Кіріспе

Пуэрто-Риколық белсенді (1825–1903)

Мариана Брачетти Куэвас (кейде Брэсетти деп те жазылады) (26 шілде 1825 – 25 ақпан 1903) – Пуэрто-Рико тәуелсіздік қозғалысының патриоты және көшбасшысы. 1868 жылы ол Грито-де-Ларес туын тоқыды, ол Испания үкіметін құлату және аралды тәуелсіз республика ретінде құру мақсатындағы екі әрекеттің біріншісінде Пуэрто-Риконың ұлттық символы ретінде қолданылуы тиіс болған. Грито-де-Ларес көтерілісінің туы ретінде Брачеттидің туы Бандера дель Грито де Ларес (Грито-де-Ларес туы) деп белгілі болды, көбінесе Ларес туы деп аталады. Бүгінде бұл ту Пуэрто-Рикодағы Ларес муниципалитетінің ресми туы болып табылады.

Алғашқы жылдар

Пуэрто-Риконың Аняско қаласында туған Брачетти, Аняскоға сапармен келген бай венесуэлалық кәсіпкер Мигель Рохас Лузардомен танысып, романтикалық қарым-қатынас орнатты. Рохас пен оның інісі Мануэль Ларес қаласының жанында "Эль Триунфо" деп аталатын кофе егістігіне ие болды. Мигель мен Мануэль Рохас доктор Рамон Эметерио Бетансесқа құрметпен қарады және оның Пуэрто-Рико мен одан тыс жерлердегі тәуелсіздік идеяларымен шабыттанды. Брачетти Рохасқа үйленді және олардан балалары дүниеге келді.

Ларес дауысы

1868 жылдың 23 қыркүйегінде таңертең шамамен 800 адамнан тұратын әскер Эль Триунфо плантациясында жиналды. Мануэль Рохас Ларес қаласын басып алып, «Эль Грито де Ларес» деп танылған революцияны бастады. Қала басылып алысымен Брачеттидің туы шіркеудің басты құрбандық тұғырына орнатылды. Революционерлер Пуэрто-Риконы республика деп жариялады, Франсиско Рамирес Мединаны алғашқы президент етіп тағайындап, ант қабылдады және жылдам мисса өткізді. Содан кейін көтерілісшілер келесі қала – Сан-Себастьян-дель-Пепиноны басып алуға бет түзеді. Бірақ испан милициясы күшті қарсылық көрсетіп, оларды таңқалдырды, бұл қарулы көтерілісшілер арасында үлкен жаңылыс тудырды. Мануэль Рохас басшылығымен олар Лареске қайта шегінді. Губернатор Джулиан Павияның бұйрығымен испан әскері бүлікшілерді тез ұстады. Брачетти сияқты барлық аман қалғандар Аресибоға қамалды, ал көтеріліс жедел аяқталды. Алғашқы Ларес туы испан әскери шенеунігінің соғыс олжасы ретінде алынып, көп жылдардан кейін Пуэрто-Рико халқына қайтарылды. Қазір ол Пуэрто-Рико университетінің мұражайында қойылған. 80 түрмеде қайтыс болды, бірақ Брачетти аман қалды және 1869 жылдың 20 қаңтарында жаңа испан республикалық үкіметі оларға жалпы кешірім берді. Мариана Брачетти 1903 жылы Пуэрто-Риконың Аняско муниципалитетінде қайтыс болды және Аняско алаңына жерленді. Оның жерленген орнында оған арналған ескерткіш орнатылған.

Мұра

Хуан де Мата Террефорте, Мануэль Рохаспен бірге Грито де Ларес шайқасында күрескен және Нью-Йорктегі Куба революциялық партиясының бөлімшесі – Пуэрто-Рико революциялық комитетінің вице-президенті болған революционер, Брачеттидің "Ларес туын" Пуэрто-Риконы бейнелейтін ту ретінде қабылдады. Бұл ту 1892 жылға дейін олардың ресми туы болды, содан кейін Куба туының үлгісімен жасалған қазіргі дизайлы комитет тарапынан жарияланып, қабылданды. Брачетти Луис Ллоренс Торрестің "Ларес дауысы" және Чезарео Роза Нивестің "Алтын қол" атты екі кітаптағы басты кейіпкер болды. Оның құрметіне мектептер, көшелер мен даңғылдар аталды. Ларес қаласында Мариана Брачетти атындағы мұражай, ал Филадельфияда Мариана Брачетти атындағы академия бар. Нью-Йоркте Мариана Брачетти алаңы мен қоғамдық тұрғын үйлер де оның есімімен аталған. Бұл тұрғын үйлер Нью-Йорк қаласының Төменгі Шығыс жағында Нью-Йорк қалалық тұрғын үй басқармасымен салынған және күтіліп келеді.