Арқа жарақаттары: түрлері, жіктемелері және диагнозы
Back injury
Бел қауіптері: себептері, белгілері, емдеу жолдары. Бел ауруы – кең таралған проблема, 80-90% халыққа әсер етеді. Сиырту, жарақаттар, дискілердің сынуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арқаның сүйектеріне, бұлшық еттеріне немесе басқа тіндеріне келген зақым немесе тозу.
Damage or wear to bones, muscles or other tissues of the back
Арқа жарақаттары арқаның сүйектеріне, бұлшық еттеріне немесе басқа тіндеріне келген зақым, тозу немесе жарақаттан туындайды. Көбінесе кездесетін арқа жарақаттарына созылулар, мойынның бұрылуы, дискілердің сығуы және омыртқаның сынуы жатады. Бел омыртқасы көбінесе арқадағы ауырсынудың орны болып табылады. Бұл аймақ өте икемді болғандықтан және үнемі дене салмағын көтергендіктен, зақымға бейім. АҚШ-та бел ауруына жалпы халықтың 80-90 пайызы шалдығады деп есептеледі.
Back injuries result from damage, wear, or trauma to the bones, muscles, or other tissues of the back. Common back injuries include sprains and strains, herniated discs, and fractured vertebrae. The lumbar spine is often the site of back pain. The area is susceptible because of its flexibility and the amount of body weight it regularly bears. It is estimated that low back pain may affect as much as 80 to 90 percent of the general population in the United States.
Жұмсақ тіндер үшін сыныпталған жүйе
Бұлшықет және жұмсақ тіндердің жарақаттарын сатылап бағалау жүйесі арқылы жіктеуге болады.
Muscle and soft tissue injuries can be classified using a graded system.
Омыртқа жарақаттарын жіктеу жүйесі
Омыртқа жоны немесе омыртқа жарақаттарын AO омыртқа жарақаттарын жіктеу жүйесі арқылы жіктеуге болады. Үш санат – А, В және С – омыртқадағы зақымдану орнына (алдыңғы немесе артқы сегментте) және қолданылған зиянды күштің бағытына негізделген. А типіндегі жарақаттар омыртқа денелеріне зақым келтіретін қысым күшімен байланысты. В типіндегі жарақаттар омыртқа жонының артқы бөліктеріне құрылымдық зақымдануға алып келетін созу күшімен байланысты. С типіндегі жарақаттар омыртқа жонының алдыңғы және артқы жақтарына зақым келтірумен байланысты, нәтижесінде үзілген сегменттер кез келген бағытта жылжуы мүмкін. Бұл жіктеу жүйесі омыртқа жонының мойын, кеуде-бел және сақылдақ аймақтарындағы жарақаттарды жіктеу үшін қолданылуы мүмкін.
Spinal column or vertebral injuries can be classified using the AO spine injury classification system. The three categories A, B, and C are based on the location of damage on the vertebra (either on the anterior or posterior segment) and by the direction of the applied injurious force. Type A injuries are those associated with a compression force with damage to the vertebral bodies. Type B injuries are those associated with a distraction force resulting in structural damage to the posterior components of the vertebral column. Type C injuries are those associated with damage to both anterior and posterior aspects of the vertebral column resulting in displacement of the disconnected segments in any direction. This classification system can be used to classify injury to the cervical, thoracolumbar, and sacral regions of the spinal column.
Диск ауыруы бойынша МДБ жіктелуі
Дисктердегі жарықтарды МРТ-да көрінетін жарықтың мөлшері мен орналасқан жеріне қарай санаттауға болады.
Herniated discs can be graded based on the size and location of the herniation as seen on an MRI.
Өлшемі
Диск ісігінің мөлшері – омыртқа арнасына қаншалықты ілгегіштігін көрсетеді. Диск сығуы бойынша MSU жіктемесі диск сығуының мөлшерін өлшегенде диск пен фасеталық буынға жақындығын пайдаланады. MSU жіктемесін қолдану арқылы диск сығуының мөлшерін сипаттау үшін 1, 2 немесе 3 дәрежелерін қолдануға болады, мұнда 1 – ең жеңіл, ал 3 – ең ауыр дәреже саналады.
