Кіріспе
Гватемала президенті 1991-1993 жылдар аралығында Жорже Антонио Серрано Элияс (26 сәуірде 1945 жылы туған) – гватемалалық инженер-өнеркәсіпші және саясаткер, 1991 жылдың 14 қаңтарынан 1993 жылдың 1 маусымына дейін Гватемаланың 41-ші президенті қызметін атқарды.
Jorge Antonio Serrano Elías (born April 26, 1945) is a Guatemalan industrial engineer and politician who served as the 41st president of Guatemala from January 14, 1991 to June 1, 1993.
Өмір және мансап
Серрано 1945 жылғы 26 сәуірде Гватемала қаласында Хорхе Адан Серрано мен ливандық тегі бар Роза Элиястың ұлы болып дүниеге келді. Швейцарияда білім алғаннан кейін Сан-Карлос университетін өнеркәсіптік инженер мамандығы бойынша бітірді. Содан кейін Калифорниядағы Стэнфорд университетінде экономикалық өсімді зерттеді және білім беру мен ғылым саласында докторлық дәрежесін алды. Осыдан кейін Гватемалаға оралып, мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істеді. 1976 жылы ол Американың әртүрлі протестант шіркеулерімен бірлесіп, елді қатты зерттеп кеткен жер сілкінісінен кейін халыққа көмек көрсетті. Ол содан кейін жергілікті халықтың аянышты жағдайда өмір сүруін сипаттаған құжатты жариялады, нәтижесінде оған қорқытулар келді. Ол АҚШ-қа жер аударылды, тек 1982 жылы ғана елге оралып, өзінің евангелист генерал Эфраин Риос Монтттың үкіметінде Кеңесші кеңестің вице-президенті болып жұмыс істеді. 1985 жылы Серрано Ұлттық ынтымақтастық демократиялық партиясының (PDCN) және Революциялық партияның (PR) президенттік кандидаттығына түсті, ол дауыстардың 12,6 пайызын алып үшінші орынға ие болды. 1987 жылдың қыркүйегінде саяси партияның өкілі ретінде ол Ұлттық келісім комиссиясының (CNR) төрт мүшесінің бірі болды.
Президент (1991-1993)
Серрано 1990 жылғы президенттік сайлауда «Солидарлық әрекет қозғалысы» (MAS) партиясынан президенттікке үміткер болды. Ол 11 қарашада өткен бірінші турда 24,1% дауыс алып жеңіліп, 1991 жылғы 6 қаңтарда Хорхе Карпиоға қарсы екінші турда 68,1% дауыспен жеңіске жетті. Карпио Серраноның діни фундаментализм сенімдерін сайлау кампаниясында оған қарсы пайдалануға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізбеді. 14 қаңтарда Серрано Винисио Сересодан Гватемала президенті лауазымын қабылдады. Ол Риос Монттан кейін Гватемалада билікке келген екінші католик емес адам болды. Биліктің ауысуы – ондаған жылдардағы тұңғыш рет, қазіргі президент билікті бейбіт жолмен оппозициядан жеңіске жеткен үміткерге тапсырды. Партиясы Конгрестегі 116 орынның бар болғаны 18-ін ғана жеңгендіктен, Серрано христиан демократтарымен және Карпионың «Орталықтың Ұлттық Одағы» (UCN)мен шала-шарпы одақ құрды. Серрано басшылығындағы үкіметтің жұмысы жақсы да, жаман да болды. Ол армияның азаматтық бақылауына қайта оралуын қамтамасыз етіп, бірнеше жоғары шенді офицерлерді алмастырды және әскерилерді URNG-мен бейбіт келіссөздерге қатысуға көндірді. Ол Белиздің тәуелсіздігін мойындау қадамын жасады, бұл саяси жағынан да қиын шешім болды. Серрано басшылығындағы үкімет экономикалық құлдырауды тоқтатты, инфляцияны төмендетіп, экономикалық өсімді ынталандырды. 1993 жылғы 25 мамырда Серрано конституцияны заңсыз тоқтатып, Конгрессті және Жоғарғы Сотты таратып, цензура енгізіп, азаматтық бостандықтарды шектеуге тырысқаннан кейін 1993 жылғы Гватемала конституциялық дағдарысын тудырды, мұның бәрі сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес үшін жасалған деп мәлімделді. Оның өзін-өзі билікке алып тарту әрекеті Перудың Альберто Фухимори жасаған әрекетіне ұқсас болды. Алайда Серраноның әрекеті Гватемала қоғамының көп бөлігінен қарсылық тудырды, оның алдында Жозе Рубен Замора басшылығындағы «Siglo Veintiuno» газеті тұрды. Бұл халықаралық қысыммен және Конституциялық соттың шешімдерін армияның орындауымен күшті болды, сот билікті басып алу әрекетіне қарсы шықты. Осы қысымға көніп, Серрано 1 маусымда президенттік лауазымынан кетіп, елден қашып кетті. Оның орнына уақытша вице-президент Густаво Адольфо Эспина Сальгуэро тағайындалды. Алайда Эспина да Серраноның өзін-өзі билікке алып тарту әрекетіне қатысқан, Конгресс оны Адам құқықтары жөніндегі омбудсмен Рамиро де Леон Карпиомен алмастырды.
Төрайымнан кейінгі кезең
Серрано қазір әйелі Магда Бианки де Серраномен бірге Панамада тұрады. Оның екі егіз ұлы, Хуан Пабло Серрано есімді ұлы және екі қызы бар. Оның үш әпкесі бар, олардың бірі Ольга Стелла Серрано де Саласар, ол күйеуі Рафаэль Салазар Фарфанмен Гватемала қаласында тұрады. Гватемала үкіметі оны сыбайлас жемқорлық айыптары бойынша экстрадициялауға көптеген сәтсіз әрекеттер жасады. Хорхе Серрано Панама мен АҚШ-тың Флорида штатында жылжымайтын мүліктерді дамытушы және инвестор ретінде жұмыс істейді.