Кіріспе
Грузияның әскери офицері Кайхосро "Какуца" Чолокашвили (; Кайхосро [Какуца] Чолокашвили [Челокаев], Кайхосро Челокаев; 14 шілде 1888 жылы туған – 27 маусым 1930 жылы қайтыс болған) – грузин әскери офицері және Грузиядағы кеңеске қарсы партизан қозғалысының қолбасшысы. Грузияда ұлттық батыр ретінде есептеледі. Ақсүйек отбасында туған Чолокашвили Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресей империясының әскерінің марапатталған офицері болды. 1917 жылғы Ресей революциясынан кейін Грузия Демократиялық Республикасы қатарында қызмет етті. 1921 жылы республика кеңестік басқыншылықтың нәтижесінде құлатылғаннан кейін, Чолокашвили өзінің жақтастарымен бірге тауларға көшіп, Кахетия провинциясында кеңес үкіметіне қарсы партизандық күрес жүргізді. 1924 жылғы тамыздағы кеңеске қарсы көтеріліс сәтсіз аяқталғаннан кейін, сол кезде Чолокашвили көтерілісшілердің ең ірі тобына басшылық еткен, ол Францияға қашып кетті және 1930 жылы туберкулезден қайтыс болды. Оның мәйіті 2005 жылы мемлекеттік салтанатпен Париж маңындағы Левиль зиратынан Грузияның Тбилиси қаласындағы Мтатсминда пантеонына қайта жерленді. 2013 жылы ол өлімнен кейін Грузияның Ұлттық Батыры атағымен және орденімен марапатталды.
Kaikhosro "Kakutsa" Cholokashvili (; ; Кайхосро [Какуца] Чолокашвили [Челокаев], Kaikhosro Chelokayev; born 14 July 1888 – 27 June 1930) was a Georgian military officer and a commander of an anti Soviet guerrilla movement in Georgia. He is regarded as a national hero in Georgia. Born of a noble family, Cholokashvili was a decorated officer of the Imperial Russian Army during World War I. After the Russian Revolution of 1917, he served in the ranks of the Democratic Republic of Georgia. Following the republic's overthrow in a Soviet invasion in 1921, Cholokashvili, with a band of followers, took to the mountains and fought a guerrilla campaign against the Soviet government in the province of Kakheti. After a failed August 1924 anti Soviet rebellion, during which Cholokashvili commanded the largest single rebel contingent, he fled to France, where he died of tuberculosis in 1930. His remains were reburied, in a state funeral, from the Leuville Cemetery near Paris to the Mtatsminda Pantheon in Tbilisi, Georgia, in 2005. In 2013, he was posthumously awarded the title and Order of National Hero of Georgia.
Ерте өмір және мансап
Какуца Чолокашвили Грузияның шығыс Кахетия аймағындағы (кейін Ресей империясының Тифлис губерниясының бір бөлігі болған) Матанидегі отбасылық мүлікте, князь Иосеб Чолокашвилидің аристократиялық отбасында дүниеге келді. Заманауи ресейлік әкімшілік құжаттарында оның тегі "Челокаев" (Челокаев) деп жазылған. Чолокашвили Тифлис (Тбилиси) қаласындағы Әулет гимназиясында оқыды, сол кезде оны тарихшы Эквтиме Тақаишвили басқарды. 1909 жылы Ресей армиясына шақырылды. Ол 16-шы Тверь драгун полкінде қызмет етіп, 1912 жылы подпоручик шенімен Грузияға оралды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Чолокашвили қайтадан әскерге шақырылып, Австро-Венгрия майданындағы атты әскер эскадрильясына командир болып тағайындалды. Кейін сол жылы жарақаттанғаннан кейін, Кавказ майданына ауыстырылды. 1914 жылғы желтоқсандағы Сарықамыш шайқасында генерал Василий Габашвилидің басшылығымен атты әскер эскадрильясына қолбасшылық етті және "Бүркіт ұясы" деп аталатын стратегиялық бекіністі жаулап алып, оны көптеген Осман әскерлерінен қорғады. Ол ауыр жарақат алды және 1916 жылы Батылдығы үшін Алтын қылышпен марапатталды. Тифлистегі Сент-Нино ауруханасында емделгеннен кейін, генерал Баратовтың 1915-1917 жылдардағы экспедициясының құрамында Персияға аттанған, жаңа құрылған Грузин атты әскері легионына қабылданды.
