Кіріспе

Сақтандыру түрі

Денсаулық сақтау сақтандыруы немесе медициналық сақтандыру (Оңтүстік Африкада медициналық көмек деп те аталады) – адамның медициналық шығыстарға ұшырау тәуекелінің толық немесе бір бөлігін қамтитын сақтандыру түрі. Басқа сақтандыру түрлері сияқты, тәуекел көптеген адамдар арасында бөліседі. Сақтандырушы тәуекелдер жиынтығындағы денсаулық тәуекелдері мен денсаулық сақтау жүйесінің шығындарының жалпы тәуекелін бағалау арқылы, сақтандыру шартында көрсетілген денсаулық сақтау қызметтерін төлеу үшін қаражатты қамтамасыз ету мақсатында ай сайынғы сыйақы немесе жалақыдан шегілетін салық сияқты тұрақты қаржылық құрылымды құруға мүмкіндік алады. Бұл қызметті мемлекеттік орган, жеке кәсіпорны немесе коммерциялық емес ұйым сияқты орталық ұйым басқарады. Американың Денсаулық сақтау сақтандыру қауымдастығының мәлімдемесіне сәйкес, денсаулық сақтандыруы – «ауру немесе жарақат салдарынан төленетін жәрдемақыны қамтамасыз ететін жарақаттанудан, медициналық шығындардан, мүгедектіктен, кездейсоқ өлімнен және дене мүшелерінің жоғалуынан туындаған залалдарды өтеуді қамтитын жамылғы» деп анықталады.

Салыстырулар

"Коммунельстік қор" өзінің "Көрінді, қабырғадағы айна" атты жылдық шолуында Австралия, Жаңа Зеландия, Ұлыбритания, Германия, Канада және АҚШ денсаулық сақтау жүйелерінің тиімділігін салыстырады. 2007 жылғы зерттеуі көрсеткендей, АҚШ жүйесі ең қымбат болғанымен, басқа елдермен салыстырғанда нәтижелері нашар. Зерттеуге қатысқан елдердің арасындағы айырмашылық – АҚШ жалпыға ортақ денсаулық сақтаумен қамтылмаған жалғыз ел. 2010 жылы "Коммунельстік қор" денсаулық саясаты бойынша он үшінші жылдық сауалнамасын аяқтады. Сауалнама нәтижелері көрсеткендей, АҚШ тұрғындары басқа елдерге қарағанда өз қалтасынан көбірек төлемдер жасап, сақтандыру компанияларымен көбірек дауласады және сақтандыру төлемдері көбірек қабылданбаған; Германияда да қағазбасшылық көп болды. Австралиядағы жеке медициналық сақтандырудың көптеген аспектілері 2007 жылғы Жеке медициналық сақтандыру туралы заңмен реттеледі. Жеке медициналық сақтандыру саласындағы шағымдар мен есеп беруді тәуелсіз мемлекеттік орган – Жеке медициналық сақтандыру омбудсманы жүзеге асырады. Омбудсман жылдық есеп жариялайды, онда әр сақтандыру қорының нарық үлесімен салыстырылған шағымдардың саны мен сипаты көрсетіледі.

Австралиядағы жеке денсаулық сақтау жүйесі "қоғамдық бағалау" принципі бойынша жұмыс істейді, яғни сыйлықақылар адамның бұрынғы медициналық тарихына, денсаулық жағдайына немесе (көбінесе) жасына байланысты өзгере алмайды (бірақ төмендегі Өмір бойы денсаулық сақтау туралы қараңыз). Бұған қарсы күту мерзімдері бар, әсіресе бұрыннан бар жағдайлар үшін (кәсіптік ортада көбінесе PEA – "бұрынғы ауру" деп аталады). Қорлар медициналық жағдайдың белгілері мен симптомдары сақтандыруға тіркелген күнінен алдыңғы алты ай ішінде пайда болған жағдайларға байланысты жәрдемақы төлеу үшін 12 айға дейін күту мерзімін белгілеуге құқылы. Олар сондай-ақ акушерлік жағдайларға байланысты емдеуге жәрдемақы төлеу үшін 12 айлық күту мерзімін және жеке сақтандыруға алғаш тіркелген кезде барлық басқа жәрдемақылар үшін 2 айлық күту мерзімін белгілеуге құқылы. Қорлар жеке жағдайларда мұндай күту мерзімдерін қысқартуға немесе жоюға құқылы. Олар оларды бастапқыда қолданбауға да құқылы, бірақ бұл қорды "кері таңдау" қаупіне ұшыратады, яғни басқа қорлардан немесе басқа қорларға қосылуға ниеттенген адамдардан пропорционалды түрде көп мүшелерді тартады. Бұл сондай-ақ бұрыннан бар медициналық жағдайлары бар адамдарды тартады, олар PEA ережесіне байланысты 12 ай бойы жәрдемақы төленбеуіне байланысты сақтандыруды мүлдем алмайтын болар еді. Осы жағдайлар үшін төленетін жәрдемақылар барлық қор мүшелері үшін сыйлықақыларға қысым түсіреді, бұл кейбіреулерін мүшеліктен шығуға мәжбүр етеді, бұл сыйлықақылардың одан әрі өсуіне және мүшелердің шығуынан туындаған сыйлықақылардың өсуінің шеңберіне әкеледі. Австралия үкіметі ересектерді жеке ауруханалық сақтандыруға итермелеу үшін бірқатар шаралар енгізді. Олардың ішінде:

