Видукинд: саксондардың басшысы, Карл I-ге қарсы соғысқан. Саксон тәуелсіздігінің символы, қасиетті саналған тарихи тұлға. Саксон тарихы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
777-785 жылдар аралығында Саксония герцогы, X ғасыр саксон тарихшысы.
Duke of Saxony from 777 to 785
the tenth century Saxon historian
Видукинд, сондай-ақ Виттекинд және Виттикунд аттарымен де белгілі, сакстардың басшысы және 777-785 жылдар аралығындағы саксон соғыстарында франк корольі Карл Ұлының басты қарсыласы болды. Карл Ұлы соңында жеңіске жетіп, Саксонияны франк провинциясы ретінде ұйымдастырды, мыңдаған саксон ақсүйектерін қырғынға ұшыратты және сакстардың христиан дініне өтуіне бұйрық берді. Кейінірек Видукинд саксон тәуелсіздігінің символы мен аңызға айналған тұлғаға айналды. Ол сондай-ақ католик шіркеуінде қасиетті кісі ретінде құрметтеледі.
Widukind, also known as Wittekind and Wittikund, was a leader of the Saxons and the chief opponent of the Frankish king Charlemagne during the Saxon Wars from 777 to 785. Charlemagne ultimately prevailed, organized Saxony as a Frankish province, massacred thousands of Saxon nobles, and ordered conversions of the pagan Saxons to Christianity. In later times, Widukind became a symbol of Saxon independence and a figure of legend. He is also venerated as a blessed in the Catholic Church.
Өмір
Видукиндтің өмірі туралы өте аз мәлімет белгілі. Оның аты сөзбе-сөз "орман баласы" деп аударылады. Жылнамаларда оған жақын туысы болуы мүмкін Әбби де есімдері тіркелген. Алайда, олардың қаны қалай байланысқандығы белгісіз, себебі оның туралы барлық мәліметтер оның жауы – франктардан алынған, олар оны "көтерілісші" және "сатқын" ретінде бейнелейтін теріс сурет салған. Франктар Видукиндті саксон қарсыласының басшысы деп есептегенмен, оның әскери науқандардағы нақты рөлі белгісіз. Патшалық франк жылнамаларында айтылғандай, 772 жылы франктар Саксонияға жорық жасаған, сол кезде Шарль Ирминсуль қасиетті орнын жоюға бұйрық берген. Саксон соғыстары Вестфалия тайпалары Девентер шіркеуін қиратқанда және Анграрилер Фритцлардағы франк сарайын қоршағанда жалғасты. Патша жергілікті ақсүйектерге қарсы жаза шараларын қабылдап, Саксон жерлерін франк маркасы ретінде қосу туралы жарлықты күшіне енгізді. Видукиндтің есімі алғаш рет 777 жылы жылнамаларда кездеседі, ол Саксон ақсүйектерінің арасында Шарльдің Падерборндағы сарайына келмеген жалғыз азамат болды. Оның орнына ол Дания королі Зигфредпен (мүмкін, Зигурд Хрингпен) бірге болды. Келесі жылы Вестфалиялықтар тағы да франк Рейн аймағына шабуыл жасады және Шарль Испаниядағы істермен айналысып жатқанда франктар мен олардың жергілікті одақтастарымен үздіксіз шайқасты. 782 жылы Видукинд Даниядан оралып, саксон ақсүйектерін көтеріліс жасауға итермеледі. 782 жылдан 784 жылға дейін саксон және франк әскерлері арасында жыл сайын шайқастар болды, ал Шарль Ұлы Верденде 4500 саксонды қырғынға ұшыратты. Видукинд фриздермен одақтасты, бірақ 784/785 жылдарғы Шарльдің қысқы шабуылдары сәтті аяқталды және герцог пен оның одақтастары өздерінің жерлеріне қайтарылды. Шарль Эльбаның сағасына жорық жасағанда Видукиндтің өзеннің оң жағалауындағы Нордальбингтер жерінде екенін білді. 