Кіріспе

XVI ғасыр Лусонның тәж мұрагері Сүлеймен, кейде Сүлеймен III (араб жазуы: سليمان, Abecedario: Solimán) (1590 жылдары қайтыс болды), Сүлеймен – өзінің араласқан ағасы Аче патшасы және Лакан Дуламен бірге, іргелес Тондо патшалығын немесе билігін басқарған үш билеушінің бірі болды. Олар 1570 жылғы Манила шайқасында испандықтармен күресті. Испандықтар оны ең агрессивті деп сипаттады, себебі ол басқа екі билеушіден жас болды. Сондықтан оның есімі испандық әсерден Солиман деп те жазылады.

Шығу тегі

Мариано А. Хенсон 1955 жылы ұсынған және 1973 жылы Мажуль растаған шежіре бойынша, Сулейман 14-ші болған. Испан саяхатшысы Мигель Лопес де Легаспи, португалдықтар архипелагқа таласқандықтан Себудан Панайға көшкен соң, өзінің астанасын орналастыруға жарамды жер іздеп, солтүстікке қарай Лузонға Мартин де Гоити мен Хуан де Сальседоны экспедицияға жіберді. Гойти Кавитеде тоқтады және Пасиг өзенінің маңындағы мемлекеттерге «достық хабар» жіберіп, өзінің билігін орнатты. Қартайған Раджа Матанда осы елді мекендерге билік беруге тапсырған Сулейман испандардың «достығын» қабылдауға дайын болды. Бірақ ол өзінің тәуелсіздігінен бас тартпады және жаңа келгендердің талаптарына қарсы соғысудан басқа жолы болмады. Нәтижесінде, Гойти және оның әскері 1570 жылдың маусымында патшалықтарға шабуыл жасап, қаланы тонап, өртеді де, Панайға қайтып келді. Бангкусай шайқасының кейбір нұсқаларында Макабебелік Тарик Сулейман мен Манилалық Сулейман III – бір адам, ал басқалары олар екі бөлек тұлға деп санайды. Испан құжаттары Макабебе көтерілісінің басшысының атын көрсетпейді, бірақ ол Бангкусай шайқасында қаза тапқанын, осыдан Макабебеліктер шегініп, испандықтар жеңіске жеткенін жазады. Ал Сулейман III 1574 жылғы көтеріліске қатысқандығы анық көрсетілген, демек ол 1571 жылы Бангкусай шайқасында қаза тапқан белгісіз тұлға бола алмайды.

"Сүлеймен көтерілісі" (1574)

1572 жылы Лопес де Легаспи қайтыс болғаннан кейін оның ізбасары, генерал-губернатор Гидо де Лавезарис, Сүлейменмен және Лакан Дуламен жасалған келісімдерін бұзды. Ол екі патшаның да мүлкін тартып алып, испандықтардың жасаған қатыгездіктерін тоқтатуға тырыспады. Оған жауап ретінде Сүлеймен мен Лакан Дула 1574 жылы Навотас ауылдарында көтеріліс бастады, қытай қарақшысы Лимахонгтың шабуылдарынан туған жағдайды пайдаланды. Бұл оқиға көбінесе "1574 жылғы Манила көтерілісі" деп аталады, бірақ кейде "Сүлеймен көтерілісі" және "Лакан Дула көтерілісі" деп те айтылады. Теңіз күштерінің қатысуына байланысты Сүлеймен көтерілісі "Манила шығанағының бірінші шайқасы" деп те белгілі. 1950 жылдары Пасай қаласы үкіметі айтқан аңыз бойынша, Сүлейменнің екі баласы болған: Сувобой есімді ұлы және Даянг Дайанг (Принцесса) Пасай есімді қызы, ол әкесінен Маниланың оңтүстігіндегі, қазір Пасай және Паранаке деп аталатын жерлерді мұраға алған.