Өмір бойы денсаулық сақтау: Егер адам 31 жасқа толғаннан кейін 1 шілдеге дейін жеке ауруханалық сақтандыруды жасамаса, онда осы уақыттан кейін жасаған жағдайда, оның сыйлықақысына ауруханалық сақтандырусыз өткен әрбір жыл үшін 2% үстеме қосылуы тиіс. Осылайша, 40 жасында жеке сақтандыруды алғаш рет алған адам 20 пайыздық үстеме төлейді. 10 жыл үздіксіз ауруханалық сақтандырудан кейін үстеме алынып тасталады. Үстеме тек ауруханалық сақтандыру сыйлықақыларына ғана қолданылады, қосымша (экстра) сақтандыруға емес. Medicare Levy үстеме ақысы: Салық салынатын табысы белгілі бір сомадан жоғары (2011/12 қаржы жылында жеке тұлғалар үшін 80 000 доллар және отбасылар үшін 168 000 доллар) және жеке ауруханалық сақтандырудың жеткілікті деңгейі жоқ адамдар стандартты 1,5% Medicare Levy үстеме ақысына қосымша 1% төлейді. Рационалдылығы – бұл табыс тобындағы адамдар осылай немесе басқаша көбірек ақша төлеуге мәжбүр болса, көптеген адамдар оны жеке ауруханалық емдеуге қатысты жәрдемақы алу мүмкіндігімен ауруханалық сақтандыруды сатып алуды таңдайды, егер оларға жеке ауруханалық емдеу қажет болса, одан гөрі оны қосымша салық түрінде төлеуге және өздерінің жеке ауруханалық шығындарын өтеуге мәжбүр болады. Австралия үкіметі 2008 жылдың мамыр айында бұл шекті жеке тұлғалар үшін 100 000 долларға және отбасылар үшін 150 000 долларға дейін көтеруді ұсынғанын мәлімдеді. Бұл өзгерістер заң шығарушы органмен мақұлдануы керек. Заңға өзгерістер енгізу туралы заң жобасы енгізілді, бірақ Сенат оны қабылдамады. 2008 жылғы 16 қазанда оның түзетілген нұсқасы қабылданды. Бұл өзгерістер көптеген адамдардың жеке медициналық сақтандырудан бас тартуына, мемлекеттік ауруханалар жүйесіне қосымша жүктеме түсіруіне және жеке жүйеде қалғандар үшін сыйлықақылардың өсуіне әкеледі деген сын айтылды. Басқа сарапшылар бұл әсердің минималды болады деп санайды. Жеке медициналық сақтандыру бойынша үстеме ақы: Үкімет ауруханалық және қосымша (экстра) сақтандыруды қоса алғандағы барлық жеке медициналық сақтандыру сыйлықақыларын жасқа байланысты 10%, 20% немесе 30% көлемінде субсидиялайды. Радд үкіметі 2009 жылдың мамыр айында 2010 жылдың шілдесінен бастап үстеме ақы табысқа байланысты болады және жоғарыдан төменге қарай ұсынылатынын мәлімдеді. Бұл қадам (заң қабылдауды талап ететін) Сенатта жеңіліске ұшырады, бірақ 2011 жылдың басында Гиллард үкіметі Сенатта оппозиция билігін жоғалтқаннан кейін заңды қайтадан енгізу жоспарларын жариялады. ALP және Жасылдар бұл үстеме ақыға қарсы, оны "орта таптың әл-ауқаты" деп атады.

