Кіріспе
Мемлекеттік басқарудағы денсаулық сақтау жүйесі, АҚШ саясатында қолданылатын "әлеуметтік медицина" термині
the term "socialized medicine" as it is used in U. S. politics
Әлеуметтік медицина – АҚШ-та барлық адамға мемлекеттік реттеу және салықтан алынған субсидиялар арқылы медициналық және ауруханалық көмек көрсету жүйесін сипаттау және талқылау үшін қолданылатын термин. Американдық мәдениетте социализммен байланысты тарихи жағымсыз көзқарастардың нәтижесінде, бұл термин американдық саяси кеңістікте көбінесе сынды білдіретін мағынада қолданылады. Бұл термин алғаш рет АҚШ-та Американдық Медициналық қауымдастығының жақтастары президент Гарри С. Трумэннің 1947 жылғы денсаулық сақтау жобасына қарсы шығу үшін қолданды. Кейіннен ол Medicare-ге қарсы да қолданылды. Қолжетімді денсаулық сақтау заңы әлеуметтік медицина тұрғысынан сипатталған, бірақ заңның мақсаты – мемлекеттік меншіктегі ауруханалар мен басқа да мекемелерге емес, әлеуметтік сақтандыруды дамыту, бұл басқа елдерде кең таралған.
Өмірбаян
Бастапқы мағынасы үкімет денсаулық сақтау мекемелерін басқаратын және денсаулық сақтау мамандарын жұмысқа орналастыратын жүйелерге ғана қатысты. Бұл тар мағынадағы қолданыс Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметінің ауруханалық трасттарына және Финляндия, Испания, Израиль және Куба сияқты басқа да елдерде жұмыс істейтін денсаулық сақтау жүйелеріне қатысты. АҚШ Ардагерлер денсаулық сақтау басқармасы және АҚШ Армиясының, Әскери-теңіз және Әуе күштерінің медициналық бөлімдері де осы тар анықтамаға кіреді. Осылай қолданылғанда, тар анықтама денсаулық сақтауды қаржыландыруды, бірақ оны ұйымдастыруға қатыспайтын, жалғыз төлеуші сақтандыру жүйелерінен нақты ажырата білуге мүмкіндік береді. Соңғы уақытта денсаулық сақтау реформасын сынға алған американдық консерваторлар бұл терминді мемлекеттік қаржыландырылатын кез келген жүйеге қолдану арқылы кеңейтуге тырысты. Канаданың Medicare жүйесі және Ұлыбританияның NHS жалпы практика және стоматологиялық қызметтерінің көпшілігі, денсаулық сақтауды жеке бизнеспен толық немесе жартылай мемлекеттік қаржыландырумен ұсынатын жүйелер, Батыс Еуропаның көптеген елдерінің денсаулық сақтау жүйелері сияқты, кең анықтамаға сәйкес келеді. АҚШ-та Medicare, Medicaid және АҚШ әскерилерінің TRICARE осы анықтамаға жатады. Әскери қызметке қатысты (қазіргі уақытта) ерікті түрде шақырылған әскерилерге берілетін көмек, экономикалық келісімнің бір бөлігі ретінде белгілі бір топқа тиесілі құқық болып табылады, бұл анықтаманы одан әрі күрделендіреді. Көптеген өнеркәсіптік дамыған елдер мен көптеген дамушы елдер мемлекеттік қаржыландырылатын денсаулық сақтаудың әртүрлі формаларын жүзеге асырады, мақсаты – барлық азаматтарға қолжетімділік. Медицина институты және басқалардың мәлімдемесіне сәйкес, АҚШ – жалпыға бірдей денсаулық сақтауды қамтамасыз етпейтін жалғыз бай, өнеркәсіптік дамыған ел. Солтүстік Каролина университетінің денсаулық сақтау саясаты профессоры Джонатан Оберландер бұл терминнің саяси мағынасы теріс екенін және ол денсаулық сақтау саласына мемлекеттік араласу деңгейін көрсететінін, бұл деңгей сөйлеушінің қандай мәселеге қарсы болғанына байланысты өзгеретінін айтады. АҚШ-тағы консерваторлар бұл терминді жекеменшік денсаулық сақтау жүйесі үкімет бақылауына өтетінін көрсету үшін жиі қолданады, осылайша оны социализммен байланыстырады, бұл американдық саяси мәдениеттегі кейбір адамдар үшін жағымсыз. Сондықтан, оның қолданылуы даулы. 2018 жылғы Gallup сауалнамасы бойынша, американдық ересектердің 37% социализмге оңтайлы көзқараспен қарайды, оның ішінде демократтарға жақын сайлаушылардың 57% және республикалықтарға жақын сайлаушылардың 16% құрайды.
