бригада генерал Хауард АҚШ армиясының Колумбия департаментінің басшысы болды, оған Нез Персе тайпасын резервацияға мәжбүрлеу міндеті жүктелген. Генерал Уильям Текумсе Шерман оның юрисдикциясын кеңейтіп, Хауардтың оларды қууға мүмкіндік берді. Нез Персе тайпасының соңғы бағыну салтанатында бас Жозеф өзінің танымал «Мен енді ешқашан соғыспаймын» деген сөзін айтты, оны аудармашы Артур Чапман аударды. 1877 жылғы «Нью-Йорк Таймс» газетінің редакциялық мақаласында былай делінген: «Біздің тарапымыздан соғыс өзінің бастамасы мен себептерімен алып қателік және қылмыс еді».

The Nez Perce War was an armed conflict in 1877 in the Western United States that pitted several bands of the Nez Perce tribe of Native Americans and their allies, a small band of the Palouse tribe led by Red Echo (Hahtalekin) and Bald Head (Husishusis Kute), against the United States Army. Fought between June and October, the conflict stemmed from the refusal of several bands of the Nez Perce, dubbed "non treaty Indians," to give up their ancestral lands in the Pacific Northwest and move to an Indian reservation in Idaho Territory. This forced removal was in violation of the 1855 Treaty of Walla Walla, which granted the tribe 7.5 million acres of their ancestral lands and the right to hunt and fish on lands ceded to the U. S. government. After the first armed engagements in June, the Nez Perce embarked on an arduous trek north initially to seek help with the Crow tribe. After the Crows' refusal of aid, they sought sanctuary with the Lakota led by Sitting Bull, who had fled to Canada in May 1877 to avoid capture following the 1876 Battle of the Little Bighorn. The Nez Perce were pursued by elements of the U. S. Army with whom they fought a series of battles and skirmishes on a fighting retreat of 1170 mile (1883 km). The war ended after a final five day battle fought alongside Snake Creek at the base of Montana's Bears Paw Mountains only 40 mile (64 km) from the Canada–US border. A large majority of the surviving Nez Perce represented by Chief Joseph of the Wallowa band of Nez Perce, surrendered to Brigadier Generals Oliver Otis Howard and Nelson A. Miles. White Bird, of the Lamátta band of Nez Perce, managed to elude the Army after the battle and escape with an undetermined number of his band to Sitting Bull's camp in Canada. The 418 Nez Perce who surrendered, including women and children, were taken prisoner and sent by train to Fort Leavenworth, Kansas. Although Chief Joseph is the most well known of the Nez Perce leaders, he was not the sole overall leader. The Nez Perce were led by a coalition of several leaders from the different bands who comprised the "non treaty" Nez Perce, including the Wallowa Ollokot, White Bird of the Lamátta band, Toohoolhoolzote of the Pikunin band, and Looking Glass of the Alpowai band. Brigadier General Howard was head of the U. S. Army's Department of the Columbia, which was tasked with forcing the Nez Perce onto the reservation and whose jurisdiction was extended by General William Tecumseh Sherman to allow Howard's pursuit. It was at the final surrender of the Nez Perce when Chief Joseph gave his famous "I Will Fight No More Forever" speech, which was translated by the interpreter Arthur Chapman. An 1877 New York Times editorial discussing the conflict stated, "On our part, the war was in its origin and motive nothing short of a gigantic blunder and a crime".