Канада

Канада Конституциясына сәйкес, денсаулық сақтау негізінен провинциялық үкіметтердің жауапкершілігінде (негізгі ерекшеліктер – федералды үкіметтің келісімшарттармен қамтылған халыққа, Корольдік Канадалық атты полицияға, қарулы күштерге және Парламент мүшелеріне көрсетілетін қызметтерге жауапкершілігі). Сәйкесінше, әр провинция өз денсаулық сақтау бағдарламасын басқарады. Федералды үкімет өзінің фискалдық өкілеттіктері арқылы денсаулық сақтауға ықпал етеді – ол провинцияларға ақшалай трансферттер мен салықтық ұпайлар жіберіп, жалпыға ортақ денсаулық сақтау бағдарламаларының шығындарын жабуға көмектеседі. Канаданың денсаулық сақтау заңына сәйкес, федералды үкімет барлық адамдардың «медициналық тұрғыдан қажетті қызметтерге» тегін қол жеткізуін міндеттейді және қадағалайды, бұл көбінесе дәрігерлер немесе ауруханаларда көрсетілетін көмек ретінде анықталады, сондай-ақ ұзақ мерзімді тұрғын үйлердегі күтімнің медбикелік бөлігі де осыған жатады. Егер провинциялар дәрігерлерге немесе мекемелерге медициналық тұрғыдан қажетті қызметтер үшін пациенттерден ақы алуға рұқсат берсе, федералды үкімет провинцияларға бұрынғыдан кем төлем жасайды, оның мөлшері тыйым салынған төлемдерге тең болады. Канададағы мемлекеттік провинциялық денсаулық сақтау жүйелері жиынтығында «Medicare» деп аталады. Бұл мемлекеттік сақтандыру жалпы мемлекеттік кірістерден салық арқылы қаржыландырылады, бірақ Британдық Колумбия және Онтарио провинциялары қосымша кіріс табу үшін жеке тұлғалар мен отбасылардан міндетті жарнаны бірыңғай мөлшерлемемен жинайды – мәні бойынша, қосымша салық. Жеке денсаулық сақтау сақтандыруына рұқсат беріледі, бірақ алты провинцияда тек мемлекеттік денсаулық сақтау жоспарлары қамтымайтын қызметтерге ғана (мысалы, ауруханаларда жартылай жеке немесе жеке бөлмелер және рецепт бойынша берілетін дәрі-дәрмектер). Төрт провинцияда Канаданың денсаулық сақтау заңымен міндетті қызметтерге де сақтандыруға рұқсат беріледі, бірақ іс жүзінде оған сұраныс жоқ. Барлық канадалықтар лазерлік көруді түзету хирургиясы, косметикалық хирургия және басқа да негізгі емес медициналық процедуралар сияқты таңдаулы медициналық қызметтер үшін жеке сақтандыруды пайдалануға құқылы. Канадалықтардың шамамен 65%-ы қосымша жеке денсаулық сақтау сақтандыруының қандай да бір түрін иеленеді; олардың көпшілігі оны жұмыс берушілері арқылы алады. Үкімет төлемейтін жеке сектордың қызметтері денсаулық сақтауға жұмсалатын барлық шығынның шамамен 30 пайызын құрайды. 2005 жылы Канаданың Жоғарғы Соты «Chaoulli v. Quebec» ісі бойынша шешім шығарды, онда провинцияның провинциялық жоспармен қамсыздандырылған денсаулық сақтауға жеке сақтандыруға тыйым салуы Квебектің құқықтары мен бостандықтары туралы жарғысын бұзғаны анықталды, әсіресе өмір мен қауіпсіздікке құқыққа қатысты бөлімдер, егер емдеуге күте тұру уақыты тым ұзақ болса, бұл жағдайда айтылғандай. Бұл шешім Канададағы денсаулық сақтау сақтандыруының жалпы үлгісін өзгертпеді, бірақ сұраныс пен ұсыныс және күте тұру уақытының әсерін шешудің негізгі мәселелерін қарастыруға серпіліс берді.