Терминнің пайда болуы
"Әлеуметтік медицина" термині алғаш рет 20 ғасырдың басында АҚШ-та қолданылған кезде, ешқандай теріс мағына бермеді. 1917 жылы "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған сұхбатта Америка медицина қауымдастығының алдын алу медицинасы бөлімінің төрағасы Отто П. Гейер әлеуметтік медицинаны "аурудың бастапқы сатысында анықтау", "жұқпалы ауруларды, алкоголизмді, туберкулезді" жоюға көмектесу және "қоғамдық әл-ауқатқа маңызды үлес қосу" жолы ретінде жоғары бағалады. Алайда, 1930 жылдарға қарай "әлеуметтік медицина" термині консервативті оппозиция тарапынан мемлекеттік қаржыландырылатын денсаулық сақтауға қарсы тұру үшін жиі теріс мағынада қолданыла бастады. Олар оны социализмнің, тікелей айтқанда, коммунизмнің көрінісі ретінде көрсетуге тырысты. Жалпыға бірдей денсаулық сақтау және ұлттық медициналық сақтандыруды алғаш рет АҚШ президенті Теодор Рузвельт ұсынды. Кейіннен Франклин Д. Рузвельт және Гарри С. Трумэн да оны қолдады, Трумэн өзінің ұсынысын сипаттамас бұрын: "Бұл әлеуметтік медицина емес" деп мәлімдеді. Т.Р. Рейдтің ("Американың жазылуы", 2009) сөзіне сәйкес: "Әлеуметтік медицина" термині 1947 жылы Америка медицина қауымдастығы үшін жұмыс істейтін "Уайтакер және Бакстер" атты жарнамалық агенттік тарапынан Президент Трумэннің ұлттық денсаулық сақтау жүйесін қаралау мақсатымен танымал болды. Суық соғыстың басында бұл термин денсаулық сақтауға жалпыға бірдей қолжетімділікті жақтағандардың барлығы коммунист болуы керек деген ойды қалыптастыруға арналған еді. Бұл сөз тіркесі 60 жылдан бері саяси күшін сақтап келеді. 1961 жылы Рональд Рейган "Рональд Рейган әлеуметтік медицинаға қарсы сөйлейді" атты үнтаспасын жазды, онда тыңдаушыларды "әлеуметтік медицинаның" қауптері туралы ескертті. Бұл үнтаспа "Кофелік кешкі жиын" іс-шараларында кеңінен таралды. 2007 жылдың шілдесінде Майкл Мурдың "Сикко" фильмінен кейін бір ай өткен соң, 2008 жылғы президенттік сайлауға республикалық үміткер Руди Джулиани демократтардың денсаулық сақтау жоспарларын еуропалық және социалистік "әлеуметтік медицина" деп сынады. Джулиани АҚШ-та простата қатерінен аман қалу мүмкіндігі Англиядағыдан жоғары екенін мәлімдеді және бұл пікірін үш ай бойы наурыздық жиындарында қайталап, содан кейін радио жарнамасында да пайдаланды. Бірақ радио жарнамасынан кейін FactCheck.org, PolitiFact.com, "Вашингтон Пост" және басқа да жетекші онкологтармен кеңескен сарапшылар Джулианидің қатерлі ісіктен аман қалу статистикасының жалған, шатастыратын немесе "толығымен қате" екенін айтты. Бұл сандар Джулианидің денсаулық сақтау жөніндегі кеңесшісі Дэвид Гратцердің пікір мақаласынан алынған екені хабарланды. "Таймс" газеті Британияның денсаулық сақтау министрі Джулианиді АҚШ президенттік саясатында Ұлттық денсаулық сақтау жүйесін (NHS) саяси құрал ретінде пайдалануды тоқтатуға шақырды. Мақалада бұл көрсеткіштердің бес жыл бұрынғы және қате екені, сондай-ақ АҚШ денсаулық сақтау мамандары Джулианидің көрсеткіштерінің дұрыстығына күмәнді екені және тікелей салыстырудың әділеттілігіне сұрақ қойғаны айтылды. "Сент-Петербург Таймс" газеті Джулианидің "аздаған қорқыныш сезімін ұстану" тактикасы қатерлі ісікке байланысты екенін, бұл "президенттік амбициялары бар адамға лайық емес" екенін жазды. Джулианидің қателігі туралы ескертілгеннен кейін де оны қайталауына байланысты оған тағы да көп сын айтылды және "Вашингтон Пост" оны қайталап жасаған қылмысы үшін төрт "Пиноккио" сыйлығымен марапаттады. Денсаулық сақтау саласының мамандары бұл терминнің теріс мағынасы бар екендігіне байланысты оны қолданудан жаңылған, бірақ қолданса, Medicaid сияқты мемлекеттік қаржыландырылатын жеке медициналық схемаларды қамтымайды. Денсаулық сақтау саласына мемлекеттің араласуына қарсы болғандар бұл терминді кең мағынада қолданады. Бұл термин американдық БАҚ және қысым топтары тарапынан кеңінен қолданылады. Кейбіреулер оны денсаулық сақтаудың кез келген реттелуін, мемлекеттік қаржыландырылатын немесе қаржыландырылмағандығын қамту үшін қолданады. Бұл термин көбінесе АҚШ-тан тыс жерде мемлекеттік денсаулық сақтауды сынау үшін қолданылады, бірақ Ветерандар әкімшілігінің клиникалары мен ауруханалары, әскери медициналық көмек немесе Medicaid және Medicare сияқты бір төлемді бағдарламалар сияқты ұқсас денсаулық сақтау бағдарламаларын сипаттау үшін сирек қолданылады. Көптеген консерваторлар бұл терминді денсаулық сақтау реформасына қатысты жағымсыз сезімді тудыру үшін қолданады, бұл АҚШ денсаулық сақтау жүйесіне үкіметтің қатысуын арттыруды қамтиды. Медициналық қызметкерлер, ғалымдар және осы саладағы көптеген мамандар, сондай-ақ Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы сияқты халықаралық ұйымдар бұл терминді қолданудан жаңылған. АҚШ-тан тыс жерлерде ең көп қолданылатын терминдер – жалпыға бірдей денсаулық сақтау немесе мемлекеттік денсаулық сақтау. Денсаулық сақтау экономисі Уве Райнхардттың айтуынша, "қатаң айтқанда, "әлеуметтік медицина" термині денсаулық сақтау өндірісін мемлекет жүзеге асырып, оны қаржыландыратын жүйелерге ғана қолданылуы керек". Басқалары бұл терминнің мағынасы жоқ екенін айтады. 2008 жылғы сауалнама көрсеткендей, американдықтар "әлеуметтік медицина" терминіне қатысты пікірлерінде қатысты түрде бөлінген, көптеген демократтар оған жағымды көзқарас білдірсе, көптеген республикалықтар оған жағымсыз көзқарас білдіреді. Тәуелсіздер көбінесе оған жағымды көзқарас білдіреді.