Өмірбаян

1855 жылы Уолла-Валла кеңесінде федералды үкімет Нез-Персе тайпасын ата-бабаларының жерлерін тастап, Орегон территориясындағы Уматилла резервациясына Уалла-Валла, Кайузе және Уматилла тайпаларымен бірге көшіп кетуге мәжбүр етті. Келісімнің шарттарына қатысқан тайпалар қатты қарсы болды, сондықтан Вашингтон территориясының губернаторы және үндістер ісі жөніндегі бақылаушы Исаак И. Стивенс пен Орегон территориясының үндістер ісі жөніндегі бақылаушысы Джоэл Палмер 1855 жылы Нез-Персе келісіміне қол қойды. Бұл келісім Нез-Персе тайпасына Айдахо, Вашингтон және Орегон территорияларындағы өздерінің жерлерінің көп бөлігінде қалу құқығын берді, ал олардың шамамен 13 миллион акр жерінен 5,5 миллион акр жерін АҚШ үкіметіне номиналды сомаға беруге келісті. Бұл келісім бойынша, олар аң аулауға, балық аулауға және жылқыларын жаюға, сондай-ақ бұрынғы жерлерінің бос жатқан аумақтарында мемлекеттік жерлерді пайдалануға, яғни аумақтың ағылшын-американдық азаматтарына берілгендей құқықтарға ие болды. Жаңадан құрылған Нез-Персе үнді резервациясы Айдахо, Орегон және Вашингтон территорияларында орналасты. Келісім шарттарына сәйкес, Нез-Персе тайпасының рұқсатынсыз резервацияға ешбір ақ нәсілді қоныс теруші кіре алмады. Алайда, 1860 жылы қазіргі Пирс, Айдахо қаласының жанында алтын табылғаннан кейін 5000 алтын іздеуші резервацияға асығып келді және Нез-Персе жеріндегі Леуистон қаласын заңсыз құрды, оны жабдықтау орталығы ретінде пайдаланды. Кеншілердің соңынан фермерлер мен малшылар да келді, ал АҚШ үкіметі үндістердің жеріне қоныс терушілердің кіруін тоқтатуға күш жібермеді. Нез-Персе тайпасы АҚШ үкіметінің келісімдерді орындамауына және өздерінің жерлерін басып алып, олардың өмір сүру көзі болған камас далаларын жыртып, бүлдірген қоныс терушілерге ашуланды. 1863 жылы Нез-Персе тайпасының бір тобы АҚШ-қа өздерінің резервациясының 90 пайызын беруге мәжбүр болды, нәтижесінде Айдахо территориясында ғана қалды. Келісім шарттарына сәйкес, барлық Нез-Персе тайпасы Льюистоннің шығысында орналасқан жаңа және әлдеқайда кішігірім резервацияға көшірілуі керек еді. Алайда, көптеген Нез-Персе тайпасы келісімнің заңдылығын мойындамады, резервацияға көшуден бас тартты және дәстүрлі жерлерінде қалып қойды. Келісімді мақұлдаған Нез-Персе тайпасының көпшілігі христиан дінін ұстанды, ал қарсыластары дәстүрлі дінді ұстанды. "Келісімге келмеген" Нез-Персе тайпасының құрамына солтүстік-шығыс Орегондағы Уоллова аңғарында тұратын бас Джозефтің тобы кірді. Онда ақ фермерлер мен малшылармен болған даулар бірнеше Нез-Персе тайпасының өліміне әкелді, бірақ кісі өлтірушілер ешқашан сотталмады. 1876 және 1877 жылдары Нез-Персе тайпасы мен ақ қоныс терушілер арасындағы шиеленіс күшейді. 1877 жылдың мамыр айында генерал Оливер Отис Говард кеңес шақырып, келісімге келмеген топтарға резервацияға көшуді бұйырды, оларға 30 күндік мүмкін емес мерзім белгіледі. Басқа Нез-Персе тайпасының басшылары, соның ішінде бас Джозеф, әскери қарсылықтың нәтижесіз болатынын түсінді, сондықтан олар бұл қадамға келісіп, бұйрық бойынша Айдахо территориясындағы Форт Лапвайға хабарлады. 1877 жылдың 14 маусымына қарай Джозеф пен Уайт Бёрд тайпасынан 600-ге жуық Нез-Персе тайпасы қазіргі Гранжвиллден батысқа қарай 10 шақырым жердегі Камас даласына жиналды. 13 маусымда, резервацияға көшірудің соңғы мерзіміне аз уақыт қалғанда, Уайт Бёрд тайпасы Толо көлінің лагерінде tel lik leen рәсімін өткізді. Бұл рәсімде жауынгерлер ауылды дөңгелек қозғалыста ат үстінде жүріп, жеке-жеке шайқас ерлігі мен соғыс ерліктерімен мақтанады. Нез-Персе тайпасының жазбаларына сәйкес, Хахаутс Ильпильп (Қызыл гризли аю) есімді қарт жауынгер бірнеше жас қатысушылардың рәсімде болуына қарсылық білдірді, олардың туыстарының ақ адамдар қолынан қазасы өтелмеген. Бірін Валиц (Жар бойы) деп атаған, ол үш жыл бұрын Лоренс Отт атқан атыстан қаза тапқан Игл Робтың ұлы еді. Осылайша қорлық көріп, арақпен нығайтылған Шор Кроссинг және оның екі туысы, Сарпсисилпильп (Қызыл мокасин) және Ветьемтмас Вахьякт (Күлік алқасы), қайырымдылық миссиясы бойынша Салман өзенінің қоныстарына жолға шықты. Келесі күні, 1877 жылы 14 маусымда, "Лебединый ожерелье" көлге қайтып келіп, үштігінің төрт ақ адамды өлтіріп, тағы бір адамды жарақаттағанын хабарлады. Соғыс қызуынан шабыт алған тағы он алты жас жігіт Шор Кроссингке қосылып, елді мекендерді басып алды. 14 және 15 маусымда рейд кезінде Джозеф пен оның інісі Оллокот лагерьден тыс жерде болды. Келесі күні лагерьге келген кезде Нез-Персе тайпасының көпшілігі генерал Говардтың жауабын күту үшін Уайт-Бирд-Крикке лагерьге кетті. Жозеф ақтарға бейбітшілік туралы өтініш жасады, бірақ шабуылдан кейін оның пайдасыз болатынын түсінді. Осы арада Говард өзінің әскери күшін жұмылдырып, 130 адамнан тұратын күшін, соның ішінде 13 дос Нез-Персе тайпасының скауттарын капитан Дэвид Перри басқаруымен Нез-Персе тайпасын жазалау және оларды резервацияға мәжбүрлеу үшін жіберді. Говард өзінің әскерінің "бұл мәселені тез шешетініне" сенді. Нез-Персе тайпасы Уайт Бёрд каньонындағы шайқаста Перриді жеңіп, АҚШ әскерінен қашу үшін шығысқа қарай ұзақ жолға шықты.

