Книва: Готы шабуылдары мен рим императорының қазасы
Cniva
Книва – 3 ғ. гот патшасы, Рим империясына шапқан. Филиппопольді басып алған, император Децийді Абрит шайқасында қаза таптырған. Тарихқа алғаш рет шетелдікпен соғыста қаза тапқан рим императоры ретінде енді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
III ғасырдың ортасындағы гот патшасы Книва (б.з. 250 шамасында) Рим империясына шабуыл жасаған гот патшасы болды. Ол 250 жылы Филиппополис (Болгариядағы Пловдив) қаласын сәтті басып алды және 251 жылы империядан кетуге тырысқанда Абритус шайқасында император Деций мен оның ұлы Герениус Этрускті өлтірді. Бұл шетелдіктермен шайқаста қаза тапқан алғашқы Рим императоры болды. Жаңа император Требоний Галл оған олжасын алып кетуге рұқсат берді және империяға қайта кірмеу үшін оған сыйақы төледі.
Mid 3rd century Gothic king
Cniva ( mid 3rd century AD) was a Gothic king who invaded the Roman Empire. He successfully captured the city of Philippopolis (Plovdiv in Bulgaria) in 250 and killed Emperor Decius and his son Herennius Etruscus at the Battle of Abritus as he was attempting to leave the Empire in 251. This was the first time a Roman Emperor had been killed in combat against foreigners. He was allowed by the new Emperor Trebonianus Gallus to leave with his spoils and was paid tribute to stay out of the empire.
Мозияға шабуыл
Книва Дунайды кешіп, Рим империясына шабуыл бастады. Ол готтар мен сарматтардың әскерлерімен римдік Моэзия провинциясына жасақшыларын жіберді. Оның зор күштері император Децийдің назарын аударды. Книва әскерінің бірінші колоннасы, шамамен 20 000 сарбаздық жасақ, Аргейт және Гунтерик басшыларымен Марцианополисті қоршады, бірақ сәттілікке жете алмады. Содан кейін олар, әлдебір Филиппополис (қазіргі Пловдив) қаласын қоршау үшін оңтүстікке бет алған болуы мүмкін. Книваның негізгі колоннасы, патшаның өзі бастап, Дунайды Оескуста кешіп, содан кейін шығысқа қарай Новаға жол тартты, онда провинциялық губернатор (болашақ император) Требониан Галл оларды кері шегіндірді. Сосын шабуылшылар оңтүстікке қарай Никополис ад Иструмды тонауға бет алды, онда Деций оларды жеңді, бірақ шешуші жеңіс болмады. Осы алғашқы сәтсіздіктерден кейін готтар Хаэмус тауы арқылы оңтүстікке жылжыды, ал Деций оларды (мүмкін, Шипка асуы арқылы) Филиппополисті сақтап қалу үшін қуды. Бұл жолы Децийдің әскері Берея/Аугуста Траянада демалып жатқанда күтпеген шабуылға ұшырады. Римдіктер келесі шайқаста ауыр жеңіліске ұшырады. Деций әскерін солтүстікке, Оескуске қайтаруға мәжбүр болды, бұл Книваға Моэзияны қиратуға және 251 жылдың жазында Филиппополисті басып алуға жеткілікті уақыт берді. Приск, Береядағы жеңіліс туралы хабар алғаннан кейін, готтар оны және қаланы аман қалдырады деп ойлаған сияқты. Ол жаңылысты және қала түскен кезде қаза тапқан болуы мүмкін. Содан кейін жау әскері олжа мен тұтқындарды алып, отанына қайта оралды, олардың арасында сенаторлық шенділер де болды. 251 жылдың тамыз айында рим әскері Абрит маңында Книва басқаратын "скифтерге" қарсы шайқасты. Екі тараптың күштері белгісіз, бірақ Книва әскерін үш бөлікке бөлгенін білеміз, олардың бірі батпақтың артында жасырылған. Книва шебер тактик болған және айналасымен жақсы таныс болған. Иордан мен Аврелий Виктордың айтуынша, шайқас басталмас бұрын шайқаста Ерений Этруск жебеден қаза тапты, ал оның әкесі әскеріне ұлының өлімі республика үшін үлкен шығын емес деп айтқан. Ол былай деді: "Ешкім қайғырмасын. Бір сарбаздың өлімі республика үшін үлкен шығын емес". Алайда, басқа деректер бойынша, Ерений әкесімен бірге қайтыс болған.
Cniva began the invasion of the Roman Empire when he crossed the Danube. He sent detachments throughout the Roman province of Moesia with forces of Goths, and Sarmatians. His considerable forces demanded the attention of the emperor Decius. The first column of Cniva's army, a detachment of about 20,000 or so likely led by the chieftains Argaith and Gunteric, besieged Marcianopolis, without success it seems. Then they probably headed south to besiege Philippopolis (now Plovdiv in Bulgaria). Cniva's main column under the King himself crossed the Danube at Oescus then headed eastwards to Novae, where he was repelled by the provincial governor (and future emperor) Trebonianus Gallus. Then the invaders headed south to plunder Nicopolis ad Istrum where Decius defeated them but not decisively. After these initial setbacks, the Goths moved southwards through the Haemus mountain and Decius pursued them (likely through the Shipka Pass) to save Philippopolis. This time Decius' army was taken by surprise while resting at Beroe/Augusta Traiana. The Romans were heavily defeated in the ensuing battle. Decius was forced to withdraw his army to the north at Oescus, leaving Cniva ample time to ravage Moesia and finally capture Philippopolis in the summer of 251, in part with the help of its commander, a certain Titus Julius Priscus who had proclaimed himself Emperor. It seems that Priscus, after receiving the news of the defeat at Beroe, thought that the Goths would spare him and the city. He was wrong and was probably killed when the city fell. Then the invaders began returning to their homeland, laden with booty and captives, among them many of senatorial rank. or August of 251, the Roman army engaged the "Scythians" under Cniva near Abritus. The strengths of the belligerent forces are unknown, but we know that Cniva divided his forces into three units, with one of these parts concealed behind a swamp. It seems that Cniva was a skilled tactician and that he was very familiar with the surrounding terrain. Jordanes and Aurelius Victor claim that Herennius Etruscus was killed by an arrow during a skirmish before the outset of the battle and that his father addressed his soldiers as if the loss of his son did not matter. He allegedly said, "Let no one mourn. The death of one soldier is not a great loss to the Republic". However, other sources state that Herennius died with his father.
Бейбітшілік шарттары
Соғыстан кейін жаңа император Требоний Галл Книваны олжасымен жіберіп, готтардың кетуіне көмектесті. Ол тіпті Книваға империяға қайта шабуыл жасамауы үшін оған сыйақы төлейтінін уәде етті.
After the battle, the new emperor, Trebonianus Gallus, let Cniva leave with his spoils, and aided the Goths' departure. He even promised to pay a tribute to Cniva in order to keep him from invading the empire again.
Өлім
271 жылы император Аврелиан готтарды түпкілікті жеңіп, олардың патшасы Каннабаудты шайқаста қаза таптырды. Атының ұқсастығына қарағанда, ол патша Цнивамен бір адам болуы мүмкін.
In 271, the Emperor Aurelian conclusively defeated the Goths and killed their king Cannabaudes in battle. Based on the similarity of the names, that king might coincide with Cniva.