АҚШ тарихы
Ветерандардың денсаулық сақтау басқармасы, әскери денсаулық сақтау жүйесі және Үндістанның денсаулық сақтау қызметі – үкімет басқаратын күтімнің қатаң мағынасындағы әлеуметтік медицинаның мысалдары, бірақ олар шектеулі топтарға арналған. Medicare және Medicaid – мемлекеттік қаржыландырылатын денсаулық сақтаудың түрлері, бұл әлеуметтік медицинаның кең мағынасына сәйкес келеді. B бөлімі (Медициналық) жарнасы ай сайын 96,40 долларды құрайды (немесе одан да жоғары болуы мүмкін), ал жылдық алғашқы 135 долларлық шығындар да үкімет емес, зейнеткерлердің мойнында. 2008 жылдың ақпан айында Гарвардтың халық денсаулығы мектебі мен Харрис Интерактив жүргізген сауалнама америкалықтардың әлеуметтік медицинаға қатысты пікірлері екіге бөлінгенін көрсетті, және бұл бөліну олардың саяси партиялық тиесілігімен тығыз байланысты. Сауалнамаға қатысқандардың үштен екісі «әлеуметтік медицина» терминін жақсы немесе біршама жақсы түсінетінін айтты.
АҚШ-тағы саяси даулар
Тегін немесе субсидияланған медицинаның шекті көлемі әлеуметтік денсаулық сақтау жүйесі бар көптеген елдерде саяси аяда кеңінен талқыланғанымен, бұл елдерде субсидияларды жоюға немесе денсаулық сақтауды жекешелендіруге бағытталған күшті қоғамдық қысымның айғақтары жоқтың немесе өте аз. АҚШ-та денсаулық сақтауға мемлекеттік араласуға деген саяси қарсылық, дамыған басқа елдердегі бағытқа қарама-қарсы келеді. АҚШ-та екі басты партияның ешқайсысы да ауруханалар мен дәрігерлерді мемлекеттік басқаруға беруді көздейтін әлеуметтік жүйеге қолдау көрсетпейді, бірақ олардың қаржыландыру және қолжетімділік мәселелеріне қатысты ұстанымдары әртүрлі. Демократтар денсаулық сақтауды қаржыландыруға және азаматтардың денсаулық сақтауға қолжетімділігіне мемлекеттік бақылауды күшейтуге бағытталған реформаларды жақтайды. Республикашылар көбінесе қолданыстағы жағдайды сақтап қалуға немесе салық жеңілдіктері арқылы азаматтарға көбірек мүмкіндік беретін қаржыландыру жүйесін реформалауға мүдделі. Денсаулық сақтауға мемлекеттік араласуды қолдаушылар, мемлекеттік қатысу қолжетімділікті қамтамасыз етеді, сапаны жақсартады және денсаулық сақтау нарығына тән нарықтық қателерді түзетуге көмектеседі деп санайды. Егер мемлекет денсаулық сақтау шығындарын көтерсе, жеке тұлғалар мен олардың жұмыс берушілері жеке сақтандыру үшін төлем жасау қажеттілігі тумайды. Ал қарсыластар нарықтық механизмнің болмауы емдеу және зерттеу саласындағы жаңаруларды тежейді деп мәлімдейді.
Қамқорлық құны
Индустрияланған елдерде әлеуметтік медицинаның құны мемлекеттік қатысуы аз жүйелерге қарағанда төмен болады. 2003 жылы жүргізілген зерттеу АҚШ және басқа да дамысқан өнеркәсіптік елдердегі шығындар мен нәтижелерді қарастырып, АҚШ денсаулық сақтау жүйесінің қымбат болуына байланысты көп шығынға ұшырағанына тоқталды. Зерттеуде «АҚШ денсаулық сақтауға басқа елдерге қарағанда әлдеқайда көп қаржы жұмсайды, бірақ дәрігерге бару және ауруханада жатқан күндер сияқты жалпы пайдалану көрсеткіштері Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) орташа көрсеткіштерінен төмен болды» деп айтылды. Шығындар қолданылатын тауарлар мен қызметтердің және олардың бағаларының нәтижесі болғандықтан, АҚШ-та басқа елдерге қарағанда бағалардың әлдеқайда жоғары екені анықталды. Зерттеушілер ықтимал себептерді қарастырып, кіріс шығындарының жоғары екенін (жалақы, фармацевтикалық өнімдердің құны) және АҚШ-тағы күрделі төлем жүйесінің әкімшілік шығындарды арттырғанын тұжырымдады. Канада мен Еуропа елдері бағаларды төмендету үшін монополиялық билікті пайдалануға көбірек дайын болды, ал АҚШ денсаулық сақтау жүйесінің өте фрагменттелген сатып алу бөлігі АҚШ-тағы салыстырмалы түрде жоғары бағалардың себебі болуы мүмкін. Қазіргі кездегі қызмет үшін төлем жүйесі де қымбат емдеуді ынталандырады, процедураларға қаржылық сыйлық беру арқылы (10 минуттық процедура үшін 1500 доллар) қарапайым келуге қарағанда (30-45 минуттық келу үшін 50 доллар) оларды ынталандырады. Бұл мамандардың көбеюіне (құны жоғары емдеу) және Дон Бервик атап көрсеткендей, «жедел жәрдемге арналған әлемдегі ең жақсы денсаулық сақтау жүйесіне» әкеледі. Басқа зерттеулер денсаулық сақтауды қаржыландыру түрі мен шығындарды шектеу арасындағы тұрақты және жүйелі