Кипр

2020 жылы Кипрде Жалпы денсаулық сақтау жүйесі (GHS, сондай-ақ GESY деп те аталады) енгізілді. Бұл – клиникаларға, жеке дәрігерлерге, фармацевттерге, зертханаларға, микробиологиялық зертханаларға және физиотерапевтерге медициналық көмек көрсету үшін төлемдер жасалатын тәуелсіз сақтандыру қоры. Осы қорға жарна төлейтін Кипрдің тұрақты тұрғындарына медициналық қызметтер ұсынылады. GESY-ден өзге, 12-ден астам жергілікті және халықаралық сақтандыру компаниялары (мысалы, Bupa, Aetna, Cigna, Metlife) жеке және топтық медициналық сақтандыру жоспарларын ұсынады. Жоспарлар негізінен екі санатқа бөлінеді: стационарлық (ауруханаға жатқызу, операциялар сияқты) шығындарды қамтитын жоспарлар және стационарлық және амбулаториялық (дәрігерге қаралу, дәрі-дәрмек, физиотерапия сияқты) шығындарды қамтитын жоспарлар.

Франция

Ұлттық медициналық сақтандыру жүйесі 1945 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін құрылды. Бұл француз парламентіндегі голлистер мен коммунистер арасындағы келісім болды. Консервативті голлистер мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесіне қарсы болды, ал коммунистер британдық Беверидж моделі бойынша денсаулық сақтауды толыққанды ұлттандыруды қолдады. Нәтижедегі бағдарлама кәсіби негізде құрылған: барлық жұмыс істейтін адамдар өз табыстарының бір бөлігін коммерциялық емес медициналық сақтандыру қорына төлеуге міндетті, ол аурудың тәуекелін өзара бөліседі және медициналық шығындарды әртүрлі ставкалары бойынша өтейді. Сақтандырылған адамдардың балалары мен жұбайлары да жәрдемақы алуға құқылы. Әрбір қор өз бюджетін басқаруға еркін, және шығындарды өтеуді өздері дұрыс деп санаған мөлшерде жүзеге асырады. Алайда, соңғы жылдары бірқатар реформалардан кейін көптеген қорлар өтемақы мен жәрдемақыны бірдей деңгейде ұсынады. Бұл жүйеде үкіметтің екі жауапкершілігі бар. Бірінші жауапкершілік – медициналық шығындарды келісу ставкаларының орнатылуы, және ол оны екі жолмен іске асырады: Денсаулық сақтау министрлігі дәрі-дәрмек бағасын өндірушілермен тікелей келіседі, бұл баға көрші елдерде байқалатын орташа сату бағасына негізделген. Дәрігерлер мен сарапшылар кеңесі дәрі-дәрмектің медициналық тиімділігін бағалайды және өтеуге жататындығын шешеді (көптеген дәрі-дәрмектер, гомеопатия да, өтеуге жатады). Сонымен қатар, үкімет медициналық қызметтерге өтемақы ставкаларының орнатылуын қамтамасыз етеді: бұл дәрігерге консультация немесе тексеру үшін қалаған ақысын алуға мүмкіндік береді, бірақ әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі оны алдын ала белгіленген мөлшерлеме бойынша ғана өтейді. Бұл тарифтер дәрігерлердің өкілдік ұйымдарымен келіссөздер арқылы жыл сайын бекітіледі. Екінші мемлекеттік жауапкершілік – денсаулық сақтандыру қорларын бақылау, олар алған қаражатты дұрыс басқаруын және мемлекеттік ауруханалар желісін қадағалауын қамтамасыз ету. Бүгінгі күні бұл жүйе көбінесе сақталған. Францияның барлық азаматтары мен заңды түрде тұратын шетелдіктер осы міндетті бағдарламалардың бірімен қамтылған, олар жұмысшылардың қатысуы арқылы қаржыландырылады. Алайда, 1945 жылдан бері бірқатар маңызды өзгерістер енгізілді. Біріншіден, әртүрлі денсаулық сақтандыру қорлары (бес түрлі қор бар: Жалпы, Тәуелсіз, Ауыл шаруашылығы, Студенттік, Мемлекеттік қызметкерлер) енді барлығы бірдей ставкалары бойынша өтемақы төлейді. Екіншіден, 2000 жылдан бері үкімет міндетті жүйеге жатпайтын адамдарға (еңбек етпеген және студент емес, яғни өте бай немесе өте кедей адамдар) денсаулық сақтау қызметтерін ұсынады. Бұл жүйе, жұмысшылар төлемінен қаржыландырылатын жүйеден айырмашылығы, жалпы салықтар есебінен қаржыландырылады және айырмашылықты өтеуге мүмкіндігі жоқ адамдар үшін кәсіби негіздегі жүйеге қарағанда жоғары ставкалары бойынша өтемақы төлейді. Денсаулық сақтау шығындарының өсуіне қарсы тұру үшін үкімет екі жоспарды (2004 және 2006 жылдары) енгізді, олар сақтандырылған адамдардан мамандарға бару үшін жолдама беруді талап етеді, сондай-ақ дәрігерге бару үшін 1 евро, рецепт бойынша берілген әрбір дәрі-дәрмек үшін 0,50 евро және ауруханада күндізгі тұру үшін 16-18 евро төлеуді міндеттейді. Француздық сақтандыру жүйесінің маңызды элементі – ынтымақтастық: адам қаншалықты ауыр сырқаттанса, соғұрлым аз төлейді. Бұл ауыр немесе созылмалы аурулары бар адамдарға сақтандыру жүйесі шығындарының 100% өтемақысын төлейтінін және төлемдерден босататынын білдіреді. Сонымен қатар, міндетті сақтандыру жүйесі қамтымайтын шығындар үшін жеке қосымша сақтандыру жоспарларының кең ауқымы қол жетімді. Бұл бағдарламалар нарығы өте бәсекеге толы, және көбінесе жұмыс берушілер субсидиялайды, сондықтан сыйлықақылар көбінесе шамалы. Француздардың 85% -ы қосымша жеке медициналық сақтандырудан пайдаланады.

