Кіріспе

III ғасырдың ортасындағы гот патшасы Книва (б.з. 250 шамасында) Рим империясына шабуыл жасаған гот патшасы болды. Ол 250 жылы Филиппополис (Болгариядағы Пловдив) қаласын сәтті басып алды және 251 жылы империядан кетуге тырысқанда Абритус шайқасында император Деций мен оның ұлы Герениус Этрускті өлтірді. Бұл шетелдіктермен шайқаста қаза тапқан алғашқы Рим императоры болды. Жаңа император Требоний Галл оған олжасын алып кетуге рұқсат берді және империяға қайта кірмеу үшін оған сыйақы төледі.

Мозияға шабуыл

Книва Дунайды кешіп, Рим империясына шабуыл бастады. Ол готтар мен сарматтардың әскерлерімен римдік Моэзия провинциясына жасақшыларын жіберді. Оның зор күштері император Децийдің назарын аударды. Книва әскерінің бірінші колоннасы, шамамен 20 000 сарбаздық жасақ, Аргейт және Гунтерик басшыларымен Марцианополисті қоршады, бірақ сәттілікке жете алмады. Содан кейін олар, әлдебір Филиппополис (қазіргі Пловдив) қаласын қоршау үшін оңтүстікке бет алған болуы мүмкін. Книваның негізгі колоннасы, патшаның өзі бастап, Дунайды Оескуста кешіп, содан кейін шығысқа қарай Новаға жол тартты, онда провинциялық губернатор (болашақ император) Требониан Галл оларды кері шегіндірді. Сосын шабуылшылар оңтүстікке қарай Никополис ад Иструмды тонауға бет алды, онда Деций оларды жеңді, бірақ шешуші жеңіс болмады. Осы алғашқы сәтсіздіктерден кейін готтар Хаэмус тауы арқылы оңтүстікке жылжыды, ал Деций оларды (мүмкін, Шипка асуы арқылы) Филиппополисті сақтап қалу үшін қуды. Бұл жолы Децийдің әскері Берея/Аугуста Траянада демалып жатқанда күтпеген шабуылға ұшырады. Римдіктер келесі шайқаста ауыр жеңіліске ұшырады. Деций әскерін солтүстікке, Оескуске қайтаруға мәжбүр болды, бұл Книваға Моэзияны қиратуға және 251 жылдың жазында Филиппополисті басып алуға жеткілікті уақыт берді. Приск, Береядағы жеңіліс туралы хабар алғаннан кейін, готтар оны және қаланы аман қалдырады деп ойлаған сияқты. Ол жаңылысты және қала түскен кезде қаза тапқан болуы мүмкін. Содан кейін жау әскері олжа мен тұтқындарды алып, отанына қайта оралды, олардың арасында сенаторлық шенділер де болды. 251 жылдың тамыз айында рим әскері Абрит маңында Книва басқаратын "скифтерге" қарсы шайқасты. Екі тараптың күштері белгісіз, бірақ Книва әскерін үш бөлікке бөлгенін білеміз, олардың бірі батпақтың артында жасырылған. Книва шебер тактик болған және айналасымен жақсы таныс болған. Иордан мен Аврелий Виктордың айтуынша, шайқас басталмас бұрын шайқаста Ерений Этруск жебеден қаза тапты, ал оның әкесі әскеріне ұлының өлімі республика үшін үлкен шығын емес деп айтқан. Ол былай деді: "Ешкім қайғырмасын. Бір сарбаздың өлімі республика үшін үлкен шығын емес". Алайда, басқа деректер бойынша, Ерений әкесімен бірге қайтыс болған.

Бейбітшілік шарттары

Соғыстан кейін жаңа император Требоний Галл Книваны олжасымен жіберіп, готтардың кетуіне көмектесті. Ол тіпті Книваға империяға қайта шабуыл жасамауы үшін оған сыйақы төлейтінін уәде етті.

Өлім

271 жылы император Аврелиан готтарды түпкілікті жеңіп, олардың патшасы Каннабаудты шайқаста қаза таптырды. Атының ұқсастығына қарағанда, ол патша Цнивамен бір адам болуы мүмкін.