байланысты анықтаған жоқ; денсаулық сақтау жүйесінің тиімділігі осы қаражатты жинау әдісіне емес, қызмет провайдерлеріне төленетін ақыға және күтім көрсету ұйымдастырылуына көбірек байланысты. Кейбір жақтастар үкіметтің денсаулық сақтауға араласуы шығындарды төмендетуге көмектеседі, себебі монополиялық билікті пайдалану (мысалы, дәрі-дәрмектерді сатып алуда), жеке сақтандырумен байланысты пайда мен әкімшілік шығындарды жою және әкімшілікте масштабтық үнемдеуді пайдалану мүмкіндігі бар. Кейбір жағдайларда, үлкен көлемде сатып алушы жалпы бағаны төмендету үшін жеткілікті көлемді кепілдік бере алады, сонымен бірге сатушыға жоғары кірістілік береді, мысалы, «сатып алу міндеттемесі» бағдарламаларында. Экономист Арнольд Клинг қазіргі шығындар дағдарысын негізінен ол «жоғары деңгейлі медицина» деп атаған практикаға байланысты деп есептейді, ол шекті немесе дәлелденбеген пайдасы бар қымбат технологияны шамадан тыс пайдаланады. Милтон Фридман үкімет шығындарды төмендетуге аз ынталы, өйткені «ешкім өз ақшасын жұмсайтындай ақылды немесе ұқыпты жұмсамайды» деп мәлімдеді. Басқалары денсаулық сақтауды тұтыну басқа тұтынушылар сияқты емес деп санайды. Біріншіден, тұтынудың теріс пайдалылығы бар (денсаулық сақтауды көбірек тұтыну адамды жақсырақ етпейді) және екіншіден, тұтынушы мен жеткізуші арасында ақпараттық асимметрия бар. Пол Кругман мен Робин Уэллс барлық дәлелдер бірнеше Еуропа елдерінде қол жетімді мемлекеттік сақтандырудың төмен шығындармен тең немесе жақсы нәтижелерге қол жеткізетінін көрсетеді, бұл тұжырым АҚШ-та да қолданылады. Нақты әкімшілік шығындар бойынша Medicare өзінің ресурстарының 2%-дан азын әкімшілікке жұмсады, ал жеке сақтандыру компаниялары 13%-дан астам жұмсады. Cato Institute 2% Medicare шығындары дәрігерлер мен ауруханаларға ауыстырылған барлық шығындарды ескермейтінін және Medicare осы шығындар ескерілген кезде тиімді емес екенін айтады. Кейбір зерттеулер АҚШ бюрократияға көбірек жұмсайтынын (Канадамен салыстырғанда) және бұл артық әкімшілік шығындар АҚШ-тағы сақтандырылмаған халыққа денсаулық сақтауды қамтамасыз етуге жеткілікті болатынын анықтады. Medicare туралы пікірлерге қарамастан, әлеуметтік жүйелерде бюрократия жалпы алғанда аз. Финляндияда әкімшілік шығындар барлық денсаулық сақтау шығындарының 2,1%-ын құрайды, ал Ұлыбританияда бұл көрсеткіш 3,3%-ды құрайды, ал АҚШ-та әкімшілік шығындар барлық шығындардың 7,3%-ын құрайды.
Notwithstanding the arguments about Medicare, there is overall less bureaucracy in socialized systems than in the present mixed U. S. system. Spending on administration in Finland is 2.1% of all health care costs, and in the UK the figure is 3.3% whereas the U. S. spends 7.3% of all expenditures on administration.
Қамқорлықтың сапасы
АҚШ-тағы кейбір адамдар әлеуметтік медицина денсаулық сақтау сапасын төмендетеді деп мәлімдейді. Бұл мәлімдемені растайтын нақты сандық деректер жоқ. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) елдердің денсаулық сақтаудағы жетістіктерін бағалау үшін мүгедектікке түзетілген өмір сүру ұзақтығын (орташа адамның жақсы денсаулықпен күтуге болатын өмір жылдарының саны) пайдаланады және мүше елдерді осы көрсеткіш бойынша рейтингтейді. АҚШ 24-ші орында, ал Канада (5-ші орын), Ұлыбритания (12-ші орын), Швеция (4-ші орын), Франция (3-ші орын) және Жапония (1-ші орын) сияқты денсаулық сақтауға көп қаржы жұмсайтын дамысқан елдерден нашар нәтиже көрсетті. Бірақ АҚШ-тың көрсеткіші Ирландия, Дания және Португалия сияқты Еуропа елдерінен (27-ші, 28-ші және 29-шы орындар тиісінше) жақсырақ болды. Атыстан болатын өлім-жітім көрсеткіші жоғары және өзін-өзі өлтіру көрсеткішімен де белгілі Финляндия 20-ші орында АҚШ-тан жоғары тұрды. Ұлыбританияда денсаулық сақтау мекемелеріндегі қызмет сапасын тәуелсіз түрде бағалауды жүзеге асыратын «Сапаны қамтамасыз ету комиссиясы» (Care Quality Commission) бар, және оның нәтижелері интернетте еркін қолжетімді. Бұл денсаулық сақтау ұйымдарының үкімет белгілеген сапа стандарттарына сай келіп-келмейтінін анықтайды және аймақтық салыстыруға мүмкіндік береді. Бұл нәтижелер АҚШ сияқты басқа елдердегі жағдайдың жақсарғанын немесе нашарлағанын анықтау қиын, себебі оларда осындай стандарттардың жиынтығы жоқ.