Германия

Германияда әлемдегі ең көне ұлттық әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі бар, оның бастауы Отто фон Бисмарктің 1883 жылғы «Ауру сақтандыру туралы» заңына дейін жетеді. 1885 жылы жұмысшы табының 10%-ынан басталып, міндетті сақтандыру кеңейтілді; 2009 жылы сақтандыру барлық азаматтар үшін міндетті болды, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар немесе белгілі бір табыс шегінен жоғары кіріс алғандар үшін жеке медициналық сақтандыру қарастырылды. 2016 жылы халықтың 85%-ы міндетті мемлекеттік медициналық сақтандыруға (ММС) (Gesetzliche Krankenversicherung немесе GKV) жатады, ал қалғаны жеке медициналық сақтандыруға (Private Krankenversicherung немесе PKV) жатады. 2004 жылы Германияның денсаулық сақтау жүйесінің 77%-ы мемлекеттік қаржыландырылса, 23%-ы жеке қаржыландырылды. Мемлекеттік медициналық сақтандыру жарналары жеке тұлғаның табысына, ал жеке медициналық сақтандыру жарналары жасқа және денсаулық жағдайына байланысты есептеледі. Қызметтерге ақы төлеу қызмет көрсетілген сайын жүзеге асырылады, бірақ белгілі бір аймақта ММС-ті қабылдауға рұқсат етілген дәрігерлердің саны үкімет пен кәсіби қауымдастықтармен реттеледі. 1980 жылдары артық пайдалануды болдырмау мақсатында қосымша төлемдер енгізілді. Германияда ауруханада жатудың орташа мерзімі соңғы жылдары 14 күннен 9 күнге дейін қысқарды, бірақ бұл АҚШ-тағы орташа мерзімнен (5-тен 6 күнге дейін) әлдеқайда ұзақ. Осы айырмашылықтың бір себебі ауруханалық төлемдерді есептеуде процедуралар немесе диагноз емес, ауруханада өткізілген күндер саны басты назарда болады. Дәрі-дәрмек бағасы 1991 жылдан 2005 жылға дейін шамамен 60%-ға өсті. Қаржыны үнемдеуге жасалған әрекеттерге қарамастан, денсаулық сақтауға жұмсалатын жалпы шығындар 2005 жылы ЖІӨ-нің 10,7%-ына жетті, бұл басқа Батыс Еуропа елдерімен салыстырылатын көрсеткіш, бірақ АҚШ-тағыдан (ЖІӨ-нің шамамен 16%-ы) әлдеқайда төмен. Неміс азаматтарына жұмыс беруші мен жұмысшының бірлескен қаржыландыруымен қамтылатын үш түрлі әлеуметтік сақтандыру түрлері ұсынылады: медициналық сақтандыру, бақытсыз жағдайларға байланысты сақтандыру және ұзақ мерзімді күтімге қатысты сақтандыру. Ұзақ мерзімді күтімді сақтандыру (Gesetzliche Pflegeversicherung) 1994 жылы енгізілді және міндетті болып табылады.