The size of the herniation is the extent to which it protrudes into the vertebral foramen. The MSU Classification for herniated discs uses the proximity of the disc to the facet joint when measuring the size of a herniated disc. Using the MSU Classification, a grade of 1, 2 or 3 can be used to describe the size of a herniated disc with 1 being the least severe and 3 being the most severe.
Орналасқан жері
Диск ауытқуының орналасуын анықтау үшін MSU жіктемесін қолдануға болады. Бұл жіктеме дискінің орта сызықтан қаншалықты алыстағанын А, В немесе С дәрежелері арқылы сипаттайды. Дискідегі кілегейлердің шығуы жасқа байланысты дегенерация, құлау немесе көлік апаты сияқты жарақаттар, сондай-ақ ауыр заттарды көтеру кезінде иілу немесе бұрылу сияқты факторлармен байланысты. Омыртқа сынықтарының көп кездесетін себептеріне тікелей соққыдан болатын жарақат, дұрыс емес немесе артық осьтік жүктемеге алып келетін қысым, гиперфлексия немесе гиперекстенсия жатады. Балалар мен қарт адамдардағы омыртқа сынықтары омыртқаның дамуымен немесе денсаулығымен байланысты болуы мүмкін. Балаларда ең көп кездесетін омыртқа сынығы – спондилолиз, ол спондилолистезге ұласуы мүмкін. Дамымаған қаңқада әлі толыққанды сүйекке айналмаған өсу пластиналары болады.
The location of the herniation can also be described using the MSU Classification for herniated discs. This classification describes how far away from mid line a disc protrusion is using a grade of A, B, or C. Herniated discs are associated with age related degeneration, trauma such as a fall or car accident, and bending or twisting while lifting heavy weights. Common causes of vertebral fractures include trauma from a direct blow, a compression force resulting in improper or excessive axial loading, and hyper flexion or hyper extension. Vertebral fractures in children or elderly individuals can be related to the development or health of their spine. The most common vertebral fracture in children is spondylolysis which can progress to spondylolisthesis. The immature skeleton contains growth plates which have not yet completely ossified into stronger mature bone.
Диагностика
Арқа жарақаттарының диагностикасы денсаулық сақтау қызметкерлерінің денелік тексеруімен және толық медициналық тарих алумен басталады. Бүршік созылуы, мойын созылуы сияқты кейбір жарақаттарды немесе дискілердегі жарықтарды осылайша анықтауға болады. Бұл диагнозды растау үшін, немесе басқа жарақаттар мен ауруларды жоққа шығару үшін зақымдалған аймақтың суретке түсіруі тағайындалуы мүмкін. Рентген сәулелері көбінесе сүйек патологиясын көрсету үшін қолданылады және омыртқаның сынуы күдіктелген кезде тағайындалуы мүмкін. Магниттік-резонанстық томография (МРТ) жұмсақ тіндерді көрсетудің "алтын стандарты" ретінде танымал және дискілердегі жарықтар, неврологиялық аурулар, қан кету және ісіну сияқты көптеген арқа жарақаттарын диагностикалауға көмектеседі.
Diagnosis of a back injury begins with a physical examination and thorough medical history by health care personnel. Some injuries, such as sprains and strains or herniated discs, can be diagnosed in this manner. To confirm these diagnoses, or to rule out other injuries or pathology, imaging of the injured region can be ordered. X rays are often used to visualize pathology of bones and can be ordered when a vertebral fracture is suspected. MRI is commonly referred to as the gold standard for visualizing soft tissue and can be used to assist with diagnosing many back injuries, including herniated discs and neurological disorders, bleeding, and edema.