In 1855, at the Walla Walla Council, the Nez Perce were coerced by the federal government into giving up their ancestral lands and moving to the Umatilla Reservation in Oregon Territory with the Walla Walla, Cayuse, and Umatilla tribes. The tribes involved were so bitterly opposed to the terms of the plan that Isaac I. Stevens, governor and superintendent of Indian affairs for the Washington Territory, and Joel Palmer, superintendent of Indian affairs for Oregon Territory, signed the Nez Perce Treaty in 1855, which granted the Nez Perce the right to remain in a large portion of their own lands in Idaho, Washington, and Oregon territories, in exchange for relinquishing almost 5.5 million acres of their approximately 13 million acre homeland to the U. S. government for a nominal sum, with the caveat that they be able to hunt, fish. and pasture their horses etc. on unoccupied areas of their former land – the same rights to use public lands as Anglo American citizens of the territories. The newly established Nez Perce Indian reservation was in Idaho, Oregon, and Washington territories. Under the terms of the treaty, no white settlers were allowed on the reservation without the permission of the Nez Perce. However, in 1860 gold was discovered near present day Pierce, Idaho, and 5,000 gold seekers rushed onto the reservation, illegally founding the downstream city of Lewiston as a supply depot on Nez Perce land. Ranchers and farmers followed the miners, and the U. S. government failed to keep settlers out of Indian lands. The Nez Perce were incensed at the failure of the U. S. government to uphold the treaties, and at settlers who squatted on their land and plowed up their camas prairies, which they depended on for subsistence. In 1863, a group of Nez Perce were coerced into signing away 90% of their reservation to the U. S., leaving only in Idaho Territory. Under the terms of the treaty, all Nez Perce were to move onto the new and much smaller reservation east of Lewiston. A large number of Nez Perce, however, did not accept the validity of the treaty, refused to move to the reservation, and remained on their traditional lands. The Nez Perce who approved the treaty were mostly Christian; the opponents mostly followed the traditional religion. The "non treaty" Nez Perce included the band of Chief Joseph, who lived in the Wallowa valley in northeastern Oregon. Disputes there with white farmers and ranchers led to the murders of several Nez Perce, and the murderers were never prosecuted. Tensions between Nez Perce and white settlers rose in 1876 and 1877. General Oliver Otis Howard called a council in May 1877 and ordered the non treaty bands to move to the reservation, setting an impossible deadline of 30 days. The other Nez Perce leaders, including Chief Joseph, considered military resistance to be futile; they agreed to the move and reported as ordered to Fort Lapwai, Idaho Territory. By June 14, 1877, about 600 Nez Perce from Joseph's and White Bird's bands had gathered on the Camas Prairie, six miles (10 km) west of present day Grangeville. On June 13, shortly before the deadline for removing onto the reservation, White Bird's band held a tel lik leen ceremony at the Tolo Lake camp in which the warriors paraded on horseback in a circular movement around the village while individually boasting of their battle prowess and war deeds. According to Nez Perce accounts, an aged warrior named Hahkauts Ilpilp (Red Grizzly Bear) challenged the presence in the ceremony of several young participants whose relatives' deaths at the hands of whites had gone unavenged. One named Wahlitits (Shore Crossing) was the son of Eagle Robe, who had been shot to death by Lawrence Ott three years earlier. Thus humiliated and apparently fortified with liquor, Shore Crossing and two of his cousins, Sarpsisilpilp (Red Moccasin Top) and Wetyemtmas Wahyakt (Swan Necklace), set out for the Salmon River settlements on a mission of revenge. On the following evening, June 14, 1877, Swan Necklace returned to the lake to announce that the trio had killed four white men and wounded another man. Inspired by the war furor, approximately sixteen more young men rode off to join Shore Crossing in raiding the settlements. Joseph and his brother Ollokot were away from the camp during the raids on June 14 and 15. When they arrived at the camp the next day, most of the Nez Perce had departed for a campsite on White Bird Creek to await the response of General Howard. Joseph considered an appeal for peace to the Whites, but realized it would be useless after the raids. Meanwhile, Howard mobilized his military force and sent out 130 men, including 13 friendly Nez Perce scouts, under the command of Captain David Perry to punish the Nez Perce and force them onto the reservation. Howard anticipated that his soldiers "will make short work of it." The Nez Perce defeated Perry at the Battle of White Bird Canyon and began their long flight eastward to escape from the U. S. soldiers.