Жапония

Жапонияда үш негізгі сақтандыру бағдарламасы бар: Қызметкерлердің денсаулық сақтануы (健康保険 Kenkō Hoken), Ұлттық денсаулық сақтануы (国民健康保険 Kokumin Kenkō Hoken) және қарт жастағы адамдарға арналған медициналық жүйе (後期高齢医療制度 Kouki Kourei Iryouseido). Жеке денсаулық сақтануы қолжетімді болғанымен, барлық жапон азаматтары, тұрақты түрде тұратын адамдар және бір жыл немесе одан астам мерзімге визасы бар жапондық емес адамдар Ұлттық денсаулық сақтануына немесе Қызметкерлердің денсаулық сақтануына тіркелуі тиіс. Ұлттық денсаулық сақтануы жұмысқа байланысты денсаулық сақтану бағдарламасына қатыса алмайтын адамдар үшін арналған. Қарт жастағы адамдарға арналған медициналық жүйе 75 жасқа толған адамдарға арналған. Ұлттық денсаулық сақтануы отбасылық принцип бойынша ұйымдастырылған. Отбасы өтініш бергеннен кейін, барлық мүшелері қамтылады. Өтініш берушіге денсаулық сақтану картасы беріледі, оны ауруханада емделген кезде пайдалану қажет. Ай сайынғы жарна төленуі тиіс, бірақ қосымша төлемдер стандартталған, сондықтан төлеушілер жасына байланысты шығынның оннан отыз пайызын төлеуге міндетті. Егер өз қаражатынан төленген шығындар белгіленген лимиттен асып кетсе, төлеуші Ұлттық денсаулық сақтану бағдарламасынан қайтару алуға өтініш бере алады. Қарт жастағы адамдарға арналған медициналық жүйе 1982 жылғы «Қарлы жастағы адамдарға денсаулық сақтау» заңынан кейін 1983 жылы басталды. Бұл көптеген денсаулық сақтану жүйелеріне қарт адамдарға қаржылық көмек көрсетуге мүмкіндік берді. Медициналық қызмет көрсету үшін ақы төленеді. Осы жүйеге жарамды болу үшін, талапкерлердің жасы 70-тен асқан болуы керек немесе 65-тен асқан және мойындалған мүгедектігі болуы керек. Қарт жастағы адамдарға арналған медициналық жүйе профилактикалық және стандартты медициналық көмекті қамтиды.

Нидерланды

2006 жылы Нидерландыда жаңа денсаулық сақтау сақтандыру жүйесі қолданысқа енді. Бұл жаңа жүйе дәстүрлі денсаулық сақтау сақтандыру түрлерімен байланысты болатын кері таңдау және моральдық тәуекелдің екі кемшілігінен сақтануға мүмкіндік береді. Моральдық тәуекелді сақтандыру компанияларының үкімет белгілеген ең төменгі деңгейдегі қамту стандартына сай келетін кем дегенде бір полисті ұсынуын міндеттеу арқылы болдырмайды, сондай-ақ барлық ересек тұрғындар заң бойынша өздері таңдаған сақтандыру компаниясынан осы қамтуды сатып алуға міндетті. Барлық сақтандыру компаниялары осы үкіметтік міндетті сақтандырудың шығындарын жабуға көмектесу үшін теңестіру қорынан қаржы алады. Бұл қорды жұмыс берушілерден еңбекақыға негізделген жарналар жинайтын реттеуші басқарады, ол денсаулық сақтауды қаржыландырудың шамамен 50% құрайды, ал денсаулық сақтауды алуға мүмкіндігі жоқ адамдарды қамту үшін үкіметтен қосымша 5% қаржы қарастырылады. Денсаулық сақтауды қаржыландырудың қалған 45% халық төлейтін сақтандыру сыйлықақыларынан түседі, мұнда компаниялар баға бойынша бәсекелеседі, бірақ бәсекелес сақтандырушылар арасындағы айырмашылық шамамен 5% ғана құрайды. Дегенмен, сақтандыру компаниялары ұлттық ең төменгі деңгейден артық қамтуды ұсыну үшін қосымша полистерді сатуға құқылы. Бұл полистер теңестіру қорынан қаржы алмайды, бірақ тіс емдері және физиотерапия сияқты міндетті полиспен төленбейтін қосымша емдеу шараларын қамтиды.