Тәуелсіз Грузия
1917 жылғы Ресей революциясынан кейін Чолокашвили Грузияға оралып, Грузияның тәуелсіздік қозғалысына қатысты. Ол Грузияның Ұлттық Демократиялық партиясына қосылып, 1918 жылдың басында ұлттық ат әскерлерін ұйымдастыруға көмектесті. Грузия 1918 жылдың мамыр айында тәуелсіздігін жариялағаннан кейін, Чолокашвили полковник Георгий Химшиашвилидің басшылығындағы Грузия халық гвардиясының атты әскер дивизиясының эскадрильясына командир болып тағайындалды. Осы қызметінде Чолокашвили Арменияға қарсы науқанда (1918 жылдың желтоқсаны – 1919 жылдың қаңтары), Ақ гвардия күштеріне қарсы (1919 жылдың ақпаны – қазаны), Горидегі большевиктерді қолдаған көтерілісшілерге қарсы (1919 жылдың қарашасы – желтоқсаны), Батуми облысына жасалған шабуылда (1920 жылдың ақпаны – наурызы) қатысты. 1920 жылдың сәуір айында Чолокашвили мен оның бірнеше әріптестері қызметтен босатылды, себебі олар әріптестерінің қылмыстық айыптамалар бойынша негізсіз тұтқындалуы мен босатылуына наразылық білдірген. Шетелдік дипломаттар "Чолокаев ісінің" большевиктердің әскери басшылары үшін үлкен қиындық туғызғанын хабарлады. Кеңес үкіметі мен тарихшылар бұл қозғалысты "саяси қарақшылық" деп сипаттады. 1976 жылы грузин көтерілісін зерттеген кеңес орыс тарихшысы Трифонов: "Ең көп және қауіпті топ – Чолокаевтің жасағы болды. 1922 жылдың күзінде оның құрамында 500-ге жуық адам болды" деп жазды. 1924 жылдың тамызында Чолокашвили Грузиядағы кең ауқымды антисоветтік көтеріліске қосылу үшін тағы да тауға тығылды. Ол Грузияның шығысында әрекет еткен ең ірі көтерілісші бөлімнің басшысы болды. 29 тамызда Чолокашвили Манглиси қаласына шабуыл жасады, бірақ Тифлисқа жақындай алмады, сондықтан ол кері шегініп, Душетиде большевиктерге шабуылдады. Кеңес әскерлерімен қудаланған Чолокашвили бірнеше рет қашып құтылды, содан кейін жеңіліске мойын бұрды. 1924 жылдың қыркүйегінде ол Түркиямен шекара арқылы қашып өтті. Чолокашвили отбасы – оның әйелі мен екі кішкентай қызы – тұтқындалып, түрмеге қамалды, ал оның қайын атасы атылып өлтірілді. Какуцаның інісі Симон Кахетиядағы көтеріліс кезінде бұрын қаза тапқан болатын. Чолокашвили алғаш рет Сен-Уэн зиратына жерленді. Кейіннен оның мәйіті Грузия эмигранттарының Лювилл зиратына, ал 2005 жылы Грузияның астанасы Тбилисидегі Мтатсминда пантеонына қайта жерленді. 2005 жылдың 20-21 қарашасында Чолокашвилидің мәйіті Грузияға әкелінді және Мтатсминда пантеонында жоғары лауазымды үкімет және шіркеу өкілдерінің, сондай-ақ мыңдаған грузиндердің қатысуымен мемлекеттік жерлеу рәсімі өтті. Сол жылы Тбилисидің Марджанишвили театры Гурам Картвелишвилидің патриоттық пьесасы бойынша Леван Цуладзе қойған "Какуца Чолокашвили" атты сәтті қойылымын сахналады.