Салық салу
Қарсыластар әлеуметтендірілген медицинаға жоғары салықтар қажет дейді, бірақ халықаралық салыстырулар мұны растамайды; АҚШ-та денсаулық сақтауға мемлекеттік және жеке шығыстардың арақатынасы Канада, Австралия, Жаңа Зеландия, Жапония және ЕО елдеріне қарағанда төмен, бірақ сол елдерде жан басына шаққандағы салық қаржыландыруы АҚШ-тан төмен. Салық салу денсаулық сақтауды қаржыландырудың әдетте ұнамайтын түрі емес. Англияда Британдық медициналық қауымдастығы жүргізген сауалнама көрсеткендей, халық денсаулық сақтауды салық арқылы қаржыландыруды үлкен қолдаумен қабылдады. Он адамның тоғызы NHS салықтан қаржыландырылуы керек және қызмет пайдаланылғанда тегін болуы керек деген пікірмен келісті немесе толығымен келісті. The Wall Street Journal газетіндегі екі консервативті республикашылдың пікірінше, мемлекеттік денсаулық сақтау мемлекеттік қызметтерге жалпы қолдауды заңдастырады және белсенді үкіметті қабылдануы мүмкін етеді. "Азаматтардың көп бөлігі мемлекеттен денсаулық сақтауын алғаннан кейін, олардың үкіметке деген байланысы күрт өзгереді. Салықты төмендету туралы әр ұсыныс кезінде, жаңа медициналық әлеуметтік мемлекеттің қорғаушылары салықты төмендету денсаулық сақтау есебінен жасалады деп таластайды – дәрігерлер мен ауруханаларға қол жеткізу үшін үкіметке толығымен тәуелді орта таптың отбасылары үшін бұл әсерлі боларлық аргумент."
Инновациялар
АҚШ-тағы кейбір адамдар егер үкімет денсаулық сақтау бағасын төмендету үшін өзінің әсерін қолданса, бұл медициналық инновациядағы Американың көшбасшылық позициясын әлсіретеді деп санайды. Олардың пікірінше, АҚШ денсаулық сақтау жүйесіндегі жоғары шығындар деңгейі және ысырапқа төзімділік, шын мәнінде, пайдалы, себебі ол медициналық инновациядағы американдық көшбасшылықты қамтамасыз етеді, бұл тек америкалықтар үшін ғана емес, бүкіл әлем үшін маңызды. Басқалары американдық денсаулық сақтау жүйесінің жақсы медициналық сақтандыруы бар адамдарға ең заманауи емдеуге көбірек қаражат жұмсайтынын, ал сақтандыруы жоқтарға жұмсалатын қаражат азаятынын айтады және кейбір медициналық инновациялардың құны мен тиімділігіне күмән білдіреді. Мысалы, "жүрек ауруларын емдеуге арналған жаңа медициналық технологияларға жұмсалатын шығындардың артуы, науқастардың көбірек сауығуына әкелмеген".
Қол жеткізу
Әлеуметтік медицина жүйелерінің мақсаттарының бірі – денсаулық сақтауға баршаның тең қолжетімділігін қамтамасыз ету. Әлеуметтік медицинаға қарсылар төмен кірісті азаматтардың қолжетімділігін әлеуметтік медицинасыз да қамтамасыз етуге болатынын айтады, мысалы, кіріске байланысты жәрдемақылар мемлекеттік сақтандыру немесе медициналық қызметтер ұсынылмай тұрып та тиімді болуы мүмкін. Экономист Милтон Фридман денсаулық сақтаудағы үкіметтің рөлі қиын жағдайларда қаржылық көмек көрсетумен ғана шектелуі керек деді.
Рациондау (жетімділік, қамту, баға және уақыт)
Қазіргі уақытта АҚШ-тағы денсаулық сақтау туралы пікір-таластың бір бөлігі, қолжетімді сақтандыру туралы заң денсаулық сақтау реформасының бөлігі ретінде денсаулық сақтауды жүйелі және логикалық түрде бөлуге әкеледі ме, жоқ па деген мәселеге байланысты. Оппоненттер заңның салдарынан денсаулық сақтауды мемлекеттік басқаруға және соңында әлеуметтік медицина мен рациондауға алып келеді деп санайды. Бұл күтімге қолжетімділігіңізге емес, пациент пен дәрігерден басқа үшінші тараптың процедураның немесе құнының негіздемелігіне байланысты болады. Реформаны қолдаушылар АҚШ-тағы рациондаудың сақтандыру компаниялары арқылы жүзеге асырылатынын атап көрсетеді, олар процедураның тәжірибелік екеніне немесе дәрігер ұсынғанымен көмектеспейтініне сеніп, өтемақы төлеуден бас тартады. Мемлекеттік сақтандыру жоспары қолжетімді сақтандыру туралы заңға енгізілмеген, бірақ кейбіреулер оның денсаулық сақтауға қолжетімділіктің таңдауларын арттыратынын айтады. Реформаға қарсылар әлеуметтік медицина терминін қолданады, себебі олар бұл медициналық қамсыздандырудан бас тарту, қолжетімділіктен бас тарту және күту тізімдерін пайдалану арқылы денсаулық сақтауды мөлшерлеуге әкеледі, бірақ көбінесе АҚШ денсаулық сақтау жүйесінде қамтамасыз етуден бас тарту, қолжетімділіктің жетіспеушілігі және күту тізімдері бар екенін немесе АҚШ-тағы күту тізімдері кейде әлеуметтік медицинаны ұсынатын елдердегілерден ұзағырақ екенін мойындамайды. Реформа ұсынысын қолдаушылар мемлекеттік сақтандырушының әлеуметтік медицина жүйесіне ұқсамайтынын, себебі оның басқа сақтандырушылар сияқты медициналық индустриямен бағалар туралы келіссөздер жүргізуі және басқа сақтандырушылар сияқты сақтандыру алымдарымен шығындарын жабуы керек екенін айтады. Күту Ұлыбритания мен Канада сияқты елдерде болады, бірақ АҚШ-та болмайды деп ойлау жиі қателік. Мысалы, кейбір АҚШ ауруханаларында шұғыл жағдайларға байланысты, төсек-орын жетіспеушілігіне байланысты 48 сағат немесе одан да көп уақыт бойы дәліздерде науқастарды ұстап тұру жиі кездеседі. АҚШ-та емделуге қолжетімділігі шектеулі болғандықтан күтіміне қол жеткізе алмайтын адамдар ешқашан есепке алынбайды және оларға қажетті күтімді ешқашан алмауы мүмкін, бұл фактор көбінесе назардан тыс қалады. Ұлттық жүйелердегі күту уақытына қатысты статистика - күтушілер мәселесіне адал көзқарас. Күтімді күтіп отырған әрбір адам деректерге түседі, мысалы, Ұлыбританияда олар үкімет пен қоғамда талқылау, шешім қабылдау және зерттеу үшін қолданылады. АҚШ-тағы кейбір адамдар медициналық көмекке қол жеткізе алмайтындықтан немесе медициналық