Жаңа Зеландия

1974 жылдан бері Жаңа Зеландияда Аварияларды өтеу корпорациясы (ACC) арқылы жеке жарақаттарға қатысты жалпыға бірдей кінәсіз денсаулық сақтану жүйесі бар. ACC схемасы Жаңа Зеландияда (соның ішінде шетелден келген қонақтарды қоса алғанда) алынған жарақаттарды емдеуге байланысты шығыстардың көп бөлігін, жарақаттың қалай болғанына қарамастан, қамтиды. Сондай-ақ, ол жұмыс істемейтін кезеңдегі кірістің орнын толтыруды (қызметкердің жарақат алғанға дейінгі табысының 80 пайызы) және ауыр жарақат алғандар үшін үйді және көлікті бейімдеу сияқты ұзақ мерзімді оңалтуға байланысты шығыстарды да қамтиды. Схеманы қаржыландыру жұмыс берушілердің жалақысынан төленетін жарналар (жұмыс орындасындағы жарақаттар үшін), қызметкердің салық салынатын табысынан төленетін жарналар (жұмыспен байланысты емес жарақаттарға тапсырылған жалақы алушылар үшін), көлік құралдарына лицензиялық алымдар мен жанармайға салынатын салықтар (автомобиль апаттары үшін) және жалпы салық жинағынан түсетін қаражат (балалардың, зейнеткерлердің, жұмыссыздардың, шетелдік қонақтардың және т.б. жұмыспен байланысты емес жарақаттары үшін) есебінен жүзеге асырылады.

Руанда

Руанда – кедей адамдардың қажетті медициналық қызметтерді алуына тосқауыл болатын қаржылық қиындықтарды азайту мақсатында, халыққа негізделген денсаулық сақтану жүйесін іске қосқан, санаулы аз табысты елдердің бірі. Бұл жүйе ел халқының 90 пайызын денсаулық сақтанумен қамтамасыз етуге көмектесті.

Швейцария

Швейцариядағы денсаулық сақтау жүйесі баршаға қолжетімді және Швейцария Федералдық Денсаулық Сақтау Заңымен реттеледі. Швейцарияда тұратын барлық адамдар (елде тұруға немесе туғаннан кейін үш ай ішінде) міндетті түрде денсаулық сақтануға тиіс. Сондықтан, бұл жүйе елдің барлық аймақтарында бірдей болып табылады және денсаулық сақтауда екі стандартты болдырмайды. Сақтандыру компаниялары осы негізгі сақтандыруды жасқа және медициналық жағдайға қарамастан, барлық адамға ұсынуға міндетті. Олар осы негізгі сақтандырудан пайда табуға құқығы жоқ, бірақ қосымша сақтандыру жоспарларынан пайда таба алады. Бұл көрсеткіштер әлемдік деңгейде ең жақсыларынан саналады.