Алдын алу
Арқа жарақаттарының алдын алу бойынша ұсыныстар, ең алдымен, осы жарақаттардың себептеріне бағытталған. Арқаның созылуы мен ауыруының қаупі өмір салтын өзгерту арқылы – темекі татуды тоқтату, алкогольді шектеу, салмақты қалыпқа келтіру, дұрыс тамақтану және дене шынықтыру арқылы сүйектер мен бұлшық еттерді күшейту арқылы төмендетілуі мүмкін. Омыртқаның сынуларына алдын алу шараларын қолдану қиын болуы мүмкін, себебі олардың себептері көбінесе жазатайым оқиғаларға немесе osteoporosis-ке байланысты жасқа байланысты дегенерацияға байланысты. Остеопорозды дәрі-дәрмекпен емдеу, құлаудың алдын алу бағдарламасына қатысу, салмақ көтеру жаттығулары арқылы бұлшық еттер мен сүйектерді нығайту және сүйек денсаулығын жақсартатын тамақтану режимін қабылдау – остеопорозбен байланысты омыртқа сынуларының қаупін азайтудың барлық мүмкіндіктері. Жылу терапиясы ауруды азайту және ширыққан, қатаң бұлшық еттерді жеңілдету үшін қолданылады. Егер рецепт бойынша алынатын дәрілерге қарамастан ауырсыну шыдамсыз болып қала берсе, дәрігердің шешімімен күштірек ауырсынуға қарсы препараттар, мысалы, наркотик немесе бұлшықеттерді босаңсытатын дәрілер тағайындалуы мүмкін. Омыртқа манипуляциясы, массаж және акупунктура арқаның түрлі жарақаттарымен байланысты ауруды емдеу үшін қолданылған, бірақ олардың тиімділігі туралы нақты пікір жоқ. Дискектомия – дискідегі грыжаға байланысты таралатын ауырсыну мен неврологиялық белгілерді жеңілдету үшін қолданылатын жиі кездесетін процедура. Дискектомияның әртүрлі нұсқалары бар, олар грыжалы дискіге қол жеткізудің әртүрлі тәсілдерін қамтиды, бірақ процедураның мақсаты – омыртқалық тесікке еніп қалған омыртқааралық дискінің бөлігін алып тастау. Вертебропластика және кифопластика – минималды инвазивті хирургиялық процедуралар болып есептеледі және сынған омыртқалардың ауырсынуын жеңілдету және функциясын қалпына келтіру үшін ұсынылады. 25-55 жас аралығындағы пациенттерде диагноз қойылған дискілер грыжасының 95 пайызы бел омыртқасында орналасқан. 15 жасқа дейін балалардың шамамен 26-50 пайызы жедел немесе созылмалы арқа ауруынан зардап шегеді.
Suggestions for preventing various back injuries primarily address the causes of those injuries. The risk for back sprains and strains may be reduced with lifestyle choices, including smoking cessation, limiting alcohol, maintaining a healthy weight, and keeping bones and muscles strong with adequate exercise and a healthy diet. Vertebral fractures may be difficult to prevent since common causes are related to accidents or age related degeneration associated with osteoporosis. Treating osteoporosis with pharmacotherapy, enrolling in a fall prevention program, strengthening muscles and bones with a weight bearing exercise program, and adopting a nutritional program that promotes bone health are all options to reduce the risk of vertebral fractures associated with osteoporosis. Heat therapy is used to reduce pain and alleviate sore and stiff muscles. If pain remains intolerable while taking over the counter medications, a stronger pain medication such as a narcotic or a muscle relaxant can be prescribed at a physician's discretion. Spinal manipulation, massage, and acupuncture have been used to treat the pain associated with various back injuries, but there is little consensus on their degree of effectiveness. A discectomy is a common procedure used to alleviate the radiating pain and neurological symptoms associated with a herniated disc. There are multiple variations of a discectomy with differing approaches to access the herniated disc, but the goal of the procedure is to remove the portion of the intervertebral disc that is protruding into the vertebral foramen. Vertebroplasty and kyphoplasty are considered minimally invasive surgical procedures and are proposed to relieve pain and restore function of fractured vertebrae. 95 percent of herniated discs diagnosed in patients 25–55 years are located in the lumbar spine. By age 15 an estimated 26 50 percent of children have experienced acute or chronic back pain.