сақтандыру ұйымдары мен сақтандыру компаниялары оларға қол жеткізе алмайтындықтан немесе олар сақтандыру болған жағдайда да, өздеріне төленетін ақыны немесе өздеріне төленетін төлемді төлей алмайтындықтан күтімнен айырылып қалады. Бұл адамдар ұзақ уақыт күтеді және қажетті күтімді ешқашан алмауы мүмкін, бірақ нақты сандары белгісіз, өйткені олар ресми статистикада тіркелмейді. Қазіргі реформалық ұсыныстарға қарсы шыққандар АҚШ-тың салыстырмалы тиімді зерттеулері (қозғалыс заң жобасында енгізілген жоспар) Ұлттық денсаулық сақтау және күтім саласындағы үздік институттың (NICE) бір функциясы болып табылатын шығындарды қысқарту және рациондық емделу үшін пайдаланылады деп қорқады. Алайда, кез келген топтық схеманы анықтаған кезде, схемадағы барлық адамдарға бірдей ережелер қолданылуы керек, сондықтан кейбір қамту ережелерін белгілеу қажет болды. Ұлыбританияда мемлекеттік қаржыландырылатын денсаулық сақтау үшін ұлттық бюджет бар және кейбір адамдар үшін қымбат емделуге жұмсалған қаражат пен, мысалы, науқас балаларды күтіп-ұстауға жұмсалған қаражат арасында логикалық сауда болуы керектігін мойындайды. NICE осылайша нарықтық баға принциптерін қолданады, бұл қиын шешімді қабылдау үшін, кейбір емделулерді қаржыландыруды және басқаларын қаржыландыруды сақтандыру тобындағы барлық адамдар атынан емес. Бұл шектеу сақтандырудан тыс емдеуге арналған сақтандыруды алуды таңдауға кедергі келтірмейді, өйткені сақтандыруға алынған адамдар NHS қамтымайтын дәрі-дәрмектер мен емдеуге арналған қосымша медициналық сақтандыруды (кем дегенде бір жеке сақтандыру компаниясы мұндай жоспар ұсынады) немесе емделу құнын өз қалтасынан төлеуге мүмкіндік алады. АҚШ-тағы рациондау туралы пікір Ұлыбританиядағы кейбір адамдарды ашуландырды және Сара Пэйлин және Чак Грасслі сияқты саясаткерлердің мәлімдемелері Twitter және Facebook сияқты веб-сайттарда "welovetheNHS" деген баннермен жаппай интернеттік наразылыққа әкелді, бұл саясаткерлер мен басқалар және Investor's Business Daily және Fox News сияқты кейбір БАҚ айтқан теріс пікірлерге қарсы NHS тәжірибесінің оң жақтарын көрсетті. Ұлыбританияда, жеке денсаулық сақтандырушылар күтімді мөлшерлейді (ең көп таралған қызметтерді, мысалы, жеке дәрігерге қол жеткізуді немесе бұрыннан бар жағдайларды қоспау арқылы), ал емес NHS. Бас дәрігерге еркін қол жеткізу NHS-тағы негізгі құқық болып табылады, бірақ Ұлыбританиядағы жеке сақтандырушылар жеке бас дәрігерге төлемдерді төлемейді, себебі олар NHS бұған жауапты екенін сезінеді және жеке провайдерді таңдау мүмкіндігін ұсыну сақтандыруды тым қымбат етеді. Ұлыбритания Денсаулық сақтау министрлігі Грасслінің мәлімдемелері "жалған" екенін айтты және Ұлыбританиядағы денсаулық сақтау қызметі жасқа немесе төлеу қабілетіне қарамастан, клиникалық қажеттіліктерге сәйкес денсаулық сақтауды ұсынатынын қайталады. Британ медициналық қауымдастығының төрағасы Хэмиш Мелдрум американдық сыншылар жасаған "таң қалдыратын жалған шабуылдарға" наразылық білдірді. Ұлттық денсаулық сақтау және күтім саласындағы үздік институттың (NICE) бас директоры The Guardian газетіне "Кеннедиге NHS емдеуден бас тартатыны туралы бұл рас емес, және біз ұсынған нәрсенің ешқайсысынан да шығаруға болмайды" деді. Investor's Business Daily журналы математик және астрофизик Стивен Хокинг, ALS-тан зардап шеккен және американдық акцентпен сөйлейтін дауыс синтезаторының көмегімен сөйлеген, Ұлыбритания Ұлттық денсаулық сақтау қызметінде емделген болса, тірі қалмайтынын мәлімдеді. Хокинг британдық болды және өмірінің бар сағатында (67 жыл) NHS-та емделді және NHS-тан алған күтімінің сапасына өмірі үшін қарыздар екенін мәлімдеді. Кейбіреулер ұлттық денсаулық сақтауға ие елдер күту тізімдерін баға бойынша мөлшерлейтін елдермен салыстырғанда, рациондау формасы ретінде пайдаланады деп санайды, мысалы, АҚШ. Ұлыбританияның бұрынғы жасқа негізделген саясаты, бүйрек диализінің егде жастағы науқастарға бүйрек проблемалары болғанда, тіпті жеке төлей алатындарға да қолданылуына тыйым салған, тағы бір мысал ретінде келтірілді. 1999 жылы Public Economics журналында жарияланған зерттеу Ұлыбритания Ұлттық денсаулық сақтау қызметін талдады және оның күту уақыты тиімді нарықтық шектеуші фактор ретінде жұмыс істейтінін анықтады, уақытқа қатысты сұраныстың төмен серпімділігі бар. Жеке бағалық рациондаудың күту уақыты рациондаудан жақсы екенін жақтаушылар, мысалы, The Atlantic журналының авторы Меган МакАрдл, уақыттық рациондау пациенттердің жағдайын нашарлатады, себебі олардың уақыты (мүмкіндік құны ретінде өлшенген) олар төлейтін бағадан әлдеқайда жоғары деп санайды. Оппоненттер де пациенттерді қоғамға деген әлеуметтік құндылығы немесе жасы сияқты факторларға сәйкес жіктеуге болатынын, АҚШ сияқты жалпы этикалық келісім болмайтын гетерогенді қоғамда бұл жұмыс істемейді деп мәлімдейді. Ешбір аргумент көптеген елдерде әлеуметтік медицина бар екенін мойындамайды, онда жеке денсаулық сақтау жүйесі адамдарға күту уақытын қысқарту үшін қосымша төлеуге мүмкіндік береді. Канаданың кейбір провинциялары конституция бойынша адамның құқықтарына қатысты мәселе болмаса, кезекті айналып өту құқығын қабылдамайды. 1999 жылы British Medical Journal журналында жарияланған мақалада "элективті денсаулық сақтау үшін күту тізімдерін рациондау механизмі ретінде пайдаланудың көптеген артықшылықтары бар, егер күту тізімдері тиімді және әділ басқарылса" делінген. Денсаулық сақтауға қатысты басқарушы директор Артур Келлерман, ...
