Кіріспе
Кальций арналарын блоктаушы дәрі-дәрмек
Дилтиазем, басқа атауларының ішінде Cardizem брендімен сатылады, – жоғары қан қысымын, стенокардияны және белгілі бір жүрек аритмияларын емдеу үшін қолданылатын дигидропиридин емес кальций арналарын блоктаушы дәрі-дәрмек. Бета-блокаторларды қолдану мүмкін болмаған жағдайда, гипертиреоз кезінде де қолданылуы мүмкін. Ол жүрек және қан тамырлары жасушаларына кальцийдің енуін бөгеу арқылы әрекет етеді. Дилтиазем – IV сыныпқа жататын антиаритмиялық препарат. 1982 жылы АҚШ-та медициналық қолдануға рұқсат етілген. Сонымен қатар, ұзартылған босатылу формасы да бар.
Қарсы көрсетілімдер мен сақтық шаралары
Жүректің қанайналым жеткіліксіздігінде, қарыншалық функциясы төмендеген пациенттер дилтиаземнің теріс инотроптық және хронотроптық әсерлеріне қарсы тұра алмайды, нәтижесінде функцияның одан да нашарлауы мүмкін. SA түйінінің немесе AV өткізгіштігінің бұзылулары болғанда, дилтиаземді SA немесе AV түйінінің патологиялары бар пациенттерге қолданудан аулақ болу керек, себебі ол теріс хронотроптық және дромтроптық әсер етеді. Систолалық қан қысымы 90 мм рт.ст. төмен пациенттерді дилтиаземмен емдеуге болмайды. Дилтиазем, Вулф-Паркинсон-Уайт синдромы бар пациенттерде қосымша өткізгіш жолдардың болуына байланысты, парадоксальды түрде қарыншалық жиырылу жиілігін арттыруы мүмкін. Дилтиаземді ауру синустық синдром, атриовентрикулярлық түйіннің өткізгіштігінің бұзылуы, брадикардия, сол қарыншаның функциясының нашарлауы, перифериялық артериялық окклюзиялық ауру және созылмалы обструктивті өкпе ауруы кезінде қолдану ұсынылмайды.
Жанама әсерлер
Қан тамырларының шеткершілік кеңеюі және оның нәтижесінде қан қысымының төмендеуіне байланысты туындайтын симпатикалық рефлекстік жауап, дилтиаземнің теріс инотроптық, хронотроптық және дромотроптық әсерлерін күштендіруге бағытталған. Ұнамсыз әсерлерге гипотония, брадикардия, бас айналу, бетке қан құйылу, шаршау, бас ауруы және ісіну жатады. Сирек кездесетін жағынқы әсерлер: жүрек жеткіліксіздігі, миокард инфарктісі және гепатотоксикация.
Дәрілік өзара әсерлесулер
Бауыр цитохромдары CYP3A4, CYP2C9 және CYP2D6-ны тежеуіне байланысты, көптеген дәрілік өзара әрекеттесулер пайда болады. Ең маңызды өзара әрекеттесулердің кейбіреуі төменде тізілген.
Бета-блокаторлар
Көктамырға енгізілетін дилтиаземді бета-блокаторлармен бірге қолдануда сақтық қажет, себебі бұл комбинация жүрек соғуын баяулатуда ең күшті болғанымен, сирек жағдайларда жүрек ырғағының бұзылуы мен АВ түйінінің блокадасы байқалуы мүмкін.
Квинидин
Квинидинді кальций каналдарын блоктаушы препараттармен бірдей уақытта қолдануға болмайды, себебі бұл екі препараттың да клиренсі төмендеп, SA және AV түйіндеріндегі фармакодинамикалық әсерлер күшеюі мүмкін.
Фентанил
Фентанилді дильтиаземмен немесе кез келген басқа CYP3A4 ингибиторларымен бірдей уақытта қолдануға болмайды, себебі бұл препараттар фентанилдің ыдырауын баяулатып, оның әсерін күшейтеді.
Әрекет ету механизмі
Дилтиазем, сонымен қатар (2S,3S) 3 ацетокси 5 [2 (диметиламино)этил] 2,3 дигидро 2 (4 метоксифенил) 1,5 бензотиазепин 4(5H) гидрохлориді, (2S,3S) изомеріне байланысты тамыр кеңейтетін әрекетке ие. Дилтиазем – қан ағынын арттыратын және А-В түйінінің өткізгіштігін күшті түрде басауда жүрек соғу жиілігін өзгертетін қуатты тамыр кеңейткіш. Ол L-типті кальций арналарының альфа 1 суббірлігіне верапамил сияқты, басқа дигидропиридин емес (DHP емес) кальций арналарының блокаторына ұқсас байланысады. Химиялық тұрғыдан алғанда, ол 1,4 тиазепин сақинасы негізінде құрылған, сондықтан ол бензотиазепин типті кальций арналарының блокаторы болып табылады. Ол коронарлық және перифериялық қан тамырларын кеңейтетін қуатты және жеңіл препарат, перифериялық кедергі мен жүрекке түсетін жүктемені азайтады, бірақ дигидропиридин (DHP) кальций арналарының блокаторларына қарағанда нашар. Бұл симпатикалық рефлекстік өзгерістердің ең аз болуына әкеледі. Дилтиаземнің инотроптық, хронотроптық және дромотроптық теріс әсерлері бар. Бұл дилтиаземнің жүрек бұлшық етінің жиырылу күшін азайтатынын, синоатриалдық түйіннің баяулауына байланысты жүрек соғу жиілігінің төмендегенін, сондай-ақ атриовентрикулярлық түйін арқылы өткізілудің баяулауын, әрбір соғуға қажетті уақыттың ұлғаюын білдіреді. Осы әсерлердің әрқайсысы жүректің оттегіге қажеттілігін азайтып, стенокардияның, әдетте тұрақсыз стенокардияның белгілерін жеңілдетеді. Бұл әсерлер сонымен қатар қанның шығуын азайту арқылы қан қысымын төмендетеді.
Зерттеу
АҚШ-та дәрігерлер дилтиаземді кластерлік бас аурудың алдын алу үшін тіркелмеген түрде тағайындайды. Дилтиазем мен басқа да кальций арналарының блокаторларын мигреньді емдеу және алдын алу бойынша зерттеулер жалғастырылуда. Жақындағы зерттеулер дилтиаземнің есірткіге тәуелді егеуқырларда кокаинге деген құштарлықты азайтатынын көрсетті. Бұл кальций блокаторларының мидағы дофаминергиялық және глутаматергиялық сигналдарға тигізетін әсерінен деп саналады. Дилтиазем сонымен қатар жануарларға жасалған сынақтарда морфиннің ауырсық басу әсерін күшейтеді, тыныс депрессиясын күшейтпестен, және төзімділіктің дамуын азайтады. Дилтиазем анальды жарықтарды емдеу үшін де қолданылады. Оны ауызбен қабылдауға немесе жергілікті түрде қолдануға болады, бұл оның тиімділігін арттырады. Жергілікті қолдану үшін ол петролетум немесе Фложель негізінде крем түрінде дайындалады. Фложель дилтиаземді петролетум негізіне қарағанда мәселелі аймаққа жақсы сіңіреді. Оның қысқа мерзімді сәттілік деңгейі жоғары.