785 жылы Барденгауда Видукинд өзіне ешқандай зиян келтірілмейтініне кепілдік беру шартымен бағынуға келісті. Ол және оның одақтастары, мүмкін, Аттиньиде крещениеден өтті, Шарль оның құдасы болды. Осылайша Видукинд бейбіт келісімге қол жеткізіп, франк билеушілері саксон ақсүйектерінің мәртебесін мойындады. Видукиндтің крещениеден кейінгі өмірі мен өлімі туралы заманауи деректер жоқ. Тарихшы Герд Альтхофф оның монастырда тұтқынға алынғанын болжады – бұл Шарльмен жеңілген басқа билеушілердің де тағдыры болды. Ол Рейхенау аббаттығын Видукиндтің өмірінің соңына дейін өткізген орын деп анықтауға тырысты, бірақ оның нәтижелері нақты емес және кеңінен қабылданбады. Сонымен қатар, ол оккупацияланған Саксонияның әкімшілігінде лауазым алған болуы мүмкін. Әйгілі Людогердің өмірбаянында (Vita Liudgeri) Шарль Велеттердің басшысы Драговитқа қарсы жорығына Видукиндтің де қатысқаны айтылады. 12 ғасырлық "Кайзерхроник" бойынша, ол Шарльдің туысы Баарлық Герольдтың қолынан қаза тапқан.
Very little is known about Widukind's life. His name literally translates as "child of the forest". In the chronicles he is accompanied by Abbi who may have been a close relative. However, it is uncertain how they were related because all sources about him stem from his enemies, the Franks, who painted a negative picture representing him as an "insurgent" and a "traitor". While Widukind was considered the leader of the Saxon resistance by the Franks, his exact role in the military campaigns is unknown. According to the Royal Frankish Annals, the Franks campaigned in Saxony in 772, when Charlemagne ordered the destruction of the Irminsul sanctuary. The Saxon Wars continued when Westphalian tribes devastated the church of Deventer and the Angrarii laid siege to the Frankish court at Fritzlar. The king retaliated against the local nobility, enforcing the decree to incorporate the Saxon lands as a Frankish march. Widukind was first mentioned by the Annals in 777 when he was the only one of the Saxon nobles not to appear at Charlemagne's court in Paderborn. Instead, he stayed with the Danish king Sigfred (possibly Sigurd Hring). The next year, the Westphalians again invaded the Frankish Rhineland and subsequently fought a running battle against the Franks and their local allies while Charlemagne was busy in Spain. By 782, Widukind had returned from Denmark and goaded the Saxon nobles into rebellion. From 782 to 784, battles between Saxons and Franks occurred annually, while Charlemagne had 4,500 Saxons executed at the Massacre of Verden. Widukind allied himself with the Frisians but Charlemagne's winter attacks of 784/785 were nevertheless successful, and the dux and his allies were pushed back to their homelands. Charlemagne, leading an expedition towards the mouth of the Elbe, learned that Widukind was in the land of the Nordalbingians, on the right bank of the river. In the Bardengau in 785, Widukind agreed to surrender in return for a guarantee that no bodily harm would be done to him. He and his allies were then baptized, possibly in Attigny, with Charlemagne as his godfather. Widukind thereby reached a peace agreement and the acknowledgement of the Saxon noble rank by their Frankish overlords. There are no contemporary sources about Widukind's life or death after his baptism. Historian Gerd Althoff assumed that he was imprisoned at a monastery—a fate that happened to other rulers deposed by Charlemagne. He tried to identify Reichenau Abbey as a likely location where Widukind may have spent the rest of his life, but his results are inconclusive and widely rejected. Alternatively, he may have received a position in the administration of occupied Saxony. The Vita Liudgeri biography of Saint Ludger mentions him accompanying Charlemagne on his campaign against the Veleti leader Dragovit. According to the 12th century Kaiserchronik, he was slain by Charlemagne's brother in law Gerold of Baar.