Opponents of reform invoke the term socialized medicine because they say it will lead to health care rationing by denial of coverage, denial of access, and use of waiting lists, but often do so without acknowledging coverage denial, lack of access and waiting lists exist in the U. S. health care system currently or that waiting lists in the U. S. are sometimes longer than the waiting lists in countries with socialized medicine. Proponents of the reform proposal point out a public insurer is not akin to a socialized medicine system because it will have to negotiate rates with the medical industry just as other insurers do and cover its cost with premiums charged to policyholders just as other insurers do without any form of subsidy. There is a frequent misunderstanding to think that waiting happens in places like the United Kingdom and Canada but does not happen in the United States. For instance it is not uncommon even for emergency cases in some U. S. hospitals to be boarded on beds in hallways for 48 hours or more due to lack of inpatient beds and people in the U. S. rationed out by being unable to afford their care are simply never counted and may never receive the care they need, a factor that is often overlooked. Statistics about waiting times in national systems are an honest approach to the issue of those waiting for access to care. Everyone waiting for care is reflected in the data, which, in the UK for example, are used to inform debate, decision making and research within the government and the wider community. Some people in the U. S. are rationed out of care by unaffordable care or denial of access by HMOs and insurers or simply because they cannot afford co pays or deductibles even if they have insurance. These people wait an indefinitely long period and may never get care they need, but actual numbers are simply unknown because they are not recorded in official statistics. Opponents of the current reform care proposals fear that U. S. comparative effective research (a plan introduced in the stimulus bill) will be used to curtail spending and ration treatments, which is one function of the National Institute for Health and Care Excellence (NICE), arguing that rationing by market pricing rather by government is the best way for care to be rationed. However, when defining any group scheme, the same rules must apply to everyone in the scheme so some coverage rules had to be established. Britain has a national budget for public funded health care, and recognizes there has to be a logical trade off between spending on expensive treatments for some against, for example, caring for sick children. NICE is therefore applying the same market pricing principles to make the hard job of deciding between funding some treatments and not funding others on behalf of everyone in the insured pool. This rationing does not preclude choice of obtaining insurance coverage for excluded treatment as insured persons do having the choice to take out supplemental health insurance for drugs and treatments that the NHS does not cover (at least one private insurer offers such a plan) or from meeting treatment costs out of pocket. The debate in the U. S. over rationing has enraged some in the UK and statements made by politicians such as Sarah Palin and Chuck Grassley resulted in a mass Internet protest on websites such as Twitter and Facebook under the banner title "welovetheNHS" with positive stories of NHS experiences to counter the negative ones being expressed by these politicians and others and by certain media outlets such as Investor's Business Daily and Fox News. In the UK, it is private health insurers that ration care (in the sense of not covering the most common services such as access to a primary care physician or excluding pre existing conditions) rather than the NHS. Free access to a general practitioner is a core right in the NHS, but private insurers in the UK will not pay for payments to a private primary care physician. Insurers do not cover these because they feel they do not need to since the NHS already provides coverage and to provide the choice of a private provider would make the insurance prohibitively expensive. The UK Department of Health said that Grassley's claims were "just wrong" and reiterated health service in Britain provides health care on the basis of clinical need regardless of age or ability to pay. The chairman of the British Medical Association, Hamish Meldrum, said he was dismayed by the "jaw droppingly untruthful attacks" made by American critics. The chief executive of the National Institute for Health and Clinical Excellence (NICE), told The Guardian newspaper that "it is neither true, nor is it anything you could extrapolate from anything we've ever recommended" that Kennedy would be denied treatment by the NHS. The business journal Investor's Business Daily claimed mathematician and astrophysicist Stephen Hawking, who had ALS and spoke with the aid of an American accented voice synthesizer, would not have survived if he had been treated in the British National Health Service. Hawking was British and was treated throughout his life (67 years) by the NHS and issued a statement to the effect he owed his life to the quality of care he has received from the NHS. Some argue that countries with national health care may use waiting lists as a form of rationing compared to countries that ration by price, such as the United States, according to several commentators and healthcare experts. Britain's former age based policy that once prevented the use of kidney