Соғыс

Джозеф пен Уайт Бёрдке Лукинг Гласс тобы қосылды және келесі айда Айдаходағы бірнеше шайқастар мен ұрыстардан кейін шамамен 1170 миль (1883 км) жол жүрді. Содан кейін соғыс "құбылып, қарқыны артты. Осыдан бастап барлық ақ адамдар олардың жауы болды, бірақ олардың өзінің күресу қабілеті күрт төмендеді". Соғыс Нез Персе Монтана территориясындағы Bear's Paw тауларының солтүстік беткейіндегі Жылан сағасына жақын далада лагерь құрып, демалуға тоқтағанда аяқталды, бұл Канада-АҚШ шекарасынан 64 шақырым ғана қашықтықта болды. Олар Говард пен оны қуушыларды шаң қақтырғандарын ойлады, бірақ жақында бригадир-генерал атағын алған Нельсон А. Майлз, жаңа құрылған Йеллоустоун округінің командирі Тунг өзенінің казармасынан оларды іздеп табу және тоқтату үшін жіберілгенін білмеді. Майлз 5-ші жаяу әскер, 2-ші және 7-ші атқыштар тобынан құралған біріктірілген күшке басшылық етті. Әскерге Лакота және Шайен үндістерінен шақырылған барлаушылар да ілесіп келді, олардың көпшілігі бір жыл бұрын Сиу соғысында армияға қарсы күрескен. Олар 30 қыркүйек күні таңертең Нез Персе лагеріне күтпеген шабуыл жасады. Үш күндік қақтығыстан кейін, 3 қазан күні Говард әскерімен келді және тұрақсыздық бұзылды. Бас Жозеф 1877 жылдың 5 қазанында бас берді және танымал бас берілген сөзінде "енді ешқашан соғыспайтынын" мәлімдеді. Көптеген адамдар Нез Персе тайпасын олардың үлгілі мінез-құлқы мен шебер күресу қабілеті үшін мақтады. Монтананың "New North West" газеті былай деп жазды: "Монтанаға кіргеннен бері олардың соғысы цивилизациялық елдер танитын ең жоғары қасиеттермен ерекшеленді".