Аңыз
Видукиндтің өміріне байланысты көптеген аңыздар қалыптасты; ол ақырында қасиетті тұлға ретінде ("Бақытты Видукинд" деп) және көптеген шіркеулердің салынған авторы ретінде танылды. Кейіннен ол 807 немесе 808 жылы қайтыс болды деп есептелді; оның мерекесі 7 қаңтарда тойланады. Аңыз бойынша, Видукинд оны дінге келтірген аянды бастан өткерді. Ол қайыршы кейпінде, Шарльдің әскер лагерін Пасха күні тыңдап көрді. Ол дін қызметкерінің қасиетті мисса жасап, құрбандық шалып тұрғанын көрді, ал міне, дін қызметкері киелі құрбандық кезінде әдемі баланы ұстап тұрды. Оның таңғалысы, адамдар қасиеттілікке қатысып, дін қызметкері әрбір адамға сол баланы ұсынады. Видукинд осы көрініске қатты таңырды және миссадан кейін сыртқа шығып, қайыр сұрады. Императордың қызметшілерінің бірі Видукиндтің киімін ауыстырғанымен таныды – оның бір саусағының ерекше пішініне байланысты – және Видукиндті тұтқынға алды. Оны сұраққа тартып, христиан дінін жақсырақ білу үшін Шарльдің лагерін тыңдағанын мойындады. Кейіннен ол көрген аянды мойындады. Император Видукиндке Құдайдың миссаның қасиетті нанының артындағы құдайлық сәби Исаны көруге мүмкіндік бергенін түсіндірді. Содан кейін Видукинд бұрынғы сенімдерінен, түркі тілдес халықтардың құдайларына табынудан бас тартты.
Numerous legends developed around Widukind's life; he eventually appeared as a saintly figure (becoming "Blessed Widukind") and the builder of many churches. He was later assumed to have died in 807 or 808; his feast day is commemorated on January 7. According to legend, Widukind experienced a vision that led to his conversion. Disguised as a beggar, he was spying on Charlemagne's troop camp during Easter. He witnessed a priest performing a Holy Sacrifice of the Mass and the priest was holding a beautiful child during the consecration. To his astonishment, people would receive communion and the priest would give the same child to each person. Widukind was dumbfounded by this scene and went to beg outside after the mass. One of the emperor's servants recognized Widukind behind his disguise—due to an odd formation of one of his fingers—and Widukind was captured. He was interrogated and confessed to spying on Charlemagne's camp for the purpose of becoming better acquainted with the Christian faith. He later confessed the divine vision he had seen. The emperor concluded that God had given Widukind the grace of witnessing the divine child, Jesus, behind the Sacred Host of the Mass. Widukind then renounced his worship of pagan idols.
Орта ғасырлар
9 ғасырдан бері Видукинд мифтік батыр ретінде қадірленген. 1100 жыл шамасында оған арналған қабір Еңгерде салынды; жақындағы қазба жұмыстары қабірдің ішіндегі заттардың шынымен ерте ортағасырлық екенін, бірақ ол жас әйелдің қалдықтары екенін көрсетті. 1971 жылы археологтар алтарь алдындағы ең маңызды жерде үш қабір тапты. 9-ғасырдың басында қайтыс болған үш ер адамның сүйектері, олардың екеуі шамамен алпыс жастағы жауынгерлер, ал үшіншісі жас жігіт болды. 2002 жылы ДНК-талдау нәтижесінде олардың жартылай бауырлар немесе ана тарапынан туысқандар және туған іні болғаны анықталды. Алтарь алдындағы ер адам Видукинд деп есептеледі. 10 ғасырда саксон патшалары (Отон әулеті) Шығыс Франк корольдігінде (кейіннен Киелі Рим империясы) франк патшаларын ығыстырғанда, бұл патшалар Видукиндтен тарағандығын мақтан тұтты: король Генрих I-нің әйелі Матильда, Видукиндтің шөптесінің немересі болған. Білунг әулеті, оған бірнеше саксон герцогтары кірген, Матильданың қарындасын өз шежіресінде санады және осылайша Видукиндтен тарағандарын мәлімдеді. Итальяндық Дель Каретто әулеті (және оның француздық тармағы де Шарет әулеті) де осы батырдан тарағандарын айтты.