dialysis as treatment for older patients with renal problems, even to those who can privately afford the costs, has been cited as another example. A 1999 study in the Journal of Public Economics analyzed the British National Health Service and found that its waiting times function as an effective market disincentive, with a low elasticity of demand with respect to time. Supporters of private price rationing over waiting time rationing, such as The Atlantic columnist Megan McArdle, argue time rationing leaves patients worse off since their time (measured as an opportunity cost) is worth much more than the price they would pay. Opponents also state categorizing patients based on factors such as social value to the community or age will not work in a heterogeneous society without a common ethical consensus such as the U. S. Neither argument recognizes the fact that in most countries with socialized medicine, a parallel system of private health care allows people to pay extra to reduce their waiting time. The exception is that some provinces in Canada disallow the right to bypass queuing unless the matter is one in which the rights of the person under the constitution. A 1999 article in the British Medical Journal, stated "there is much merit in using waiting lists as a rationing mechanism for elective health care if the waiting lists are managed efficiently and fairly". Arthur Kellermann, associate dean for health policy at Emory University, stated rationing by ability to pay rather than by anticipated medical benefits in the U. S. makes its system more unproductive, with poor people avoiding preventive care and eventually using expensive emergency treatment. Ethicist Daniel Callahan has written that U. S. culture overly emphasizes individual autonomy rather than communitarian morals and that stops beneficial rationing by social value, which benefits everyone. Medical facilities in the U. S. do not report waiting times in national statistics as is done in other countries and it is a myth to believe there is no waiting for care in the U. S. Some argue that wait times in the U. S. could actually be as long as or longer than in other countries with universal health care. There is considerable argument about whether any of the health bills currently before congress will introduce rationing. Howard Dean for example contested in an interview that they do not. However, Politico has pointed out that all health systems contain elements of rationing (such as coverage rules) and the public health care plan will therefore implicitly involve some element of rationing.
Саяси араласу және мақсат қою
Ұлыбританияда мемлекеттік қызметкерлер немесе мемлекеттік қосалқы мердігерлер денсаулық сақтауды көбінесе қамтамасыз ететіндіктен, саяси ықпалды анықтау өте қиын. Көбінесе ұсынылымды қалыптастыру шешімдері медициналық тәжірибешілер мен медициналық мамандықтан құралған кеңестердің бақылауында болады. Ұлыбританияда саясаткерлердің мақсаттар қоюына кейбір қарсылық бар. Тіпті NICE ұйымының медициналық емдеулерді мемлекеттік қаржыландыру критерийлерін де саясаткерлер белгілемеген. Дегенмен, саясаткерлер күту мерзімін қысқарту және емдеу таңдауын арттыру сияқты мақсаттарды қойды. Академиктер мақсатқа жету туралы мәлімдемелердің статистикалық тұрғыдан дұрыс еместігін көрсетті. Клиникалық басымдықтарға кедергі келтіретін мақсатты талаптардың нақтылығы мен маңыздылығын бағалау қиын. Мысалы, Ұлыбританиядағы жедел жәрдем бригадаларының кейбіреулері ауруханалардың науқастарды жедел жәрдем бригадаларына қасақана қалдыратынын, бұл апат және шұғыл көмек бөлімінің (A&E немесе жедел жәрдем бөлімі) емдеудің мақсатты уақытын бастаудың алдын алу үшін жасалғанын айтты. Денсаулық сақтау министрлігі бұл мәлімдемені күшімен жоққа шығарды, өйткені A&E уақыты жедел жәрдем ауруханаға келгеннен кейін емес, ауруханаға келгеннен кейін басталады. Министрлік A&E мақсатын қорғап, 2004 жылы шамамен 25% адам A&E-де төрт сағаттан астам күткені ал, 2008 жылы бұл көрсеткіш 2%-дан асты деп атап өтті. Observer газетінің алғашқы мақаласында Лондонда 14 700 жедел жәрдем машинасының айналым уақыты бір сағаттан асып кеткені және 332-сі екі сағаттан асып кеткені хабарланды, ал мақсатты айналым уақыты 15 минутты құрайды. Алайда, Лондон жедел жәрдем қызметінің жылдық көрсеткіштеріне (шамамен 865 000) қарағанда, бұл көрсеткіштер жедел жәрдемке түскен барлық қоңыраулардың тек 1,6% және 0,03% құрайды. Жедел жәрдем бригадаларына қалдырылған науқастардың үлесі туралы мәліметтер тіркелмеген. Кем дегенде бір жас дәрігер төрт сағаттық A&E мақсатының тым жоғары екенін және пациенттердің мүддесіне қайшы келетін негізсіз шараларға әкелетінін айтты. Ұлыбританияда күту мерзіміне саяси мақсат қоюдың айқын әсерлері болды. Ұлттық денсаулық сақтау қызметінің мәліметінше, 2007 жылдың тамыз айының соңында Англияда жоспарлы стационарлық емдеуге (шұғыл емес ауруханалық емдеуге) орташа күту мерзімі 6 аптадан аспады, ал пациенттердің 87,5% 13 апта ішінде қабылданды. Англияда күту мерзімі туралы хабарланған мәліметтер нақты күту мерзімін арттырып көрсетеді. Себебі, есептеу дәрігердің пациентті маманға жолдаған сәттен басталады және емдеу аяқталғаннан кейін ғана тоқтатылады. Осылайша, 18 апталық ең ұзақ күту мерзіміне пациенттің маманға алғашқы кездесуіне жұмсаған уақыты, маманның пациенттің мәселесінің түп тамырын анықтау үшін тапсырған барлық зерттеулерге жұмсаған уақыты және оны емдеудің ең жақсы жолы кіреді. Бұл емделу алдында қажет деп саналатын кез келген аралық қадамдарды, мысалы, басқа аурудан жазылу немесе артық салмақтан арылу үшін жұмсаған уақытты қамтымайды.