Тарих және эволюция

XIX ғасырдың соңында қазіргі мүгедектік сақтандыруға ұқсас "апаттан сақтандыру" қолжетімді бола бастады. Бұл төлем моделі кейбір юрисдикцияларда (мысалы, Калифорнияда) 20 ғасырдың басына дейін жалғасты, онда денсаулық сақтауды реттейтін барлық заңдар мүгедектік сақтандыруға қатысты. АҚШ-та алғаш рет апаттан сақтандыруды Массачусетс штатындағы Франклин денсаулық сақтандыру компаниясы ұсынды. Бұл компания 1850 жылы құрылған, ол теміржол және пароход апаттарынан болатын жарақаттарға сақтандыруды ұсынды. 1866 жылы АҚШ-та апат сақтандыруын 60 ұйым ұсынды, бірақ индустрия көп ұзамай нығая түсті. Бұрынғы тәжірибелер болғанмен, АҚШ-тағы ауруға байланысты сақтандырудың бастамасы 1890 жылдан басталады. Алғашқы жұмыс беруші демеушілігімен жұмыс істейтін топтық мүгедектік саясаты 1911 жылы шығарылды. Медициналық сақтандырудың пайда болуына дейін пациенттер медициналық қызметтерге кеткен шығындарды өз қалталарынан төлейтін, "қызмет үшін ақы" бизнес моделі қолданылатын. ХХ ғасырдың ортасынан соңына дейін дәстүрлі мүгедектік сақтандыру заманауи денсаулық сақтау бағдарламаларына айналды. Бұл дамудың басты кедергісі – ерте замандағы медициналық сақтандырудың түрі пайда табу мақсатындағы корпорациялардың кәсіби қызметті корпоративтік жолмен жүзеге асыруына қатысты дәстүрлі тыйымды бұзғаны үшін соттармен тоқтатылды. Мемлекеттік заң шығарушылар бұл дәстүрлі ережеге ерекшелік ретінде медициналық сақтандыруды заңдастыруға араласты. Бүгінде жекеменшік медициналық сақтандыру бағдарламаларының көпшілігі әдеттегі, алдын алу және шұғыл медициналық көмек көрсету процедураларының құнын төлейді. Сондай-ақ, олар рецепт бойынша және рецептсіз сатып алынатын дәрі-дәрмектердің құнын толық немесе ішінара төлейді. Сақтандыру компаниялары қандай дәрі-дәрмектерді сақтандыруға қоятынын бағасына, қолжетімділігіне және терапиялық баламаларына қарай анықтайды. Сақтандыру бағдарламасының қамтуға келісетін дәрі-дәрмектер тізімі формуляр деп аталады. Сонымен қатар, кейбір дәрі-дәрмектерді сақтандыру ұйымы шығынды өтеуге келісу үшін алдын ала рұқсат алу қажет. Ауруханалар мен медициналық шығындар саясаты 20 ғасырдың бірінші жартысында енгізілді. 1920 жылдары жеке ауруханалар жеке адамдарға алдын ала ақы төлеп қызмет көрсетуді бастады, бұл ақырында Көк Крест ұйымдарының дамуына әкелді. 1974 жылғы "Жұмысшыларды зейнетақымен қамсыздандыру туралы" заң (ERISA) жұмыс беруші міндетті емес, бірақ оны құруды таңдаған жағдайда денсаулық сақтау жәрдемақысының жұмыс істеуін реттеді. 1985 жылғы "Комплекстік бюджетті үйлестіру туралы" заң (COBRA) бұрынғы қызметкерге жұмыс беруші демеушілігінен тұратын топтық медициналық жәрдемақылар бойынша қамсыздандыруды жалғастыру құқығын береді. 1990 жылдар аралығында денсаулық сақтау ұйымдарын (HMO), артықшылықты провайдер ұйымдарын немесе қызмет көрсету пункттерін қамтитын басқарылатын медициналық сақтандыру схемалары АҚШ қызметкерлерінің шамамен 25% -ынан басым көпшілігіне дейін өсті. Басқарылатын күтім кезінде сақтандырушылар шығындарды шешу және сапасын жақсарту үшін әр түрлі әдістерді қолданады, соның ішінде бағаларды келісу ("желідегі" провайдерлер), пайдалануды басқару және сапаны қамтамасыз ету талаптары, мысалы, бірлескен комиссия және американдық аккредиттеу денсаулық сақтау комиссиясы сияқты аккредиттеу схемалары арқылы аккредиттеу. Жұмыс берушілер мен қызметкерлердің жоспарлардың, соның ішінде денсаулық сақтау жинақтау шоттарының, шегерімге жататын және қосалқы сақтандырудың егжей-тегжейлері бойынша таңдауы болуы мүмкін. 2015 жылдан бастап жұмыс берушілер үшін тұтынушыларды басқаратын денсаулық сақтау жоспарлары деп аталатын жоғары шегерімге ие жоспарларды ұсыну үрдісі пайда болды, олар қызметкерлерге көбірек шығындар жүктейді, ал қызметкерлер ай сайынғы төлемақыларды төмендете отырып, пайда табады. Сонымен қатар, жоғары шегерімге ие жоспар қызметкерлерге денсаулық сақтау жинақтау шотын ашуға мүмкіндік береді, бұл оларға салықтан бұрын жинақ ақшаны болашақ медициналық қажеттіліктерге үлес қосуға мүмкіндік береді. Кейбір жұмыс берушілер өз қызметкерлеріне бірнеше жоспар ұсынады.

Ресей

Жеке медициналық сақтандыру нарығы, мемлекеттік міндетті медициналық сақтандырудан ерекшелену үшін орыс тілінде "ерікті медициналық сақтандыру" (добровольное медицинское страхование, ДМС) деп аталады, тұрақты өсімді қамтиды. Ол 1992 жылдың қазан айында енгізілген.