Since the 9th century, Widukind had been idolized as a mythical hero. Around 1100, a tomb for him was made in Enger; recent excavations have found that the contents of the tomb are indeed early medieval, but are the remains of a young woman. In 1971, archaeologists discovered three graves in a prominent place in front of the altar. The remains of three men who had died in the early 9th century, two of them about sixty year old warriors, the third a young man, were identified after a DNA analysis in 2002 as half brothers or maternal cousins and a nephew. The man buried in front of the altar is assumed to be Widukind. When in the 10th century Saxon kings (of the Ottonian dynasty) replaced the Frankish kings in East Francia (the later Holy Roman Empire), these kings proudly claimed descent from Widukind: Matilda, the wife of King Henry I, was apparently a great great great granddaughter of Widukind. The House of Billung, to which several Dukes of Saxony belonged, had Matilda's sister among its ancestors and thus also claimed descent from Widukind. The Italian family Del Carretto (and its supposed French branch, family de Charette) also claimed to descend from the hero.
Неміс ұлтшылдығында
Видукинд 20 ғасырдың басында неміс ұлтшылдарының батыры болды. Неміс неоязықтары оны Германияның дәстүрлі сенімдері мен олардың құдайларының ерлік қорғаушысы ретінде қарастырды, ол Таяу Шығыстан келген христиан дініне қарсы тұрды. Христиан ұлтшылдары да оны жоғары бағалады, бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Францияның үстемдігімен байланысты Карл I-ді, әсіресе Рейн аймағының оккупациясын, Карлді "француз" басқыншысы ретінде бейнеледі. 1933 жылы нацистік партия билікке келгеннен кейін Видукинд туралы көптеген пьесалар мен басқа да туындылар жазылды, сондықтан оның клишеге айналып бара жатыр деген шағымдар туды. Альфред Розенберг оны неміс бостандығының батыры деп мақтады, ол ақыры неміс рейхін құрған (Шарль Великий) адаммен бірікті. Саксондық көшбасшы туралы екі маңызды пьеса 1934 жылы Фридрих Форстердің "Der Sieger" және Эдмунд Кистің "Wittekind" пьесалары сахналанды. Біріншісі Видукиндтің дінге өтуіне арналған, ал екіншісі христиандыққа қарсы ашық мәлімдемелерімен дау тудырды. Вердендегі қырғыннан кейін пьесада саксондық көшбасшылар былай деді: "Міне, христиандар осылай істейді; олар махаббатқа шақырады, бірақ кісі өлтіруді әкеледі!" – бұл сөздер көрермендердің наразылығын тудырды. Виттикунд бірде Рождество күні бала Исаның көрінісін көрген. 785 жылы крещениеден өткеннен кейін ол соғысқа қатысудан бас тартып, шіркеулерді салушы/қалпына келтіруші болды; осы себепті ол қасиетті тұлға ретінде есептеледі.
Widukind became a hero for German nationalists in the early 20th century. German neo pagans saw him as an heroic defender of Germany's traditional beliefs and their gods, resisting the Middle Eastern religion of Christianity. Christian nationalists also lauded him, linking Charlemagne with the humiliation of French domination after World War I, especially the occupation of the Rhineland, portraying Charlemagne as a "French" invader. After the Nazi Party came to power in 1933, so many plays and other works were written about Widukind that there were complaints that he was becoming a cliché. Alfred Rosenberg praised him as a hero of German freedom, who finally joined with the founder of the German Reich (Charlemagne). Two important plays about the Saxon leader were produced in 1934, Der Sieger by Friedrich Forster and Wittekind by Edmund Kiss. The first celebrated the conversion of Widukind, but the second caused controversy because of its explicit anti Christian message. In that play after the massacre of Verden, Saxon leaders say, "That is what the Christians have done; they feign love, but bring murder! "—a line that led to protests from the audience. Wittikund apparently saw an apparition of the child Jesus at Christmas mass one time. Following his baptism in 785 AD he forfeited engaging in warfare and became a prolific founder/restorer of churches; it was for this reason that he is regarded as a holy person.