Салдары

Бас тарту туралы келіссөздер барысында Говард пен Майлз Джозефке нез-перселердің Айдаходағы резервацияларына оралуына рұқсат берілетінін уәде еткен. Бірақ Армияның бас қолбасшысы, генерал Уильям Тэкумсе Шерман, олардың сөзін жоққа шығарып, нез-перселерді Канзасқа жіберуге бұйрық берді. "Мен генерал Майлзге сендім, әйтпесе ешқашан басылмас едім", - деді кейін бас қолбасшы Джозеф. Майлз тұтқындарды Монтананың оңтүстік-шығысындағы Тунг-Ривер бекінісіне жеткізді, олар 1877 жылдың 23 қазанында келді және 31 қазанға дейін ұсталды. Денсаулығы мықты жауынгерлер Йеллоустоун және Миссури өзендерінің қосылған жеріндегі Буфорд фортына аттанды. 1 қарашада әйелдер, балалар, аурулар мен жарақат алғандар он төрт "Маккино" қайығымен Форт-Бюфордқа жолға шықты. 8 және 10 қараша аралығында нез-перселер Форт-Бюфордтан Кастер қаза болған кездегі командалық бекетіне, Дакота территориясындағы Бисмарктен Миссури өзенінен арғы жағында орналасқан Форт-Абрахам Линкольнға бет бұрды. 9 қарашада шамамен екі жүз адам бірінші жаяу әскер ротасының екі бөлімінің күзетімен "макино" қайықтарында қалды, ал қалғандары жетінші атқыштар әскерінің сүйемелдеуімен қыстық жайлауларына атпен сапар шекті. Бисмарк тұрғындарының көп бөлігі нез-персе тұтқындарын қарсы алып, оларға және олардың сүйемелдеуші әскерлеріне мол дастархан ұсынды. 23 қарашада нез-персе тұтқындары өздерінің киіз үйлерін және жабдықтарын жүк вагондарына, ал өздерін он бір теміржол вагонына тиеп, Канзастағы Форт-Ливенвортқа пойызбен жіберді. Форт командирі Шерманға наразылық білдіргеніне қарамастан, нез-перселерді батпақты жерге қоныстандыруға мәжбүр етті. Бір автор нез-персе босқындарының жағдайын былай сипаттады: "бірнеше ай бойы өзен төңірегінің ылғалды ауасына ұшыраған, 400 мүшкіл, әлсіз, құрысқан адамдар". 1879 жылдың қаңтарында бас Джозеф Вашингтонға барып, өз халқына Айдахоға қайтуға рұқсат беруді немесе кемінде Оклахома болашақта айналатын Үндістан территориясында жер беруді өтінді. Ол президент пен Конгресспен кездесті, оның есебі "North American Review" журналында жарияланды. Ол құттықтаумен қарсы алынса да, Айдахо штатының қатты қарсылығына байланысты АҚШ үкіметі оның өтінішін қабылдамады. Оның орнына Джозеф пен нез-перселер Оклахомаға жіберілді және ақырында Тонкава, Оклахома маңындағы шағын резервацияға орналасты. "Қызыл елдегі" жағдай Лейвенворттағыдан да жақсы болған жоқ. 1885 жылы Джозеф пен 268 аман қалған нез-перселерге Тынық мұхитының Солтүстік-Батысына оралуға рұқсат берілді. Алайда Джозефке нез-персе резервациясына оралуға рұқсат берілмеді, оның орнына Вашингтондағы Колвилл үнді резервациясына қоныстанды. Ол 1904 жылы қайтыс болды.

During the surrender negotiations, Howard and Miles had promised Joseph that the Nez Perce would be allowed to return to their reservation in Idaho. But, the commanding general of the Army, William Tecumseh Sherman, overruled them and directed that the Nez Perce were sent to Kansas. "I believed General Miles, or I never would have surrendered," Chief Joseph said afterward. Miles marched his captives to the Tongue River Cantonment in southeast Montana Territory, where they arrived on October 23, 1877, and were held until Oct. 31. The able bodied warriors were marched out to Fort Buford, at the confluence of the Yellowstone and Missouri rivers. On November 1, women, children, the ill and the wounded set out for Fort Buford in fourteen Mackinaw boats. Between November 8 and 10, the Nez Perce left Fort Buford for Custer's post command at the time of his death; Fort Abraham Lincoln across the Missouri River from Bismarck in the Dakota Territory. About two hundred left in the mackinaws on November 9 guarded by two companies of the First Infantry; the rest traveled on horseback escorted by troops of the Seventh Cavalry en route to their winter quarters. A majority of Bismarck's citizens turned out to welcome the Nez Perce prisoners, providing a lavish buffet for them and their troop escort. On November 23, the Nez Perce prisoners had their lodges and equipment loaded into freight cars and themselves into eleven rail coaches for the trip via train to Fort Leavenworth in Kansas. Over the protests to Sherman by the commander of the Fort, the Nez Perce were forced to live in a swampy bottomland. One author described the effects on the Nez Perce refugees: "the 400 miserable, helpless, emaciated specimens of humanity, subjected for months to the malarial atmosphere of the river bottom." Chief Joseph went to Washington in January 1879 to plead that his people be allowed to return to Idaho or, at least, be given land in Indian Territory, what would become Oklahoma. He met with the President and Congress, and his account was published in the North American Review. While he was greeted with acclaim, the U. S. government did not grant his petition due to fierce opposition in Idaho. Instead, Joseph and the Nez Perce were sent to Oklahoma and eventually located on a small reservation near Tonkawa, Oklahoma. Conditions in "the hot country" were hardly better than they had been at Leavenworth. In 1885, Joseph and 268 surviving Nez Perce were finally allowed to return to the Pacific Northwest. Joseph, however, was not permitted to return to the Nez Perce reservation but instead settled at the Colville Indian Reservation in Washington. He died there in 1904.

Теледидар

1975 жылы Дэвид Уолпердің тарихи теледрамасы "Мен енді мәңгілікке күреспеймін", Нед Ромеро Джозеф рөлінде, ал Джеймс Уитмор генерал Говард рөлінде ойнады. Бұл драма, түпкілікті американдықтар мәселесі мәдениетте кеңінен талқыланып жатқан кезде, жақсы қабылданды. Драма ерекшелігі – оқиғаларды жан-жақты көрсетуге тырысуында: Джозефке басшылық қысым көрсетілуімен қатар, армияның жағымсыз міндетті орындауы және осының бәрін қызығушылықпен бақылайтын баспасөздің ықыласы да бейнеленді.

Ән

Фред Смоллдың 1983 жылғы "The Heart of the Appaloosa" әні Нез Персе соғысының оқиғаларын суреттейді, соғыста да, қашуда да Нез Персе тайпасының Appaloosa жылқысын тиімді пайдаланғанын көрсетеді. Әннің мәтіні басшы Жозефтің Нез Персе есімін атайды, ол "Таудан құлайтын дауыл" деп аударылады, және оның "Енді мен мәңгілікке соғыспаймын" деген сөзінен кеңінен цитата келтіреді. Техас кантри тобы Micky & the Motorcars 2014 жылы шыққан Hearts from Above альбомында "From Where the Sun Now Stands" әнін жариялады. Ән Нез Персе тайпасының Айдахо және Монтана аймақтары арқылы қашу жолын баяндайды.